

D4052

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པི་པྲི་ཏྟི་གུ་ཧྱཱ་རྠ་པིནྜ་བྱཱ་ཁྱཱ། བོད་སྐད་དུ། དོན་གསང་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐུན་མོང་དང་། ཐུན་མོང མ་ཡིན་པའི་ཡང་དབང་དུ་མཛད་ནས་མཛད་དོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གི་དོན་བཅུས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་བསྡུ་བར་བཞེད་ནས་བརྩམས་ཏེ། གཞི་གཅིག་གིས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ མ་ཡིན།བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན། དུས་གསུམ་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་བཞིས་ཀྱང་མ་ཡིན། མིང་ལ་སོགས་པ་ལྔས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྟགས་པའམ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ ཉིད་ནི་དེར་འགྲོ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེར་ཞུགས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ཉིད་ལའོ། །ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ནི། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པ་ལ་ཡིན་ནོ། །རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་མི་བཟུང་སྟེ། མཐར་མ་ ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཞུགས་པ་ཁོ་ནས་དེ་ལ་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་དག་ཀྱང་དེ་རྟོགས་པ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡང་གཞན་དུ་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡང་དག་པར་མ་ཞུགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཡང་བརྒྱ་བྱིན་བཞིན་དུ་ལོག་པར་ཡང་སྨྲ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས། མཇུག་ ཏུ་བདག་ནི་ཉམས་གྱུར་ནས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་རྫས་གཅིག་བསྟན་པ་མཛད་ན་ནི་དེ་འབའ་ཞིག་བཅུ་པ་སྟོན་ནུས་པར་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས། ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་བརྗོད་ན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པས་ན་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་ཏེ། མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པ་སྟེ། སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བསམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྨོས་པ་ནི། རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ལ་ཡོད་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ། འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་བདག་གིས་ བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དོ།།བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུའི་ཚིག་ཏུ་གྲགས་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་ཚ་བའི་བདག་ཉིད། དུག་ནི་གསོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། སྟོན་ པ་དང་ཉེན་གཞན་དུ་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྟོན་པ་དང་མི་ཉེ་བ་ནི་སྒྲིབ་པའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་སྨྲ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཚིག་གི་དོན་བཅུ་པོ་ཉེ་བར་དགོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི། བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་ ཆེན་པོ་ལ་བསྙག་སྟེ།འཆད་པར་འགྱུར་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཐ་དད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་པས། དེ་བས་ན་འདིར་ནི་ཚིག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཤེ་ན།ཚིག་གི་དོན་བཅུས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བསྡུ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

梵文：Pipṛtti guhyārtha piṇḍa vyākhyā
藏文题：隐密义分别摄要解释
顶礼一切佛菩萨。
瑜伽师地论是针对声闻等共同和不共同而造。此论是为了以十种词义摄集一切大乘不共于声闻等的内容而著。非仅以一基础，非仅以世俗谛和胜义谛二者，非仅以遍计等三者，非仅以三世和无为四者，非仅以名等五者。
所谓'极入大乘'是指遍计或功德圆满。大乘本身即是趣入真如所缘。入于其中是在初地。极入是在第十地，因为已断遍行等障。
不应执著能诠所诠自性的大乘，因为未究竟者也入于其中。又唯有入于法界才是善入其中。非波罗蜜自性，因为是入于彼之方便。又彼等也唯由证悟彼而得清净。因是菩萨阶位，故非果性。
如是说'极入'也是为了不说其他。未正入者即使在世尊前也如帝释天般妄说，如帝释天说:'最后我已退失'等。若说一事，则唯能说第十地，于其他十地自在则不能。若总说，则因相似故于他处也可信。
所谓'菩萨'，是由缘菩提和有情而假立名言，如不净观等。另一方面，此中有趣向菩提之勇识，因'勇识'之声表示意乐故称菩萨。
此处说'为说大乘自性'中的大乘，是总摄能诠所诠、诸波罗蜜、真如及果位，此一切之大自性即是甚深广大无上性。'自性'之声表示本性和果位，如说'火是热性'、'毒是害性'等。
'在世尊前'是表示由佛开许而可信，因为亲近导师者不说他语。不亲近导师者因有障垢残余故也会妄说。'如是'之声是为列举十种词义。
此处又说'大乘'是指能诠自性的大乘，是就将要解说的十种差别所区分的如来语大乘而言，因此此处显然是指文字自性的大乘。然而为何又说'大乘'呢？是为了显示以十种词义不共摄集。

།གལ་ཏེ་དེ་ནི་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་མཚུངས་པས་འོན་ཀྱང་སྨོས་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་བཅུ་པ་ཡང་དེ་སྡུད་པ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་ བུའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སེམས་སོ།།འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་ལ་མ་གཏོགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་ལ་དེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འཛིན་པས། ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་ ངེས་པར་འཆད་པར་འགྱུར་བས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དེའི་དོན་དུ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་སྨོས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་བསྡུས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཚིག་གི་དོན་བཅུ་པོ་ལུང་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། གཞི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ བདུན་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་གསུང་རབ་ལས་མདོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་གྲགས་ལ། ཆོས་མངོན་པ་ཡང་སྨོས་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་མདོ་ཞེས་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་ཆོག་མོད་ཅེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་རྣམས་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་ཡིན་པས་ཚིག་ གི་དོན་བཅུ་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གདུལ་བའི་དབང་གིས་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་སྟོན་པས་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་ཡིན་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་མངོན་པ་ནི་སྨོས་པའི་དོན་སྟོན་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་ཆོག་མོད་ཅེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཙུག་ལག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ནི་ཕྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཕྱིའི་ མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མདོ་ཡིན་ཏེ། གདུལ་པའི་དབང་གིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་གཙོ་བོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ནི་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དང་འབྲེལ་པས་ རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡང་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཆོས་མངོན་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གཙོ་བོར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་། བསླབ་པ་གཞན་གཉིས་ནི་ གཙོར་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།མདོ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་ཆར་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། གདུལ་པའི་དབང་གིས་གསུམ་ཆར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་དང་མདོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉི་གས་ཐ་སྙད་གདགས་ཀྱི་འདུལ་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གཅིག་ ཏུ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་རང་གི་དངོས་སུ་ཡིན་ལ། མཉམ་པར་གཞག་པས་ནི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རབ་ཏུ་ཕྱེད་པ་འདི་ནི་ཆོས་ མངོན་པའི་མདོ་དང་འབྲེལ་གྱི།འདུལ་པའི་སྡེ་སྣོད་དང་འབྲེལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འཆད་ པར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་ངོ་། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་བརྗོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་བྱའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དོ། །ཤེས་བྱ་ནི་ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའོ།

如果说这在实义本身上也相同，但是不应该说，因为说大乘的本质时，必然也就包含了第十，这样说是不对的。从果的角度来说也认为是大的本质。如是大乘的果不包含在十种之中，声闻乘与外道不共，有其殊胜之处，也这样认为。因为将要确定宣说为与声闻不共，所以只摄大乘，为此说'大乘'，是为了显示摄持它。
'阿毗达磨大乘经'这句话显示十种文义是具有经典依据的，是同体依据的第七。如是在经典中，经典是以佛语而闻名，阿毗达磨也以显示所说义理而闻名。如果这样的话，只说'经'就够了吗？不是这样的。因为诸经典也是为了不了义，十种文义也同样因为所化而显示密意义理，会被认为是不了义。阿毗达磨因为专注显示所说义理，所以是了义。
如果这样的话，只说'阿毗达磨'就够了吗？不是这样的。因为会如同'入智'等一样成为非正典。另一方面，因为阿毗达磨是无漏智慧，所以阿毗达磨是以共相特征来分别的，因为无漏智慧的对境是共相真如的缘故。以自相分别的是经典，因为主要是根据所化而显示不共的缘故。
因此，阿毗达磨经是以二相分别的，与此相关的论著也是二者本质，这样显示。另一方面，阿毗达磨因为详细分别，所以是以增上慧学来分别的，这主要是引导涅槃的，其他两学不是主要引导的。经典是以三学来分别的，因为根据所化而显示三者的缘故。
因此，它以'阿毗达磨'和'经'两个词来安立名言，而不是以律。这是因为它唯一是以增上戒和增上心来分别的，戒是直接的，三摩地是从果的角度，因为中间间隔，所以不是以慧。因此这论著是与阿毗达磨经相关，而不是与律藏相关，这是结语。
说'大乘'是为了显示与声闻等不共。因为将要解说与声闻等不共的十种，所以它们是殊胜的，是它们的殊胜教言。无可言说的言说都无差别，因此以所知处等义来作差别。所知有圆成实等差别而为三种。圆成实也有两种：常与无常。

།རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་ནི་ཆོས་ཅན་ནོ། །ཆོས་ཅན་དུ་འདྲ་ཡང་བརྟན་པའི་ ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་གནས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གི།།མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཏན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་ས་བོན་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རག་ལས་ཏེ། འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གནས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་རང བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།གཉིས་ཀ་ཡང་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གནས་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའོ། ། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དེའི་གནས་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཚོགས ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དག་ཡིན་ཡང་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བརྟན་པའི་ཕྱིར། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གནས་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ས་བོན་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གནས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ལ་ཅིག་ཤོས་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་ཕྱི་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ གནས་དང་བརྟེན་པ་ཉིད་དང་།རྒྱུ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་གི་གནས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཡུལ་ལ་ཁྱད་པར་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པས་དེ་ དག་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ནས་དེ་ལ་བསྒོ་པར་བྱེད་ཀྱི། དེས་ནི་དེ་དག་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་གཞི་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་གཞི་གང་ལ་བརྟགས་པ་དེ་ནི་དངོས་སུ་དེའི་གནས་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་གཞི་ཅན་གྱི་གནས་སུ་ཡང་བརྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདིར་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་དང་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དང་དེ་དག་བསྒོམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།བསླབ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་འདི་དྲུག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་དང་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཤེས་པར་ བྱ་བ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་རང་གི་ངོ་བོས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་བྱའི་གནས་ནི་དེའི་གནས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྤྱོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་དག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐ་མར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལས་ནི་ཐེག་པ་ ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟན་ཏོ། །དཀྱུས་མ་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མོ།

凡是常住的即称为真如，因为它是有法的法性，所以处所是有法。虽然同为有法，但因为坚固的缘故，唯有阿赖耶识被安立为处所，而非不坚固的转识。因此，这里说明真如是有法的法性，所以不像空花等完全不存在。
凡是无常的也有两种：真实智慧的本体和种子的本体。凡是真实智慧，它依赖于阿赖耶识而生起，所以唯是处所。种子的本体也有两种：本性住种和习所成种，这两者都与执取识同时运行，所以是它们的处所。
依他起也有两种：杂染的和清净世间的。清净世间的因为与执取识相关，所以唯是它的处所。杂染的也有两种：七识聚所摄的和阿赖耶识所摄的。凡是七识聚所摄的，虽然阿赖耶识和转识互为因果，但因为执取识坚固的缘故，唯有执取识是处所，而其他识则不是，因为不坚固。
阿赖耶识也因种子和异熟的差别分为两种，在这两者中，任何一个都可安立为处所，另一个则应观察为依于它。或者，从前后刹那相续的角度，以处所和所依、因和果的性质而有差别。
凡是与识相应的心所，它们的处所也唯是识，因为它们以识所显示的境上起差别执著的作用，所以它们不是主要的，而识是主要的。因此，由于是所依，唯有它们影响识，而识不影响它们。
遍计所执因为是遍计所执事物的所依，所以凡是在阿赖耶识基础上所计度的，那就直接是它的处所。作为其他识的所依处所，也因为是坚固的缘故，间接地安立它。
此中十种的差别是这样的：转变、因、果以及它们的修习差别，和三学，这六种是大乘行的本质。它的所缘是所知依和所知相。其中所知相因为必须了知，所以是以自性直接所缘。所知依则是因为是它的处所。
那行为本身的果是断证殊胜的种类，因此放在最后说明。因此，这里说明了什么是大乘的所缘、什么是大乘、什么是大乘的果。应当考察正文，所知相即是三性。

།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།དོན་དམ་པ་དང་རང་རིག་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པས་ཀྱང་ རང་རིག་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་མ་མཐོང་བར་གཞན་གྱི་དབང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་མ་ལུས་པར་མངོན་སུམ་པ་དགག་པ་ལྷུར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཀུན་ བརྟགས་པས་དབེན་པར་ངེས་པར་མི་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གཞན་གྱི་དབང་རང་རིག་པ་ཡོད་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་འདི་མ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུས་པ་ལས། བརྟགས་པ་ནི་ཤེས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི། མེད་པའི་ཕྱིར་གང་གི་རྟེན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་གྱི། སྒྲོ་བཏགས་པར་ མིང་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་ལས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པའི་དམིགས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་མ་ཡིན་ནམ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐབས་སུ་ཅི་འབབ་ཅེ་ན། ཞར་ལ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ལངས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ཡུལ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྐབས་སུ་འབབ་སྟེ་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལ། བརྟགས་པ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་གི་ཚེ་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་གྱི།ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་ནི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡང་གང་ཟག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་བསྒྲུབ་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རིམ་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་དོ། །གང་ཟག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རིམ་པའི་སྒོ་ ནས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།འཇུག་པ་དང་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དང་བསྒོམ་པའི་བར་དུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཡང་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ལ་གསུམ་པ་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ཟག་ཞུགས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་བཅུ་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།བསྒྲུབ་པའི་རིམ་པ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བསྒྲུབ་པའི་རིམ་པ་འདིས་ནི་གང་ཟག་གི་གནས་སྐབས་གསུམ་པོ་འདི་དག་རབ་ཏུ་འབྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཤེས་བྱ་ལ་འཇུག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་མོད་ ཀྱི།འདིར་ནི་འཇུག་པ་དང་པོ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་ཡང་གང་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་བཟོད་པ་འབྲིང་གི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་སོ། །ཆེན་པོ་དང་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་ གནས་སྐབས་དག་ན་ནི་འཛིན་པའོ།།དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ནི་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། མོས་པས་ སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་རྒྱུའོ།།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འབྲས་བུའོ།

关于圆成实性，是常与无常的性相，即真如和真实智慧的本性，是胜义谛和以自证方式所了知的出世间智慧所应知的。
依他起性是出世间后得智慧所应知的，也是凡夫智慧以自证方式所应知的。
那么，若说'未见圆成实性则不见依他起性'是什么意思呢？这是为了否定完全现见依他起性而说的，所以没有过失。
另一方面，是为了不执著离遍计所执性的确定，因为虽有依他起性的自证，但未能一向确定，所以说'未见此圆成实性'等。
遍计所执性唯是凡夫智慧所应知的，因为这是一向执著的对境。
在《摄抉择分》中说'遍计所执不是任何智慧的所缘'，这是说因为它不存在所以不成为任何所依的意思，而不是说假立的名言不成为对境，因为在该论中说'是凡夫智慧的所缘'，所以也是如此。
若问：这不是大乘的场合吗？为何说到凡夫的场合？因为是顺便提及，所以无过失。
另一方面，因为是信解行的对境，以及具有从无漏智慧起定的心者在听闻正法等时也成为对境，所以适合此处，无有相违。
在如来的阶位中，既不是出世间后得智的对境，因为已断除一切执著，而遍计所执是由执著而成。
当如来决定他人心中所执的遍计所执时，也是以无颠倒的真实性为对境，而不是如所计执那样成为对境。
菩萨的行为也依补特伽罗的阶位次第和修行成就的次第而有差别。
从补特伽罗阶位次第来说有三种：即趣入、其因果和修习的差别。
其中前二者是能取，第三是所取，即依止于已入道的补特伽罗住于因果中，由此分别十地。
修行次第是以三学来说明，以此修行次第开显这三种补特伽罗阶位。
其中，虽然在如来阶位中对所知的趣入是无颠倒的，但这里是就初次趣入而言。
那么这无颠倒在何处圆满呢？即在中品忍位时，完全通达遍计所执一分的所取相。
在上品和胜法位时通达能取。
其后在见道第一刹那通达真如。
在此之外的极喜地中是趣入圆满。
所说'趣入的因果'是词句的安立，在胜解行地是因，在极喜地等阶位中是果。

།དེ་ཡི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཁོ་ནའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཛད་དོ། །ཞར་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་རྒྱུའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མཛད་པར་འགྱུར་རོ།།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་གསུམ་སྨོས་སོ། །ཞར་ལ་ནི་གཞན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྨོས་ཏེ་། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་ བྱེ་བྲག་གིས་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དངོས་ཁོ་ནར་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ས་དང་པོ་གསུམ་ལ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་སྣང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ས་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་ དང་བདུན་པ་དག་ལ་ནི་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་སྡུད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།དགུ་པ་དང་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་བཟང་སྐྱོང་ངོ་། །བཅུ་པ་ལ་ནི་དཔའ་པར་འགྲོ་བ་དང་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་ གཞི་སྨོས་ཏེ།སྦྱོར་བ་པོ་དང་རྗེས་ཀྱི་དག་ནི་ཕྱིས་སྟོན་ཏོ། །སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་བཅས་པ་དང་ཕུང་པོ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ ལ་འདིར་ནི་གསུམ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་གཟུང་གི་།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུང་ངོ་། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་ཆོས་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་དག་གི་སྐུ་སྟེ་རྟེན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་རྟེན་དུ་གྲགས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་ཏེ། བསགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྐུ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སོ། །འདི་ནི་སྐུ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་གྲགས་ཏེ། རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ལུས་བཞིན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ནི་ཉིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་དགོངས་ པའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ།།སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ལ་སོ་སོར་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཁྱབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཞན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་དགོས་པའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཁོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་མོས་པ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ལ་སོ་སོར་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་སྐུ་ནི་ཡུན་ཐུང་ངུར་གནས་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པར་བཞེད་ནས།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

'对于'彼之因果修持分别'这句话，由于是主要的缘故，只对果的分别进行宣说。附带地，将通过对无量劫的分别进行宣说而作为因的分别。
关于'增上戒'等，由于是主要的缘故，所以提到三学。附带地也提到其他波罗蜜多，以布施和持戒等词的差别而如是宣说。
当提到利益有情的持戒等时，则是真实的。
关于'增上心'等，在初地、二地、三地是大乘显现三摩地。在四地、五地、六地、七地是摄集一切福德三摩地。在八地、九地是善住三摩地王。在十地是勇进和虚空藏等。
关于'增上慧'等，由于是主要的缘故，提到正行，加行和后得则在后面说明。
关于'断德差别'等，涅槃有四种：有余依涅槃、无余依涅槃、自性涅槃以及无住涅槃。其中这里由于前三种与声闻等共同的缘故不取，而取无住涅槃，因为唯有离二障的真如是不共的。
关于'智德差别'等，法是力等。彼等之身即依处是法身。此即是真如清净，因为诸佛法依此而生起。'一切'之词也成为依处，如身根，虽是积聚，但因为是眼等之所依故。
另一方面，身唯是自相，因为是自相故为法。此既是身又是法故为法身，彼即是真如清净。'身'之词也成为自相，如识身，因为无形色者无积聚故。
彼法身因为是智慧之因故为智德差别，此即是自性身。如来一切智慧因为是自受用故为圆满受用身。
力等之自性以及成为相好庄严者，彼等因为是如来智慧之自性故为智德差别。由彼力，于诸菩萨各别显现为相好庄严等，遍及心心所者，彼亦因为是他受用故为圆满受用身。
唯由如来智慧力，于行胜解行菩萨及声闻等相续中各别显现为相好庄严等之身，因为是短暂住故为化身，因为是智慧之果故为智德差别。
为解释'诸佛世尊'而说'大乘是佛语'等。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་གང་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་བསྟན་པ་དང་བྲལ་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་བཞིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ནི། ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་བསྟན་ལ། འདི་ལས་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་རྣམ་ པ་བཅུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་སྤོག་པ་ཡིན་ནོ།།མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །ཇི་ལྟར་མཆོག་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། མཆོག་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ལས་བརྩམས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་པས་སོ།།འདིས་ནི་གདུལ་བ་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་གདུལ་བའི་དབང་གིས་ཀྱང་བསྟན་པ་དམན་པ་དང་མཆོག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོང་པ་ག་གོན་དང་མཛེས་ལྡན་དག་གི་ཆེད་དུ་ནི་དམན་ པ་བསྟན།འཕགས་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ལྔ་སྡེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་འབྲིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་ཏེ། བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་དགག་པའི་སྒོ་ནས་མཆོག་གོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་སུམ་བརྒྱ་པ་དང་།ལྔ་བརྒྱ་པ་དང་། བདུན་བརྒྱ་པ་དང་། ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་པ་དང་། བརྒྱད་སྟོང་པ་དང་། ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་དང་། ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་དང་། འབུམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་རབ་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ལས་ནི་ ཐེག་པ་གཅིག་བསྟན་པས་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལས་འདྲེན་ཏོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་རབ་ཀྱི་ཕུལ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ལས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་བཞུགས་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ པར་བསྟན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེའི་མདོ་བསྟན་པ་ནི་རབ་ཀྱི་ཕུལ་གྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པར་ཕྱོགས་བཅུ་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ལ་ལན་ཅིག་ རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།གོང་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཡིན་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་བཅུ་བསྟན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མ་གྲུབ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཀྱང་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་བྱའི་གནས་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལས་སེམས་ཅན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་དབང་ཡང་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེའི་སྡེ་པ་ལས་སའི་རྣམ་པར་ དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསླབ་པ་གསུམ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

怎么说呢？凡是认为声闻乘就是大乘的那些人，也说佛陀的这些教言是大乘。因此，声闻乘并非是佛陀所说的大乘，因为缺少十种教说的缘故，如同数论派等外道的论典一样。
所谓'超胜于声闻乘'，是指以十种殊胜教言而超胜的意思。因为声闻乘中对所知之处等未圆满宣说，而此中对所知之处等一切方面都已宣说，所以以十种方面超胜于声闻乘的如来教言是殊胜的。
因为是最胜的缘故也是殊胜的。怎样是最胜呢？因为宣说为最胜的缘故。怎样宣说为最胜呢？因为世尊是针对菩萨们而宣说的。这是说因所化众生最胜的缘故而为最胜的意思。
如是依所化众生的根基而有下劣和最胜的教法，譬如因为是凡夫的缘故，对商主耶舍和善财而宣说下劣法；因为是圣者的缘故，针对五比丘而宣说中等法；针对诸菩萨而宣说八种般若波罗蜜多，从遮遣分别相的角度而言是最胜的。
八种般若波罗蜜多是指：三百颂般若波罗蜜多、五百颂、七百颂、二千五百颂、八千颂、一万八千颂、二万五千颂和十万颂般若波罗蜜多的宣说。
宣说《妙法白莲华经》等是最胜中的最胜，因为从中宣说一乘，能引导不定种姓者。宣说《大般涅槃经》等是最胜中的殊胜，因为从中宣说诸如来住世直至轮回尽际而利益众生。
宣说《大方广佛华严经》是最胜中的最上，因为此经是如来现证圆满菩提不久之时，对住于十方的十地自在菩萨一时宣说的。
前面说'声闻乘非是佛说的大乘，因为缺少十种教说的缘故'这一理由不成立，因为在声闻乘中也以'欢喜'等宣说了所知之处；以'有化生众生'等宣说了遍计；以'无众生'等宣说了圆成实；以'此等诸法有因'等宣说了依他起；
以'眼与色'等宣说了所知之趣入；也宣说了其因果，因为宣说了六波罗蜜多；分别宣说了修行，因为在大众部中宣说了地的差别相；也宣说了三学；以'灭尽'和'离贪'等宣说了涅槃。

།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ བར་མཛད་པ་དང་།དེས་སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐུ་གསུམ་ཡང་བསྟན་ཏོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ན་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་ནི་གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་། །རྣམ་པ་བཅུ་རྫོགས་པར་བསྟན་ པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀྱང་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། དམིགས་པ་བསྟན་པ་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་མ་བསྟན་ནོ་། །ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ།།ཤེས་བྱ་ལ་འཇུག་པ་ཡང་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་བསྟན་ཏོ།།དེ་མེད་པས་འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་བསྟན་ཏོ། །དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་རྣམས་ལ་སའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་། ལྷག་པའི་ ཤེས་རབ་ཀྱང་བདག་མེད་པ་གཉི་ག་རྟོགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་པ་དང་། སྐུ་གསུམ་ཡང་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་དོ།།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་སྟོན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་འབྱུང་བ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་སྟོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ནི་འདིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པའོ། །དེ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པ་ནི་མངོན་ སུམ་དུ་བྱེད་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་སྐུ་གསུམ་པོ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུད་གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་སོ།།ཡོང་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡེ་ཤེས་ཡིན་མོད་ཀྱི་། འོན་ཀྱང་ཚིག་ཕྱེ་ནས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་ དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ།དེ་ལ་ཤིན་དུ་འཐད་པ་ནི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་བྱའི་གནས་དང་། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུན་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་བྱ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ།འབྲས་བུའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགལ་བ་མེད་པ་ནི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོ་སྟེ། རྒྱུ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

法身是无学法的本性，受用圆满身是转法轮，由此所生化身是为显示教法，所以也显示三身，这样的想法如何，因此说'以此'等。'如是此等十处'等，这是用来建立论据。因为远离圆满显示十种相，这是为了显示论据。
如是在声闻乘中，对所知之处也未以因的差别、等持的差别、所缘显示和习气所依等差别来显示。遍计所执也未详细分别色等差别，圆成实也未详细分别法无我相的特征，依他起事物也未详细分别八识聚的特征。
对所知的趣入也未显示如前所说遍计所执等的趣入相。由于无此，也未详细分别三轮清净的波罗蜜多，也未显示利益众生的戒等。大众部所显示的地的差别，也只是属于片面的。
增上戒学也未详细分别利益众生戒的特征。增上心也未详细分别大乘显现相的三摩地等差别，增上慧也未详细分别通达二无我的差别，无住涅槃也未如将要解说的那样，三身也未如所愿那样详细分别。
'成就大菩提'等是用来建立自宗。《圣般若波罗蜜多经》等是大乘佛语，因为显示成就大菩提的义理，如同两者共许的本生经等教法。
'承许'之声，将从偈颂中解说，由于相应，也非不成立，意思是因为承许显示成就大菩提的义理。此处大菩提即是无垢真如。遍成就即是现证。为何如此？为了获得一切智智。
无住涅槃和三身若仅是大菩提的境界，如何是成就大菩提？是通过在他相续中法界的等流、闻熏习的次第。虽然菩提即是智慧，然而分别词义来配释：由于这些成就大菩提，所以能获得一切智智。
成就大菩提又以'极为合理'等三句来修饰。其中'极为合理'是所缘本性的大乘，即所知处和所知相，因为无颠倒。'相顺'是行为本性的大乘，即趣入所知等六种，因为随顺果。'无违'是果的本性的大乘，即断证殊胜的本性，因为与因无违。

།རྣམ་པ་ གཅིག་ཏུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགལ་བ་མེད་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་ཆར་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་འཐད་པའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པའོ། །སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལུང་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད པའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ལུང་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་འཐད་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པའོ། །འགལ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བདེན་པ་གསུམ་ གྱི་སྐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤིན་ཏུ་འཐད་པའོ།།དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཐུན་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགལ་བ་མེད་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོས་བསྡུས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ འཐད་པ་སྟེ།ས་གོང་མ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་པས་བསྡུས་པ་ནི་མཐུན་པ་སྟེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པས་བསྡུས་པ་ནི་འགལ་བ་མེད་པ་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་འཐད་པའོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་མཐུན་པའོ། །འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་འགལ་བ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་འདིར་གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་ ནི་བསྟན་ཟིན་པ་ཉིད་དེ།དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་བསྟན་ཏོ། །དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་བྱ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་སོ། །སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དག་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ཀྱང་ ཕྱིས་སོ།།དམིགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ལ་ཡང་གསུམ་ཚན་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གང་ཟག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་ བསྟན་ཏོ།།གསུམ་ཚན་གཉིས་པ་སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་ཚན་དང་པོ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དང་པོ་གཉིས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་སོ། །རྣམ་པ་དང་ པོ་གཉིས་ལ་ཡང་ཤེས་བྱ་ལ་འཇུག་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་རོ།།རྣམ་པ་གཉིས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་སོ། །སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཇི་ལྟར་རགས་པ་བཞིན་གོ་རིམས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བརྟག་སླ་བའི་ཕྱིར་ཆེས་རགས་པས། དེའི་ གཉེན་པོར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྒོད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་སོགས་པ་རགས་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ས་བོན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་ཕྲ་བས་དེའི་གཉེན་པོར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ བསླབ་པའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སའི་རིམ་པས་གོ་རིམས་སུ་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་གཉིས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གསུམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ བསླབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

从一个方面来说，由于十种相摄于三自性中，故以三自性的分类为极为合理等。其中，极为合理是圆成实性，因为不违背量故。相顺是依他起性，因为与清净相顺故。无违是遍计所执性，因为不违背言说故。
从一个方面来说，由于十种相皆具现量故为极为合理。由于具比量故为相顺。由于不违背往昔佛陀教言故为无违。
从一个方面来说，由于具足现量、比量及教量故为极为合理。由于与清净相顺故为相顺。由于成为一切染污之敌故为无违。
从一个方面来说，依三谛中相之谛而言为极为合理。依胜义谛而言为相顺。依世俗谛而言为无违。
从一个方面来说，十种相中为第一无数劫所摄者为极为合理，因为与上地相顺故。为第二无数劫所摄者为相顺，因为增上意乐清净故。为第三无数劫所摄者为无违，因为无功用而趣入故。
从一个方面来说，为本性住种性所摄者为极为合理。为修所成种性所摄者为相顺。为果位所摄者为无违。
此中，此十处之次第已说，所缘之自性即是因故首先宣说。如所缘般趣入所知等六者是其果故在后。断证殊胜二者是其果故更在后。
所缘中之先后，是因为所知处是因。所知相是果。趣入所知等六中，初三者是由补特伽罗位而分别故首先宣说。第二组三者即行之自性是依彼故后说。
初三中，前二者是能取故先说。第三者是所取故后说。前二中，趣入所知是因故为先。第二相是果故在后。
修行中，次第是随粗细之对治，即：由于破戒易见故最粗，故对治以增上戒学。如是掉举、散乱等粗重，对治以增上心学。如是随逐习气种子则微细，对治以增上慧学。
从一个方面来说，次第是依地之次第而学，即：第二地是由增上戒学而分别，因为于彼圆满持戒波罗蜜多故。第三地是由增上心学而分别，因为安住世间禅定、三摩地及等至故。

།བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་དག་ཀྱང་བདེན་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་གོ་རིམས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡེ་ཤེས་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་ནི་སྤངས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་བསྟན་ཏོ།།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ནི་གོ་རིམས་གཞན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་མཁས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ ལ་མཁས་པའོ།།དེའི་ཆེད་དུ་ཤེས་བྱའི་གནས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་ཡང་གཞན་ལ་མཁས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པར་ཕྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་ནུས་པས་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་མཐའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཀུན་ བརྟགས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་གདགས་པའི་གཞི་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡང་ཁ་ ཅིག་ཏུ་མེད་པར་རྟོགས་པའམ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་གཅིག་ཏུ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་རྫས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གདགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ནི་བཏགས་པའི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ངེས་པར་གཟུང་ བར་མི་ནུས་སོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་བཏགས་པས་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྫས་ཡིན་ལ། རྫས་ ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་བརྟགས་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པའི་ཉེས་པ་སྤངས་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་ངོ་བོ་ཉིད་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་པ་ དང་སྐུར་པའི་ཉེས་པ་སྤངས་པ་ཉིད་སྦྱར་ཏེ་དེ་ལ་བརྟགས་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཉིད་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོ་ནར་ཁས་ལེན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རིགས་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནའི་བདག་ཉིད་དུ་ནི་བསྒྲུབ་པར་ནི་མི་ནུས་ཀྱི་། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་གཞི་མེད་པར་མ་བརྟགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །གཟུགས་ ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལས་གུད་ན་ཡོད་པར་བརྟགས་ཏེ།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤིན་ཏུ་བརྟགས་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པ་བསལ་ལོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་སྦྱར་རོ།

第四等是以增上慧学来区分的，因为是以菩提分等来详细分别而安住的。
断和智也是如所说真谛的次第，如是不住涅槃是由灭谛所摄，其果智是由道谛所摄，因为智慧的差别是以断为先导的缘故，所以如是宣说次第。
论师则以另一次第宣说，故说'依于通达诸法之因'等。通达因是为了断除无因和不相应因。
为此宣说所知处，因为一切法皆依赖阿赖耶识。
'通达缘起'是为了宣说分别善趣恶趣和近行缘起。
说'通达因'是为了宣说分别自性的缘起，此中通达其他也是以通达分别自性缘起为先导的缘故，故后说通达缘起。
其后通达缘起则能趣入诸法相，故说所知相。
'远离增益损减二边过失'中，增益遍计如说一切有部等，因为执著色等为真实故。
损减依他起是因为完全舍弃假立之基。
损减圆成实是因为有些了解为完全无，或了解为仅世俗有。
首先非一向无，因为真如是实法故。
无有假立所依则不能确定了知离假立体性的真如。
也非如无常等假立有，因为彼等是由分位差别假立而错乱，而真如于一切分位无错乱故。
因此为了宣说故是实，因为是实法故也非无。
如是因为不增益遍计，不损减依他起和圆成实二者，故远离增益损减过失。
或者于每一自性也配合远离增益损减过失，其中增益遍计如前。
损减是因为于一切中完全否定世俗有。
增益依他起如经部等，因为执著唯是真实故。
如是心心所法离同类事故不能成立为真实体性，仅是未观察世间名言而许为缘起而已。
色法于世间名言中被观察为离心心所而有，因为如梦等错乱故，因为不能究竟观察故而遮破是缘起性。
损减如前配合。

།ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་བཞིན་དུ་འཆད་དེ། ཇི་ལྟར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ ཕྱིར་ཡིན་གྱི།ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་དབེན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བས་འདིར་བརྒལ་བ། གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དག་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་ སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ན་བརྟགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དག་ལ་མཁས་པ་གོ་སྐབས་སུ་ཅི་འབབ་སྟེ།གཅིག་ནི་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཅིག་ཤོས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། ཞེ་ན་དེ་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བཤད་པ་མཚན་ཉིད་ནི། འདིས་མཚོན་པས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་མ་དག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་དག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བདག་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མཚོན་ཏོ། ། གཞན་གྱི་དབང་རང་ཉིད་ནི་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་ཉིད་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་བརྟགས་པ་ལ་སྒྲོ་ཡང་མི་འདོགས་སྐུར་པ་ཡང་མི་འདེབས་སོ། །རིགས་པའི ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྒྲོ་ཡང་མི་འདོགས་སྐུར་པ་ཡང་མི་འདེབས་སོ།།རྟོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་བདེན་པའི་ལུགས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲོ་ཡང་མི་འདོགས་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པ་ མེད་པར་སྐུར་པ་ཡང་མི་འདེབས་སོ།།དོན་དམ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ། སྒྲོ་ཡང་མི་འདོགས་སྐུར་པ་ཡང་མི་འདེབས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་དམ་པ་དང་རིགས་པའི་དོན་དམ་པ་དང་། རྟོགས་པའི་དོན་དམ་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་དོན་དམ་པས་དེ་ཁོ་ ན་བཞིན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྤངས་པ་ཉིད་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་རྨོངས་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། ། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དང་སྦྱོར་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཁས་པ་དང་པོ་ལ་ནི་ཕན་ཡོན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ མཁས་པ་ཡིན་ལ།གཉིས་པ་ལ་ཡང་མཐའ་གཉིས་སྤང་བ་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་ནམ། མཁས་པ་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བཞེད་ལ།རྟོགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། །དེས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་ལ་དྲོ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་སྤོང་བས་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ཙམ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་དེ་གཉི་གའི་ས་བོན་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ།

增益圆成实性是因为如所说那样执著为真实性。诽谤则如前所述。其他论师则如同增益依他起性那样解释，即因为如所执著的自性而显现，而不是因为存在而离开所取能取的自性，因为如是增益的缘故是增益。
对于'彼等缘起法'这句话有此质疑：如果说通过断除对缘起的增益和诽谤而成为通达相的智者，那么通达遍计所执和圆成实有何机会，因为一者由于不存在故非缘起，另一者由于是真如相故是常住？
对此回答说不然。所说的'通达相'中的相，是由此表征依他起为遍计所执和圆成实，即未清净众生以遍计所执自性表征，清净者则以无我自性表征。依他起自身是所表征，故应配此相。
此中一切世俗谛有四种，胜义谛亦有四种。其中在世间世俗谛中，既不增益遍计所执，也不诽谤。在道理世俗谛中，既不增益心心所自性的依他起，也不诽谤。在证悟世俗谛中，既不以执著真实建立而增益，也不否认与现证相顺。在胜义世俗谛中，对如上所说的圆成实既不增益也不诽谤。
同样，应当配合世间胜义、道理胜义、证悟胜义和胜义胜义中如实断除增益和诽谤。其他论师则说：对蕴等缘起诸法增益为乐、苦、痴等变异性故是增益；通达一切自性皆无故是诽谤。但不是配合遍计所执等三自性来解释。
关于'应当证悟'等，若问：第一种通达是缘起智慧的功德，第二种也是通达远离二边的智慧，通达即是了知，故即是证悟？答：不然。通达是信解行地的闻所生、思所生、修所生的有漏智慧，而证悟是无漏智慧。
'由彼诸障'等，其中在暖位时，以对治波罗蜜多违品的悭吝等的断除而获得仅仅不生起的解脱，因为这些是修所断。在顶位、忍位和世第一法位时，获得对治见所断的烦恼障和所知障的遍计所执的解脱。在见道位时，获得彻底摧毁这两种障碍种子的解脱。

།དེ་ཡན་ཆད་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རིམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་འཇོམས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་ས་བཞི་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་མནན་ཏོ་།།དེ་ལས་གཞན་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་མནན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་ས་ བརྒྱད་པ་ལ་རྣམ་པར་མནན་ཏོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཕངས་པའི་བག་ཆགས་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཅིག་ཅར་ཀུན་ནས་འཇོམས་སོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བཅུ་པ་ལས་བསྟན་པ་དྲང་པོའི་བསམ་པ་ཉིད་ལ་ སོགས་པས་སོ།།སྔར་སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། རྒྱུན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་དེ། རྒྱུར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ བཅོམ་པ་དང་།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་གགས་མེད་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ས་བཅུའི་མཚན་ཉིད་བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པས་དེ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཡོང་ནི་བསྐལ་པ་ གྲངས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གསུམ་ཉིད་ནི་དེར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པས་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་བསླབ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་དག་གི་ནང་གོ་རིམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ལྷག་མའི་གོ་རིམས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅི་སྐད་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །འདི་ནི་བཅུ་པོ་མདོར་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། །རྒྱས་པར་ནི་འདི་མན་ཆད་ནས་སྟོན་ཏོ། །དེར ཡང་རྣམ་གྲངས་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རིགས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་རྣམ་པ་བཞི་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོར་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ཞིག་བསྙད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དོ། །རང་ གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པ་རྒྱས་པའོ།།རིགས་པས་བསྒྲུབས་པ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །རྣམ་གྲངས་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐུན་མོང་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་བརྩད་པའོ། །དེ་ལ་བརྩད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཅི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་དེ་དང་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ རེ་ཞིག་རྣམ་གྲངས་དང་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བསྟན་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདིར་ནི་འདྲི་བའི་ལན་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་སྦྱར་ན་འདྲི་བ་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ པ་མི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ།འདི་ལྟར་དྲིས་པའི་དོན་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གཏོགས་པའི་མདོ་བརྗོད་པས་གཏན་ལ་དབབ་པ་མཛད་དོ། །འོན་ཏེ་སྡེ་པ་ཞིག་འདྲིན་འོན་ཀྱང་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་ལྟར་ཚད་མས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་དུ་བཅུག་པས་སོ། ། ཡང་ན་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་བལྟས་ནས། བདག་ཉིད་ཀྱིས་དྲིས་ནས་ལན་གདབ་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

从此以上直至金刚喻定期间，逐渐真实摧毁所知障的俱生种子。萨迦见和边执见的俱生，与意识相应的，在第四地完全降伏。其余的贪嗔痴完全降伏，染污意在第八地降伏。一切种子和烦恼所引的习气，由金刚喻定一时彻底摧毁。'依清净增上意乐'是指，如第十地所说的正直意乐等。前面所说的'有加行'等，是由于相续一致而如此说，应当通过了悟成为因的诸法而修证。了悟修证也是通过摧毁波罗蜜多违品贪吝等种子，以及以三轮清净摄持而波罗蜜多无碍运行。其后是增上意乐清净为因的十地特征修习差别，故而宣说此。虽然实际是以二无数劫，然而三者才是圆满，故说为三无数劫。由于学处圆满是依地而成，故其后是三学，这些的次第如前。余下的次第也如前。'是一切大乘圆满'是指，如前所说通过所缘等差别。这是十法略说解释，广说则从此以下宣说。其中也将以名数、自相、正理、差别四相解说。为使听者详细了解，首先略说名数。其后对所要诠说的宣说相。为成立自相而广说正理。为令正理所成立安住于自宗而说差别。名数也有四种差别：大乘不共、声闻乘与大乘共同、声闻乘不共，以及对此诤论。其中诤论是：转识相续中阿赖耶识是异名还是与彼相异？首先就第一名数而言，世尊说阿赖耶识，故说'阿赖耶识于何处'等。此中若配合将要解说的问答，提问者似为一位不善巧的大乘者，因为以大乘所属经典的诠说来抉择所问义。或者是部派中人问，然无过失，因为以量使其承许大乘是佛语。或者是论师自己观待未来众生，自问自答。

།ཐོག་མ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདིར་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་འདི་བྲིས་ན་ཤེས་བྱའི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཆོས་ཀུན་གྱི་གནས ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་མཛད་དེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲིས་ན། དེ་ཡང་དྲི་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་སྐབས་སུ་མ་བབ་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལན་གདབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཅི་ལྟར་སྔར་ ཤེས་བྱའི་གནས་བསྟན་ནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དཔྱད་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་དཔྱོད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དོན་གྱི་སྐབས་ལ་ཅི་འབབ་ཅེས་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་འདི་ལྟར་ མ་ཡིན་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་འདྲི་བའི་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་རེ་ཞིག་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་གནས་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གནས་ཤིག་ཡིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་པའམ། དེ་མ་ཐག་པ་ནི་མེད་པས་གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་དེ་བྱུང་བ་ན་ལས་དེ་འདས་སོ། །འདས་པ་ཡང་གནས་མ་ཡིན་ཏེ་བྱེད་པ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། ། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དག་ཀྱང་གནས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན་ཡང་ཚད་ཡོད་པ་ཞིག་གི་གནས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཙམ་གྱིས་ཀུན་གྱི་གནས་སོ་ཞེས་བརྟགས་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་གནས མེད་པ་ཡང་གནས་ཉིད་དུ་ཐལ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་སྡེ་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་གཞན་ཡང་གནས་ཡིན་པ་ཉིད་དགག་པ་དང་། ཤུགས་ཀྱིས་ཆོས་ཀུན་གྱི་གནས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་གང་གི་གནས་ཡིན་པའི་ཀུན་དེ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་ དང་།།མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པས་སོ་། །མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། ། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྨྲ་བ་གང་དག་ཁ་ཅིག་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདྲ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འབྲས་བུ་དག་དང་འདྲ་ན་གནས ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྒྱུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་གང་ཁ་ཅིག་རྒྱུ་རྟག་པ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ལ། རྒྱུ་ནི་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པ་དག་ལྟ་བུའོ། །དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱེད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་ཡོད་པ་ཁོ་ནས་ཤེས། གཉི་གར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་དག རྒྱུ་རྟག་པ་ཡིན་ལ་བདག་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དང་གཞན་གཙོ་བོ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པར་བཟུང་བ་དང་པོས་བསལ་ཏོ།།གང་དག་ཡོད་པ་ཙམ་དང་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་པས་སོ།

关于'无始'等词，在此若写下阿赖耶识这一异名，是为显示其为所知之处，即一切法之处。
若问及阿赖耶识，是因为认为这也是一个问题。
因此，这不是不合时宜，而是恰逢其时。
从另一个角度来说，虽是对阿赖耶识作答，但如同先前阐明所知之处后再阐明阿赖耶识一样，此处也是通过考察所知之处的本质来考察阿赖耶识之名。
在异名的语境中，也不能说什么内容适合，因为其自相的阐述并非如此，这将在后文解释。
'无始时'的含义是非突然产生之意。
'界'是因的同义词。
'一切法之所依处'，对此首先善业与不善业并非所依处。
若它们是所依处，则应成为异熟果，然而异熟果既非同时也非相续，因此当果生起时业已过去。
已过去者也非所依处，因为作用已灭，如同虚空之花。
同分与命根也非所依处，因为无实体性。
即便是一切，也将成为有限的所依处。
也不能认为仅以不障碍的本质而成为一切的所依处，因为这样无所依处也将成为所依处。
同样，对自部所计的其他所依处性也要遮遣，由此间接说明一切法的所依处即是阿赖耶识。
为了考察阿赖耶识是何物的所依处，故说'由此有故，一切众生及涅槃皆得'。
'一切众生'是指其为杂染所依处。
'得涅槃'是指其为闻思等次第清净所依处。
为破无因论故说'无始时'。
为遮遣某些论者认为不相顺因如胜论等常住性的无始时故，说'界'。
'界'的含义是与果相似方为所依处，即如果有生灭相联系，其因也应如是具有生灭，此即与果相似的意趣。
同样，有些论者认为从常住因也能生果，且认为因具有作用，如胜论师等。
为破除此见故说'由此有'，意即仅以无作用的存在性而为因。
此处'唯由彼有'与'唯由有彼'二者都应确定，凡是认为因是常住且从我等实体或胜论等生果者，由第一确定遮遣之。
凡是认为仅以存在性及具有作用而成为因者，由第二确定遮遣之。

།ཡང་ དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་འདིར་གང་གི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཐ་སྙད་གདགས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྦྱོར་བ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱིས་དབྱིངས་ཡིན་པར་དགོངས་ཏེ།དེའི་ཚེ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ལྟོས་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཏེ་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པར་གཉེན་པོ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ལ་ཡང་ལྟོས་རྣམ་པར་བྱང་བ་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཐ་སྙད་གདགས་ཏེ། དཔལ་ ཕྲེང་སེང་གེའི་ང་རོའི་མདོ་ལས།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ས་བོན་ལ་ལྟོས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ བསྡུས་སོ་ཞེས་གང་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།ཐོག་མ་མེད་པ་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཞེས་བྱ་བ་གཉི་གའི་ས་བོན་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐ་སྙད་གདགས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཡང་བདེ་འགྲོར་འགྱུར་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ས་བོན་འཕེལ་ཞིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཡང་བསལ་པར་བྱས་ནས།སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་གཉིས་འདུས་པས་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་བདག་གི་ངོ་བོ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ས་བོན་བདག་ པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་བོས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ས་བོན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ས་བོན་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་ཉིད་དུ། དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང་། །མྱ་ངན་འདས་པའང་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་རྒྱུ་རྟག་པ དགག་པའི་ཕྱིར།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གང་ལ་དེ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས། ཐོག་མ་མེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། གཞན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བུ་ མ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་ཁས་ལེན་ལ་རང་གི་སྡེ་པ་ཉིད་དག་ལ་ཡང་ཁ་ཅིག་རྒྱུ་ནི་སྔ་ལ་འབྲས་བུ་ནི་འཕྱི་བར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། འདི་གཉི་གའང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ལྟ་བ་ངན་པ་དེ་དག་བསལ་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་འདྲ་བའི་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དུས་མཉམ་པའི་གནས་ནི་འདྲ་བའི་གནས་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་དུས་མཉམ་དུ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཡང་ངེས་པར་མི་ཟིན་ཏེ། ལ་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དུས་ཐ་དད་པར་ཡང་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆད པར་སྨྲ་བ་གང་དག་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ།འདི་ཉིད་དུ་བདག་འདི་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡོད་པས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

还应当进行分析，此处当烦恼所依之处而假立为阿赖耶识时，如同将要解释说'一切烦恼法相应'那样。在这种情况下，'无始时界'是指由烦恼所依而成为界，因为是因缘的缘故，由于它的存在而说'一切众生'。若从清净的角度来看，则是烦恼种子，是增上缘，因为无对治故无有违品。因此，由于是增上缘的缘故，说'也将获得涅槃'。
当从烦恼种子的角度以及从清净自性种姓的角度假立阿赖耶识时，如《吉祥鬘师子吼经》中说：'依清净种子，一切众生皆有如来藏性。'又如《大般涅槃经》中说：'阿赖耶识和转识摄受圆满报身'。因此说'无始时界'是依据二者的种子而假立。
此时，由于善趣烦恼种子是因缘，以及由闻所生等善根积集而增长清净种子并遣除烦恼种子，通过十二刹那和合所摄的自体成就门，由于清净种子是增上缘的缘故，说'由其存在故一切众生'。由于烦恼是违品性的增上缘，且清净种子是因缘的缘故，说'也将获得涅槃'。
或者，由于烦恼种子是因缘，且清净种子也是清净的因缘，按次第配合而说'由其存在故一切众生，也将获得涅槃'。
从一个角度说，为了遮破常因，说'无始时'。'时'是指生灭的特征。以相续不断的方式而有无始的，即是无始时界。其他外道所计的胜性等则不是如此。
有些人承许宿因论，即使是自部中也有一些人认为因在前果在后。这两者都执著因果有前后。为了遣除这些关于过去未来的恶见，故说'诸法平等依'。同时之依即是平等依，意思是果与因同时存在。对此也不确定，因为有些人也承许因果事物时间各异。
为了遮破某些断见论者所说'此我于此处将断灭'的说法，故说'由其存在故一切众生'，意思是由于它的存在而转生一切众生。

།རྟག་པར་སྨྲ་བ་གང་དག་ཁ་ཅིག་འཁོར་བའི་ བཙོན་ར་བའི་བདག་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར།མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་ཤེས་བྱའི་གནས་དཔྱད་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་དཔྱོད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ཤེས་བྱའི་གནས་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གནས་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་ཏོ། །ཐོག་མ་མེད་པ་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་འདྲ་བའི་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱི་དབང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ ཡིན་པའོ།།དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་འཆད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྟེན་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་འཆད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ཆོས་ཀུན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་གྲགས་པ་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་སྦྱར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པ་མི་འབྱུང་བ་སྔར་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དྲིས་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པ་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་ལས་གྲགས་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་སྨོས་པ་མི་འབྱུང་ལ་སྔར་ནི་ཀུན་གཞི་དྲིས་ཏེ། དེ་ལྟ་ བས་ན་གང་ལས་གཉི་ག་འབྱུང་བ་དེ་ཁོ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐུན་མོངས་མ་ཡིན་པར་བཤད་དོ།།ཆོས་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། །གྲངས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པ་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། འདི་དེ་དག་གི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སུ་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་འདིའི་དམིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ས་བོན་དང་[(]མིགས་[,]མིག་[)]ལ་སོགས་པ དང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ།།ས་བོན་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟེན་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའོ། །ས་བོན་རྣམ་པ་དེ་དག་གཉི་ག་ཡང་ཁམས་གསུམ་ན་འདིའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཁོ་ནའོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་པ་གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་པའི་ལས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་དང་། མིག་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་ལུས་ལུས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དེ་ལྟར་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་བྱད་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ས་བོན་ ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ངོ་བོར་སྐྱེ་བ་ལ་མིག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ལྡོག་པས་རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་པའི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་མིག་གིས་ས་བོན་ལ་ཅི་ཞིག་བྱེད་ ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོའི་ངོ་བོར་བྱེད་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།

有些常见论者认为轮回牢狱中的我是常住的，为了破除这种观点，所以说'也将获得涅槃'。或者说，通过观察所知之处而对阿赖耶识的名称进行分析。所知之处以自性而言是三种所知相的处所，这也是以偈颂来说明的。'无始时之界'是指自性。'诸法共同处'是指，它是依他起的心与心所一切的处所。'由此有一切众生及'是指遍计所执自性，也就是后面将解释的一切杂染法的遍计所执性。'也将获得涅槃'是指圆成实性的所依，也就是后面将解释的清净法的圆成实性。
关于'一切法种子'等，难道不应该配合声闻乘中所说的'阿赖耶识'这一说法吗？这里没有提到识，而前面问的是识，因此应该采用提到识的说法。那么，难道不应该采用大众部所说的有支识吗？那里也没有提到阿赖耶，而前面问的是阿赖耶，因此只有同时提到两者的大乘不共说法才是合适的。
'一切法'是指一切杂染。数论外道所计的胜性等也是如此，为了遮除它们，所以说'识'。它作为这些的处所，是作为所依所缘的处所吗？说'具一切种子'，意思是作为因的处所。如果是识，那么它的所缘是什么呢？是种子、眼等根和色等境。
种子有两种：善、不善、无记的种子，成熟和未成熟的。这两种种子在三界中都是它的所缘。眼等根和色等境只在欲界和色界。所谓'眼等'是指什么呢？是指从无始轮回以来未成熟的眼等种子，当其成熟时称为'眼等'。
又如何成熟呢？依靠能成就眼等的业即有支的习气，以及从'眼'到'身'等言说的习气，当在色界中成为青等诸识的增上缘时，称为成熟。如此成熟的种子对眼等识有何作用呢？首先，从善、不善、无记种子生起善、不善、无记性质的眼识时，成熟的眼根通过对声等境的遮遣而令其趣入自境。
又问，将见有支的习气对眼的种子起什么作用而说是令其成熟呢？是指令其成为善趣或恶趣的体性。

།མིག་མིག་ཅེས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཐུན་ལས་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་མིག་མིག་ཅེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟར་མིག་གིས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དང་། གཟུགས་གཟུགས་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གཟུང་བ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་པ་དེ་ ལྟ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བསམ་པ་འདི་བྱའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཅི་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་དམིགས་སམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་ གཏོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དམིགས་ཏེ།དེ་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔར་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དག་ལ་ཡང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་རང་གི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་བ་དང་། གཞན་ དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་པའི་ལས་ཀྱིས་གང་གིས་ན་འཁྲུལ་པ་ཅན་གྱི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་དུ་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྒྱུད་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཉིད་འབའ་ཞིག་ དམིགས་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ཀྱང་དེ་དག་དང་ཐ་མི་དད་པར་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དམིགས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ནུས་པས་ རབ་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་ན་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རང་གི་རྒྱུད་ལས་གཞན་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པར་བྱས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་ལ། མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་ཡང་དཔེར་ན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པར་སྣང་བའི་དམིགས་པ་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་ལ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ།།ནུས་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་དུ་ཡིན་ལ་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་གཞན་དུ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་འདི་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ དག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རེག་པ་མ་འོངས་པ་ཁོ་ན་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པའི་བྱེད་ པ་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱུང་བས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ཏོ།།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ལ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེག་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་རེག་པ་དབང་པོ་འགྱུར་བ་ བྱེད་པས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དང་། བར་མར་གནས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།

从称为'眼眼'的习气力量中，必定成为安立'眼眼'名言的因，如是眼的种子完全转变。眼识即是从眼识的眼识这样称呼的习气差别，以及从色色这样称呼的习气差别中，随着执取的执著和所取的执著的因缘，如是如是而转变。同样地，对耳识等也应当如是思维。
所说阿赖耶识的所缘是眼等，是否仅缘属于自相续的呢？答：不是，也缘属于他相续的，如是说道：'显现为有情的五根，于自他相续中都存在。'
又问：如何缘眼等呢？阿赖耶识由与自己的眼等相关和与他人相关的业力，于迷乱的自相续中了知为有情相，于他相续中了知为其他有情相，如是成为各别显现的差别。
难道不是仅仅缘取色和形状吗？答：不是，虽然缘取它们，但也缘取与它们不可分的名称等，如是安立名言。
那么，如果他相续所摄的眼等也是所缘，而它们也是由功能所成就，为什么不从自相续中生起他人的眼识等？因为有所缘的眼等的功能存在的缘故。答：不是这样的。
譬如意识缘他人的眼等而生起，但不是眼识等的因。又如在自相续中，阿赖耶识的相显现为眼等功能的所缘，与之相应的了知等虽然以所缘相同而缘取，但也不是眼识等的因，这个道理也是如此。
功能所依是一回事，所缘的事物是另一回事。由所依性成为眼等识的因。
问：如果是识，那么此识也应当有心所法？答：是的，有遍行五心所。为什么只有触等？因为是遍行的缘故。
有些人主张只有未来的触，由根境识三者互相关联的作用在一切心中生起而成为遍行。这是不合理的，因为未来没有士夫作用。
因此，触只是由根的变化作用而生起，其特征是领纳利益、损害及二者相反的境相。由于必定从利益、损害或中性的境界中任一生起，所以是遍行。

།ཚོར་བ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བ་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ ཉིད་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ལ།རང་རིག་པ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོངས་སུ་བོར་ནས་ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་དང་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རེག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ པར་བརྗོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་རེག་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་དམིགས་པར་ཐལ་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་མི་དམིགས་ཏེ། དམིགས་པ་ཉིད་ཉམས་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོར་བ་ནི་རེག་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་རང་གིར་བྱེད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རེག་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། དེ་ཡང་རང་གིར་བྱེད་པ་མེད་ ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དོ།།འདུ་ཤེས་ནི་གཞན་སེལ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ། རང་གི་ཡུལ་ལ་ཡུལ་གཞན་སེལ་བར་བྱེད་ཅིང་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །ཡུལ་གཞན་སེལ་པ་ ཡང་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཞི་ཚན་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གཞན་དང་ཕྲལ་ནས་ཡུལ་གཞན་ལ་གཏོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ ཙམ་ཞིག་བྱེད་པར་ཟད་དོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་བར་སྣང་བ་ལ་གཏོད་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་འདིས་ན་སེམས་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་འདི་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བས་ ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སེམས་པ་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་རྣམ་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ལས་མི་འདའོ། །ལུང་ཡང་ཡོད་དེ་གསུམ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པའོ། །རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་འདུ་ཤེས་ཡིན་པས་དབང་པོ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་གཞན་སྔར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། ཡུལ་ངེས་པ་ ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདུན་པ་ནི་བྱེད་འདོད་པ་ཉིད་དེ་ཡུལ་ལ་གཏོད་པ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་མི་བཟུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་བསམས་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་ནི་འདུན་པ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་མི་འདོད་པ་དང་བར་མར་ གནས་པའི་དམིགས་པ་དག་ལ་མི་འབྱུང་བས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།མོས་པ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པ་སྟེ། ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། ཡུལ་གཞན་ལས་ལྡོག་པའི་རྣམ་པ་ ཅན་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཁོ་ནས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མོས་པ་ན་མོས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ལོག་པ་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་ རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གནས་པ་ཡིན་པར་སེམས་སོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་པར་མ་བཟུང་སྟེ། སེམས་ལ་རང་གིས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

有部某些论师认为，感受是对于一切心和心所生起的境界体验的特征的判定，由于不承认自证，所以舍弃自我体验，而说是以触的影像方式随行领受利益、损害及二者相违的境界的特征。因此说感受是以触为缘。这也不合理，因为感受随行于触就会导致缘虑于触。心和心所之间不互相缘虑，因为会导致缘虑性质的丧失。
因此，感受是以触所判定的境界差别——利益、损害及二者相违的特征作为自己的对象而体验的特征。也称为以触为缘，而且由于没有自我执取就不会生起，所以是遍行。
想是从显现言说习气成熟而生起的，于自境中遮遣他境而趣入，这是众所周知的。由于遮遣他境存在于一切所缘境中，所以是遍行。
作意，根据有部论师的观点，由于一切法决定为四法，识并非离开一境而趣向他境，而仅仅是趣入自境而已。根据瑜伽行派的观点，由于所取能取种子而生起的识，以增上缘力趣向显现为所取，因此称为心的趣入。这也是遍一切处生起，所以是遍行。
思由于以善、不善及二者相违的行相而生起造作，所以不离遍行性。
经典也说：'三和合即是触。与触俱生的是受、心和想，故不离根，由此生起的作意也相应。'等等。
若问有部所说的欲等其他遍行为何不生起？因为由于境界决定性而无遍行性。根据他们的观点，欲是欲作性，趣向境界，这与作意无有差别相，所以不应如此执著。因此，欲是对所思维事物的欲求，这对于不欲求和处于中间的所缘不会生起，所以非遍行。
胜解是增上胜解，即决定的意思。根据有部论师的观点，在有疑惑的状态下也会在与疑惑相应的心中生起，因为执取为遮遣他境的行相。这不是如此的特征，因为仅以想的作用而成立。因此，胜解是对无疑惑决定的事物如实地决定执取，所以非遍行。
有些人认为三摩地是一心专注的特征，是一刹那住。这不应如此执取，因为心本身就有一刹那住。

།གཞན་དག་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡུལ་སོ་སོ་ལ་གྱེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བས་ཡུལ་གཅིག་ ལ་སྡུད་ཅིང་འཇོག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པར་སེམས་སོ།།དེ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་མི་གཟུང་སྟེ། འདུ་ཤེས་ཁོ་ནས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཁོ་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དང་། གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ལ།དེ་ཡང་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ལ་རྒྱུན་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་མི་འབྱུང་བས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་ཡུལ་གསལ་བར་བྱེད་པའམ། མཚན་མར་འཛིན་པ་ གཅིག་ཡིན་གྲང་ན།གཉི་ག་ལྟར་ན་ཡང་ཤེས་རབ་དང་འདུ་ཤེས་དག་གི་དོན་གྲགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དྲན་པ་ནི་ཡུལ་འདྲིས་པ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མ་འདྲིས་པ་ལ་མེད་པས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་དྲན་པ་ཡང་ དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཏེ།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་སྔོན་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཡོད་དོ། །དེའི་ཚེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་དོ། ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཞེས་བཤད་པ་ནི་རྒྱུན་ལས་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་མ་ནི་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ཡང་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མི་འགལ་ལོ། །ཤེས རབ་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཡང་གལ་ཏེ་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ནི་ཤེས་རབ་ནི་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ལ་རིགས་པ་དང་རིགས་པ་ མ་ཡིན་པ་དང་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་མི་སྲིད་དེ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཕངས་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་དོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གསལ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ནོ། །འཕེན་པར་བྱེད་ པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་དད་པ་ལ་སོགས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་མི་སྲིད་དོ།།གཉིད་ལ་སོགས་པ་མ་ངེས་པ་གཞན་བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡང་ མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ཏེ།རེ་ཞིག་གཉིད་ན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཁྱད་པར་འགའ་ཁོ་ན་ལ་གདགས་ཏེ། མི་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་རྫས་མ་ངེས་པ་གཉི་གའི་གནས་སྐབས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་གདགས་ཏེ།མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱོད་པ་ཡང་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ལ་གདགས་སོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཀྱང་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ ཡིན་པས་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ལ་གདགས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱང་མ་རིག་པ་དག་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

其他人认为，心和心所对各自对境的分散完全舍弃，摄集安住于一境，即是三摩地。但这样的观点不应执取，因为这仅是想蕴的作用而已。因此，三摩地应当承许为：唯于所观察境，以一刹那、二刹那、三刹那等相续趣入的方式，成为心一境性的因。而且这在非所观察境、无相续的状态时不会生起，故非遍行。
根据毗婆沙师的观点，念是心的显现，它或是明显显现境，或是执取相，若是这两种情况，由于已成为慧和想的作用，所以这不是正确的。因此，念是对熟悉境的随顺心的显现，而且这对于不熟悉的境是没有的，所以非遍行。
如此，念也不应成为正觉支，因为在见道时未曾经验真如。对此无过失，因为在第一刹那时没有正念觉支，而在第二等刹那则有，此时已经历真如。所说见道有七觉支是就相续而言，并非就刹那而言，故无相违。或者，在加行位时已经历共相的真如，故在第一刹那也不相违有正念觉支。
根据毗婆沙师的观点，慧是择法。若择法仅仅是境的判断，则心和一切心所都相同。因此，慧是唯于所观察境，以合理、不合理及二者相违的特征进行抉择，所以慧非遍行。
正因如此，眼等识聚近住所生者中不可能有慧，因为它们不能遍知。意识刹那所引生者则有。这些非遍行法由于与明显识相应，故不与不明显的阿赖耶识相应。
能引业异熟的阿赖耶识是无覆无记，故不可能有贪等烦恼和信等善法。其他四种不定法如睡眠等也不相应。首先，睡眠中属于随烦恼的体性是痴的某种差别，因为以不明显的体性摄集心故。善和无记状态的睡眠也安立于慧体不定的两种状态中，因为是不定且明显生起故。
悔也是安立于唯慧上，因为引生分别相的意识执著。寻伺二者也是趣入分别相，故也安立于唯慧上。无明等也不与阿赖耶识相应，因为非烦恼性且非遍行故。

།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་སེམས་པ་ལ་གདགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཐམས་ ཅད་ལམ་ཡིན་གྱི།ཚོལ་ཞིང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ལ་ཡིན་ན་སེམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་གསལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲོས་པ་བཏང་ལ་དེ་དཀྱུས་མ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུའི་གནས་སྐབས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ཀུན་གཞི་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་མ་སྨིན་པའི་དབང་མཛད་ནས། ས་བོན་ཀུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གཉི་གའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་བས་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པར་གྱུར་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་སོ་སོར་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་ཡིན་ནོ།།རང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་དེར་སྦྱོར་ བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕལ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་ཕལ་ཆེར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་མི་སློབ་པ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་དེ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་དང་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཀུན་གཞི་ཉིད་དུ་ནི་མི་འདོད་དེ། གནས་སྐབས་ དེ་ན་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་བཏགས་པར་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་བྱ་བ་ཉིད་དེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་གཞན་དག་དེར་སྦྱོར་རོ་ཞེའམ། དེ་གཞན་དུ་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱས་ཀྱང་རུང་། གཉི་ག་ལྟར་ན་ཡང་ཀུན་གཞི་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ ངེས་པའི་ཚིག་གིས་བྱས་པ་ཐ་སྙད་པར་ཟད་དོ།།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ངེས་པ་དག་དང་། ལྷན་ཅིག་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ནི་རྐྱེན་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་གནས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ཡིས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་བདག་ཅེས་ཉེ་ བར་མི་འདོགས་ཏེ།སྐབས་སྐབས་སུ་རྒྱུན་འཆད་པས་བདག་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གཅིག་ཏུ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ པ་གང་དུ་ཞེ་ན།བདག་ཉིད་དུ་སྟེ། བདག་གི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

分别和观察等安立于思维，这一切都是道，若是寻求并各别观察的行相，则此类思维与阿赖耶识不相应，因为不明显的缘故。放下戏论而只说其本义：或者说诸法的阿赖耶，在此阿赖耶识有二种：果位的异熟和因位的异熟。依异熟而说'诸法一切的阿赖耶'。依未异熟而说'一切种子'。依二者而说'故为阿赖耶识'。其所缘眼等和色等，由于是其各别显现的体性，故此阿赖耶识以所依而为阿赖耶。
与自相应的受等，以及七识聚，由于依赖于它而生起，故为阿赖耶。'一切有情的烦恼法皆于彼处结合为果体'，此说是就大多数而言，因为有情界大多数成为烦恼。有些不成为烦恼的是诸无学和住于第八地等的诸菩萨，他们的阿赖耶识转依并非不成为清净法的所依。
即使在烦恼位时，自性住种姓和修所成种姓虽是清净法之因，但不承许为阿赖耶，因为在彼位时非主要且无实体的缘故。由于阿赖耶之名言似乎安立于无差别的因体性，此时也应用于转依，如《大般涅槃经》中说：'阿赖耶识和转识摄受圆满受用身'。
此处若说他者于彼结合，或说彼于他处结合，二者皆可。无论如何，阿赖耶唯是因的体性，声音运行的理由是由词源学所作的言说而已。与诸转识共同互为因果的体性，将在缘的观察中阐述。'于诸有情以其自性结合'是指安住，即诸有情安住于阿赖耶识的体性。
云何？说'以自性'，因为是自性的缘故。它是诸有情的自性，如说'以极调柔自性'。其他转识则不假立为我，因为间断相续而与我的性质不相顺的缘故。另一方面，'诸有情以其自性结合'是指为俱生我见所缘。以何行相？以自性，即我的行相的意思。

།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་ བདག་ཏུ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ།དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་གཞི་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཕལ་ཆེར་དམིགས་པ་ལ་ཀུན་གཞིར་དགོངས་པ་ཡིན་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་དཔག་ཏུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་ཤེ་ན། དེའི་དབང་གིས་བདག་གི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི། རང་གི་ངོ་བོ་འཇོག་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདིར་གང་དག་འདི་སྐད་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་ པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་སྲོག་གི་དབང་པོས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྲགས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ།།དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགོངས་པ་ནི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པ་ཡིན་པར་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་མ་བཀྲོལ་ལོ། ། གང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་པ་དེ་ཡང་། འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དགག་པ་ལྷུར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་མ་བཀྲོལ་ལོ། །འདི་ལས་ནི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཀྲོལ་བས་ན་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་ནི་རྣམ པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཏིང་དཔག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྫས་སུ་མེད་པས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཐོས་ པ་ལས་བྱུང་བ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་དག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཤེས་པས་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། གྲངས་ཅན་གྱི་སྨྲ་བ་སེལ་ཏེ། ས་བོན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ས་བོན་བཟུང་བ་ བྱས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་གྱི།གཙོ་བོ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རླུང་གི་རྒྱུན་ཤུགས་དྲག་པོ་ཆུའི་རླབས་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཆུ་བོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པ་བྲེང་ཆགས་ པའི་རྒྱུན་ཡང་རིམ་དང་རིག་ཅར་དག་ཏུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་གྱི་རླབས་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཆུ་བོའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རང་གི་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་སེམས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཀླུང་ གི་ཆུ་བོ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རླབས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུན་ལས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རླབས་རྣམས་འབྱུང་ངོ་།།འདི་ལྟར་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་དུ་ནི་ བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ།ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་ཅན་གྱི་སྨྲ་བར་ཐལ་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ།

其他转识也不是不包含在五取蕴之中，因此以二十种萨迦耶见相应的意识执著为我，这些也应成为阿赖耶识吗？若说大多所缘是阿赖耶识的意趣，则与意识相应的萨迦耶见并非大多所缘，因为是在无量时中生起的缘故。
复次，染污意如何缘阿赖耶识？是由其力而以我相生起的方式，而非由自体安立的方式。
又有人说：眼等非是阿赖耶识的自性，因为是根，如意根。这种说法是不确定的，因为若阿赖耶识的自性非是意根而是其自性，则生命根便成为不定因。
也不能说眼等非是识的自性，因为是众所周知的识所依，如意根。
关于'解深密经'，'密意'是指隐密意趣。其中为声闻所说的，并未解释色等是遍计所执的隐密意趣。
又所说八种般若波罗蜜多，也未解释'这是主要为遮遣遍计所执'的隐密意趣。此经解释了隐密意趣，故名'解深密经'。
其中，'有漏'是指异熟，因为世间智者不能测其深度。'微细'是指种子位，因为无实体性，不可说是一或异，故难以观察。
或者说，因为不是闻所生、思所生和生得智的现量境界，故称'甚深'。因为不是世间修所生的现量境界，故称'微细'。
或者说，因为一切声闻、独觉及凡夫的智慧都不能了知，故称'甚深'。因为菩萨随信行的智慧难以了知，故称'微细'。
'一切种子'这个说法破除了数论师的主张。识持种子是以与种子俱生俱灭的方式，而非如胜性那样不依他而独自持种。
如猛烈风势引生水波相顺，故称'暴流'。如是阿赖耶识刹那相续的流转，顺应七转识波浪次第或顿时生起，故称'暴流'。
或者说，为对治自部某些人执著因果是一是异的见解，故说'如暴流'。如河流中生起的波浪不可说是一是异，如是从阿赖耶识相续流中生起的心心所波浪也不可说是一是异。
如是，果不能说异于因，因为会有一切从一切生的过失。也不能说非异，因为会堕入数论师的见解。

།བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱིས་པ་ནི་འདིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གང་དག་དེའི་དུས་ཀྱི་ སྐལ་པ་མེད་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་བསྟན་པའི་དོན་ལ་ལོག་པར་བརྟགས་པས་མ་ཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་པ་དེ་དག་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པར་ བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པའི་འོག་རོལ་གྱི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཚེ་ཇི་སྲིད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟོན་ཏེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་ཚིག་གིས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ནི་འདིར་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་དང་།དེ་དག་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པ་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ལུས་སྐྱེ་བ་རིལ་དང་འབྲེལ་ པ་མིག་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་དང་།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བར་དུ་དེས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིག་དང་པོའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དོན་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏེ། འཇིག་པའི་ གགས་སུ་བདག་གིར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་བདག་གིར་བྱས་ཤེ་ན། ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་གིས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གིར་མ་བྱས་པར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ དང་།ཤི་བའི་རོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ལུས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟིན་པའོ་ཞེས་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུར་གྲགས་ལ། ཁང་བཟངས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཟིན་ པའོ་ཞེས་གྲགས་པ་ལྟར་འདི་ལ་ཡང་ཚུལ་ནི་དེ་དང་འདྲའོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཚིག་གཉིས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དོན་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པ་སྐྱེ་བ་རིལ་དང་འབྲེལ་པའི་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གཏོགས་པ་སྟེ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ སྒོ་ནས་ལུས་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཉིས་སྟོན་ཅེ་ན། རྩོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན། ཆང་དང་མཚམས་སྦྱོར་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཉམས་དང་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་དང་། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནར་འདོད། །ཅེས་འབྱུང་བས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ འོག་རོལ་ཏུ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་གྲགས་ལ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པ་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་གྲགས་སོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱོད་པ་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ཏུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ནི་སྲིད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་དག་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་ཆོས་མཉན་པ་དང་ལྟ་བ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འོང་བར་མདོ་གཞན་དག་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཉེ་ བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལས་བསམས་ཏེ་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།

关于'对诸愚童'这句话，此处的愚童是指声闻种姓者，他们在当时因缘不具足，对于阿赖耶识隐密意趣的了义解释之义产生错误理解，由于未能获得而完全退失，从而退失自己的果位。
关于'摄取一切有色根'这句话，是说结生相续之后的有色根，在此生命期间的所有摄取。结生相续刹那的摄取则由后文来说明。此处所说的一切有色根，是指作为所依的四大种以及与之不相离而住的色声等境。
关于'成为摄取一切身体之处'这句话，是说结生相续刹那完整的生有相关的眼等所摄的法门，以及身根自体的摄取。
如'直至寿尽随行期间，彼摄取诸有色根'等，是解释第一句摄取的含义，意思是执为我所。
又问：如何执眼等为我所？因为通过利害而显现为乐苦等的所依。若未执为我所而显现者即是不执受，如器世间和尸体等。
譬如在梦中，虽然只有一个意识，但显现为身体乐苦等所依者即称为执受，这是迷乱的原因；显现为宫殿等者即称为不执受，此处的道理也是如此。
'又于结生相续时'等，是解释第二句摄取的含义，即是说通过结生相续完整生有相关的身体种子所摄的方式而执持身体。
又问：为何特别说明两种摄取？是为了破除诤论。按照自部宗义：'醉酒结生离贪染，退失死亡与投生，唯是意识'。所以结生相续之后，唯有眼等识是能摄取者；在结生相续时，意识是能摄取者。这两者如何不应理，将在生起烦恼行品中说明。因此，作为对治而特别说明两种摄取。
其中，摄取一切有色根是在欲界和色界中。虽然无色界众生也有有色根，为何说'在欲界和色界中'？因为是就业所生的有色根摄取而言，所以无过失。
无色界众生的眼等是由定所生。

།འོན་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་གོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཡང་ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ནི། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལས་བསམས་ཏེ་སྨྲས་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ། དེ་ན་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ལ་གྲགས་སོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་བ་ན་ལུས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རང་གི་སྡེ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ལོག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཐུན་མོང་གི་དབང་དུ་མཛད་ ནས།དེ་ནི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡོད་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ནི་རེ་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ནི་ཚོགས་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱོར་ལ། རེས་འགའ་ནི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཙོར་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལ།ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ནི་སྒྲ་འདི་གསུམ་ཆར་ཡང་གཙོར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཁོ་ན་ལ་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་དབྱེ་བ་ཡང་འདི་སྐད་ དུ་བརྗོད་དེ།སོགས་པས་ན་སེམས་སོ། །རྟོགས་པས་ནི་ཡིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ་མ་འོངས་པ་ནི་སེམས་སོ། །འདས་པ་ནི་ཡིད་དོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ། རིང་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སེམས་སོ། །སྔོན་ དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཡིད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ། ཁམས་བསྟན་པར་ནི་སེམས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པར་ནི་ཡིད་དེ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་བསྟན་པར་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་མིང་གི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྒྲ་ཙམ་ཞིག ཐ་དད་པར་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སོགས་པས་ན་སེམས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ། གལ་ཏེ་རང་གི་ནུས་པ་སྩོགས་པ་ཡིན་ན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་གཟུགས་ལ་ཡང་ཐལ་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་སྩོགས་པས་སོ་ཞེ་ན། ལས་ཁོ་ན་ ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།ལས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་མི་སོགས་སོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ན་ནི་སྒྲ་ཙམ་ཞིག་ཐ་དད་པར་འགྱུར་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་ལ་ བྱའོ་ཞེ་ན་དེ་ཡང་མ་བཤད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གྲེ་སྐྱེས་ཀྱི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་ནི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཞེས་བྱ། གལ་ཏེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་བསགས་ ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འོང་བས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣར་མི་འོང་སྟེ་མ་འོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཡིན། གལ་ཏེ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་འཛིན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ཁས་ ལེན་ན་ཁྱིམ་བྱ་ཤི་བ་ཡང་སྐད་འབྱིན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་རྣར་མི་འོང་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་དོ།

然而如此的话，在色界中天眼和天耳也是由定所生的缘故，将成为非执受。如此则对于欲界和色界所行的有色根据思维而说则无过失，因为在彼处有色根的存在是自部所共许的。
结生相续之时身体一切成为近取处，应知三界皆是如此。为了避免自部误解为三界中唯以意识结生的说法。
不共差别的分别说明已完。
依据共同而说'彼亦称为心'等。其中差别是这样的：在大乘中，有时将八识称为集心、意和识；有时将'心'之名主要用于阿赖耶识，'意'之名用于染污意，'识'之名用于六识。
在声闻乘中，这三种名称主要都用于六识。并且解说这些的词源分别如下：由积集故为心，由思量故为意，由了别故为识。
或者是时间的差别：未来是心，过去是意，现在是识。
或者是作用的差别：远行是心，先行是意，因为经中说'一切法以意为先导'。由结生相续的作用差别为识，因为经中说'行缘识'。
或者是教说的差别：在界的教说中是心，因为说'七心界'；在处的教说中是意，因为说'意处'；在蕴的教说中是识，因为说'识蕴'。
或者是不相应名称的差别。或者仅仅是名称的差别而已，这些说法都不合理。
首先，所说'由积集故为心'，如果是积集自身的功能，则心所和色法也应成为心。如果说是积集果报，则只应成为业，因为将要解说业也离不开阿赖耶识而积集。
同样，如果说凡是识即是思量，则只是名称的差别而已，并非理由。如果说是指其他，那也未作解释。
由了别故为识是可以接受的，因为世尊在《生经》中如是说。
同样，未来如何称为心？如果说是由积集心所后来到现在，这是不合理的，因为未来不存在且无作用。
同样，过去如何是意？如果承认等无间缘的体性能生果及执持，则死鸡也应能发声，所以这是不合理的。识是现在，这是可以接受的。

།དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ཡང་ཐག་རིང་པོ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཡིན་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་ གནས་སྐབས་གང་ན་ལས་བྱེད་པ་དེའི་སྔོན་རོལ་ན་དངོས་སུ་ཡིད་མ་ཡིན་ཏེ་འདས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མི་སྲིད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་སྲིད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྒྲ་ སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྟག་མི་བཟོད་དོ།།སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པར་ཡང་ཡིད་ཀྱི་སྒྲ་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་འདས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་བསྟན་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་བར་བརྗོད་དེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ཟག་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། གདགས་ པའི་རྒྱུར་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རུང་ངོ་ཞེས་འདོན་ཏོ།།དེ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐ་དད་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བ་འགའ་ཞིག་ལ་རྣམ་གྲངས་འགའ་ཞིག་གིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མིང་གི་སྒྲ་ཙམ་ཞིག་ཐ་དད་པར་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ཡིན་པ་ནི་མ་སྨྲས་པས་དེ་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཅི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ན་བཟང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བརྒྱད་ཅར་གྱི་ཚོགས་ལ་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སོགས་པས་ན་སེམས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་དོན་སེམས་པས་ན་སེམས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཚོགས་ནི་སྣ་ཚོགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་ཅར་ ཡང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་དོན་ཏམ།རྟོགས་པའི་དོན་གྱིས་གདགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་ཅར་ཡང་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་གཙོར་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་དང་དོན་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སེམས་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་གསུམ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་རྟག་ཏུ་གསལ་བའི་རྣམ་པར་རློམ་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཁོ་ན་ཡིད་ཡིན་གྱི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུན་འཆད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།སྣ་ཚོགས་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། མི་གསལ་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་སྣ་ཚོགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཙོར་སེམས་ ལ་བརྟེན་ན་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་ན་ཡང་ཁུངས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་གཙོར་ནི་སེམས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡིད་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པས་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞར་ལ་སྤྱིར་ཡིད་ཀུན་རྫོབ་པ་དེ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་དྲུག་པོ་ཁོ་ན་ལས་འདས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུང་གི་ཕན་ཚུན་དག་ཏུ་ནི མ་ཡིན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་ཀྱང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་། །དངོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ། །བདག་ཉིད་དུ་གཟུང་བ་ གང་ཡིན་པ་དེས་ཁེངས་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ།།གང་གིས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ཆགས་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་རིག་པ་ལས་འགྱུར་བས་མ་རིག་པའོ།

同样地，对于作用的差别，由于执取长远的缘故，如果是心，则对心所也将有过失。关于所谓'意为先导'，在任何时候作业时，其前际并非实际的意，因为无有过去。
结生相续也不可能由转识，而是由阿赖耶识才能成办，这将会阐明。同样地，所谓'七心界'，如前所述，心的名称也不能成立。
在处的教说中，意的名称也不可能成为处，因为无有过去。同样地，在蕴的教说中出现'识'的名称，蕴等是补特伽罗假立的因，而且作为假立的因，现在识是合理的，如是宣说。
这也不合理，因为过去等差别都出现在识蕴中。为了使某些所化众生以某些异门生起信解，为了生起各别正知，仅仅承许名称有差别，但未说明这些异门差别的理由，所以这也不合理。
因此，大乘论师们的观点是好的。当说八识集合时，阿赖耶识由于积集故为心；染污意由于思虑义故为心；六识集合由于缘取种种故为心。
八识集合皆由等无间义或了知义的假立门中为意。八识集合皆由各别了知境义故为识。当说主要时，由于种种及思虑义故，唯阿赖耶识是心，其他则不是，因为三因不可能故。
由于恒时有明显的分别相故，唯染污意是意；由于明显故，阿赖耶识也不是；由于间断故，其他诸识也不是。由于具有种种明显的行相故，唯转识是识；由于不明显故，阿赖耶识也不是；由于非种种故，染污意也不是。
关于这点说道：'若依主要心，亦称为心'。特别是如世尊所说：'心、意、识'等。其中主要是说明唯阿赖耶识是心。
为了特别说明意，所以说：'其中意有二种'。由于作等无间缘而成为所依故，是顺便总说世俗意。此中也仅取六识刚灭者，而非互相，因为也同时生起故。
为了显示实义，说第二'染污意'。所谓'四烦恼'，即由于执阿赖耶识为我故为萨迦耶见。由于执为我故而生起傲慢，故为我慢。由于对所傲慢处生起耽著故为我爱。这一切皆从无明而起，故为无明。

།དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་གྱི་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྐྱེ་བ་ཇི་ ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ན་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དེ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཉིད་དང་པོར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཇི་ལྟར་ ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཚོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་རང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཟག་པ་དག་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ན། གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་གོ་ཇི་ལྟར་ཡིན།ཟག་པའི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་པའི་གནས་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་ཐལ་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཁས་ལེན་ན་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཟག་པ་དག་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་འགོག་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་ འཇུག་གོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཟག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་སྔར་བསྟན་པའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདིའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་དགུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ ནས་རེ་ཞིག་འདུན་པ་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་འདུན་པ་དང་། འཕྲད་པའི་འདུན་པ་དང་། མི་འབྲལ་བའི་འདུན་པའོ། །རེ་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་བའི་འདུན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བྲལ་བར་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་འཕྲད་པའི་འདུན་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་འཕྲད་པའི་འདུན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐག་རིང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་སོ།།མི་འབྲལ་བའི་འདུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བྲལ་གྱིས་དོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་ནི་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ མོས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་རྣམ་པར་ཆད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།ཡིད་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཡང་མི་སྲིད་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་ཡང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྔོན་མེད་པའི་རྫས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། འདི་ལ་ཡང་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་ལ་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དེ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གང་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡོད་པ་ལས་སེམས་ཀྱིས་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་དེ་ལྟ་བུར་མཉམ་པར་འཇོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ ཉིད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དམིགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་སྔོན་མེད་པའི་རྫས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'这是识的一切烦恼处'，意思是六识都是有漏的处所。'一切烦恼'这个词是'有漏'的异名，就像生的一切烦恼一样。如果不是这样的话，无覆无记的生怎么会成为一切烦恼呢？
对于意识来说，将要解说的生起缘也存在，因为是等无间缘和不共的缘，所以首先说明一切烦恼处。
那么，染污意如何是有漏的因呢？对此，首先当六识聚是染污时，由于与自己相应的诸漏同时生起，所以它们成为有漏性。当不是染污时又如何呢？也不能说是因为与漏的种子相关的处所而生起，因为这样的话道谛也会有过失。
如果承认染污意，则由于与其相应的诸漏同时生起，所以是有漏性。
那么，在入灭尽定和出世间道时，阿赖耶识就不应成为有漏性，因为此时它不与诸烦恼同时运行。这是不对的，因为它是漏的因，所以是有漏性。
其中，由于与四种烦恼和前面所说的五种遍行相应，所以它的心所只有九种。
在所缘境确定的心所中，首先欲是不生起的。欲有三种：希求欲、会遇欲、不离欲。首先不是希求欲，因为意的对境是近的缘故。也不是会遇欲，因为显现为未分离的缘故，而会遇欲是以远离的事物为所缘。也不是不离欲，因为那是由担心分离而区分的，而染污意中没有这种情况。
胜解也不生起，因为确定性的胜解是以断除怀疑为前提，并且是以经验对境为特征，而意是以单一性方式运行，所以不可能有怀疑，而且是缘现在的对境。
念也不是，因为是以经验对境为特征，而染污意是在每一刹那缘取前所未有的事物。
三摩地也不是。为什么呢？如所说'对所观察的事物心一境性'，虽然这里有所观察的事物，也有一境性，因为缘取阿赖耶识。这是不对的，因为三摩地是在有散乱的情况下，以心平等安置，而染污意不是这样平等安置，因为在轮回期间都是以单一性方式运行。
或者说，对前一刹那所经验的所缘境一再生起的是与三摩地相应的，而染污意不是这样，因为在每一刹那都缘取前所未有的事物。

།ཡང་ན་དབང་ པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་ན།དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་ཡོད་དེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རུང་སྟེ། དེའི་བྱེད་པ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱང་ཁས་བླངས་དགོས་པ་ཉིད་དེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩ་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོའི་ནང་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་དང་ནི་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ཏེ།ཤེས་རབ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་གསུམ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ཏེ་ཡིད་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མཐར་འཛིན་པ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ཏེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་དུ་ བཟུང་ནས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་ཀྱང་བདག་གིའི་རྣམ་པ་ཅན་དེ་མི་སྲིད་དེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེ་སྡང་ནི་མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཡིད་ནི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འཇུག་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཡང་སེམས་པའི་ཚོར་བ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེའིའོ་གཞན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྐབས་སུ་བབ་པ་དག་ཁོ་ན་བསྒྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཚོར་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་ན་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། མི་རུང་བའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། ཡིད་བདེ་བ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་ཀྱང་གཏི་མུག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་མེད་དོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་བཏང་སྙོམས་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ཡང་དངོས་པོ་གཉིས་སུ་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་ན། དེ་དང་ཡང་མི་ལྡན་ཏེ། ཡིད་ནི་རིགས་ གཅིག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རིགས་གཅིག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་རེ་ཞིག་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་རུང་ན། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་དུ་གོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདིར་སྡེ་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ལུགས་ལྟ་བུར་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ འདིར་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་འགལ་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་སོ།།རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ནི་མ་རིག་པ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ཡང་རྩ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འདྲའོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཁྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། འཚིག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མི་དགའ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ནོ།།རྒྱགས་པ་དང་སྒྱུ་དང་གཡོ་དང་འཆབ་པ་དང་སེར་སྣ་དག་ནི། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་དག་ནི་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བཞིན་ མ་ཡིན་པ་ནི་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་ངར་འཛིན་ཅིང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །བག་མེད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

或者，除了有形根识之外，任何与不入定心相应的智慧，这一切都是现观分别，而这也存在于烦恼意中，因为与我见相应的缘故。由现观分别而有分别的心，是可以与三摩地相应的，因为显现其作用的缘故。也必须承认有智慧，因为与我见相应的缘故。与根本烦恼十种中的其他见不相应，因为不与其他智慧相应的缘故。也不是以异门相应，因为从彼所分别的三种见，是不相应的，因为意是修所断的缘故。与修所断的边执见也不相应，因为是以我执为先导的缘故。烦恼意由于是一体性的缘故，不能执取自体后再执为常的。在二种我见中，也不可能有我所相的那种，因为是以我见为先导的缘故。瞋恚是不喜的行相，而意是以喜的行相趣入的缘故。
虽是喜的行相，但不是思维的受，因为生于何处即是彼处的其他，如经所说，仅是触等随应增益的缘故。若有其他受，则应成差别。也因不应理，不与意乐相应，因为是由遍计所起的缘故。意虽有现观分别，但无愚痴行相的遍计。也不是乐，因为会有恒常存在的过失。若问：既是舍受，如何是喜的行相？因为与我爱相应的缘故。疑也是以二法为境而假立于智慧，与彼也不相应，因为意是一类行相的缘故。
以一类行相故，暂且不与无明相应，那么贪等如何互相容纳？此处并非如部派经典的观点，而是在此承许，对于转识等，贪等不相违者互相相应。这些根本烦恼无无明则不与其他烦恼相应，因为无明也是根本烦恼，故如非根本烦恼。在随烦恼中，凡是忿、害、恨、嫉、恼等，由于是以不喜行相趣入及向外的缘故而不相应。慢、诳、谄、覆、悭虽是贪痴分，但因向外故不相应。无惭、无愧是纯不善的缘故不相应。不正知因向外的缘故不相应。散乱因是我执、我慢随眠的散乱故相应。放逸因是贪痴分的缘故相应。

།རྒོད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ ཆར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་དད་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་རྨུགས་པ་རྣམས་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཉིད་དེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་གསལ་བའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་ཤས་ཀྱིས་བྲི་བར་ཞུགས་པ་ན་ཉེ་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཞེས་གདགས་ན།།ཡིད་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་དེ། ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗེད་ངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདྲེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་འགལ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།འགྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཚོལ་བ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་འདི་ནི་ལུང་སིལ་བུའི་མདོ་ལས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་པར་མ་གྱུར་མི་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་།དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་གྲུབ་པོ། །རིགས་པས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་མི་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མ་འདྲེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་རང་དབང་ཅན་ཡིན་གྱི། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་ པར་མི་ལྡན་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པར་ཐལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ལས་ཡང་རྫས་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཅན་ནི་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་གྱི། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པས།དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །འདི་ནི་སྡེ་པ་དག་གི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བདེན་པ་མཐོང་བའི་གགས་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལྟར་ན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ་དུས་ངེས་པར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་གཅིག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྒྲུབ་པས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ ནི་རྒྱུན་འཆད་པའི་ཕྱིར།ཡང་ཁྱད་པར་དུ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །གང་ན་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་ཡང་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་འདི་ནི་མ་བསླབས་པ་སྡེ་པ་དག་གིས་ཁས་བླངས་པ་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལ་ཡང་མ་འདྲེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་ན། དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་མཐོང་བའི ལམ་ཡོད་པ་དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལ་ནི་ལམ་མེད་དེ་དེ་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་སྦྱར་རོ། །ཡུལ་བདེན་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་གཉེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་དེའི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་དེའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡོད་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ལྟ་བས་ཀྱང་ཚིག་འདི་ལ་འདི་ལྟར་དྲང་སྟེ། གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་གཞན་ཉིད་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེ་དང་ འབྲེལ་པར་སྟོན་ཏོ།

由于放逸属于贪欲的范畴。不信、懈怠和昏沉等属于愚痴的范畴。或者说是不相应，因为贪欲等是以前明显的形态存在，之后逐渐减弱时称为随烦恼。
在意识中是不可能如此的，因为是以单一本质形态存在。也不是忘念，因为缘于混杂的事物。也不是睡眠，因为与色界和无色界相违。也不是后悔，因为具有不喜的形态。也不是寻和伺，因为具有寻求和观察的形态。
此意识在《杂阿含经》中说'彼未从诸烦恼得解脱，亦不能得解脱'等，以及在《解深密经》等经中也得到证实。以理证成立'不共无明'等所说。不共是指无明是独立的，而不是说与其他根本烦恼不相应，因为若如此则与嗔等相应的也会成为不共。
不是说与一切烦恼和随烦恼都不相应才成为不共，因为这样就会导致它不存在。因此，与根本烦恼相应，且与其他心和心所的聚集有别的实质，不相混杂故为独立，这才是不共，而不是因为特殊的意义，因为若如此则与其他识相应的也会成为不共。
根据部派的观点，这只有一种，即与转识相应且障碍见真谛，因为这是见所断。根据大乘的观点则有两种，一种是在特定时间生起故与转识相应；第二种是一切时中生起，将由后面的论证来成立。
这不存在于诸转识中，因为它们有间断。还应当进一步观察，首先五识身中是没有的，因为哪里有所对治，哪里就有能对治。染污意中虽无对治，但不会导致它不存在，这不是证成而是破斥部派所承许的未学。
如果对方说五识身中也有不共，对此应当回答：在你承许哪个识中有见道，哪里就有所对治，而五识身中没有道，因为它向外。或者'哪里'是指境。在四谛本性的境中哪里有对治，唯有在彼处才有以彼为所缘的见所断的所对治，而五识身则不是，因为向外。
按自宗见解也应如此解释此句，'哪里'是指作为境的彼他性。为显示这一点，说明与阿赖耶识相关。

།དེ་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་པའི་གགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་སྐབས་དང་ཡང་སྦྱར་ཏེ། གནས་སྐབས་གང་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཡོད་པའི་གནས་ སྐབས་དེ་ན་སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགག་པ་ཡིན་ན་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལ་མི་སྲིད་དེ།གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ལ་ཆོས་གཉིས་རང་དབང་ཅན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རང་དབང་ཅན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ན། ཆེ་ཆུང་གི་རིམ་པས་སྦྱོར་བའི་ ལམ་བསྒོམ་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་ཤུགས་ཀྱིས་གང་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་བདུན་པ་ཁས་བླང་དགོས་ཏེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནི་མ་རིག་པ་དང་རང་དབང་ཅན་ཡོད་དེ་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དྲངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི། སྔར་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྔར་སྤྱད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པ་ལྡན་ན་རེས་འགའ་ རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ལྔ་པོ་དག་དང་འདྲ་བ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་ པའི་རྟེན་ནི་ཡིད་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནི་ཡིད་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་དང་དུས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ནི་སྙིང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་བུ་ག་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་ནས་བུ་ག་དགུའི་བར་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་། །དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་རྟེན་ནི་ཚུལ་དེ་དང་འདྲའོ། །ལྷན ཅིག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གཞན་ནི་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ས་སྟོན་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བཏང་སྟེ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཕུང་ པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལ་དབང་པོ་དང་དོན་དག་ནི་སྔ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཕྱི་སྟེ་མི་གསལ་བས་དེ་དག་གི་དབང་གིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་ རྐྱེན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནི་ཡིད་འདས་མ་ཐག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡུལ་གྱིས་བྱས་པའི་ངེས་པ་ནི་མེད་དོ། །དམིགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅར་གྱི་ཡང་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་ ཡོད་པ་དང་།སེམས་ལ་ཡོད་པའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་དེ་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དག་ནི་བྱེ་བྲག་ ཏུ་སྨྲ་བ་དང་འདྲའོ།།ས་བོན་གྱི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡང་དམིགས་པ་ནི་དེ་དང་འདྲའོ།

在此，与烦恼性识相应的无明也存在，因为它成为阻碍见到阿赖耶识无我的障碍。也可以配合阶段来说，在见道第一刹那的阶段中，如同秤杆高低一般，与不相顺品法的最胜法同时灭去。这一切在五识聚中是不可能的，因为它们不是专一入定的缘故。
在一切时中生起的那个识也不合适，因为在一法中不可能有两个自在法的缘故。首先，对于贪等自在的心所法来说是不可能的。对于非烦恼性的也不可能，因为与之相违的缘故，也因为会损坏以大小次第修习加行道的缘故。
因此，由此推知必须承认另有第七识，即在一切时中生起者存在，这就是烦恼意。在此有自在的无明，因为由它的力量引生与之相应的贪等的缘故。
对于转识来说，因为先有愚痴而后生起其他烦恼的缘故，因为先前的经验是主要的缘故，其后若与贪等相应，有时也会成为非自在的。
说'也将成为与五识不同的过失'，首先按照毗婆沙师的观点，五识聚的所依是同时生起的眼等。所缘是色等。等无间缘唯是过去意。意识的所依唯是过去意。所缘是三世及非时所摄。
按照上座部的观点，五识聚一切如毗婆沙师所说。意识的俱生依是心脏部位的一孔乃至九孔。所缘如前。
按照大众部的观点，五识聚的所依也与此相同。其他俱生依是根本识。意识的俱生依即是彼。等无间缘如前。
按照说假部的观点，应当改'根本识'之名为'尽生死蕴'之名。其余一切与彼相同。
按照经部师的观点，对于五识聚来说，根境在先，识在后，因为不明显故，因为依彼等而生的缘故。等无间缘如前。意识的所依唯是刚过去的意。此因明显故，生起不定于境。所缘如前。
六识聚一切的因缘是存在于色根和心中的种子。非为增上缘，因为无如毗婆沙师所说命根等那样随其变化的缘故。此中五识聚的所依和所缘与毗婆沙师相同。种子所依事是俱生。意识的所缘也与彼相同。

།ཡིད་འདས་མ་ཐག་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པའི་རྟེན་འདས་མ་ཐག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་། རྟེན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པ་ནི་རྟེན་འདས་པ་ཅན་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་དོ།།དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་རྣམས་དང་ས་སྟོན་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་གྱི་ཐ་མི་དད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟེན་ཐུན་མོང་ཅན་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་བཞིན་ནོ། །གང་དག་གི་སྙིང་གི་ཕྱོགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ བསགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལུས་ཀྱི་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་འགལ་ཏེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་མ་ཐག་བརྗོད་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་མ་ཐག་པ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཡང་ དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ནི་བྱ་དགོངས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ལྷན་ཅིག་སྒྱེ་བ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྟེན་རང་གི་མིང་གིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།རྒོལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཅེས་བྱ་ བའི་སྒྲ་ནི།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་དྲུག་ཅར་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་པ་ལ་དཔེ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་སྨོས་ན་ནི། དེར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྨོས་པ་ནི། མཚུངས་ པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྟེན་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཕྱིར་དང་།རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གིས་ས་བོན་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅར་གྱི་ཡང་ཐུན་མོང་གི་རྟེན་ཉིད་དུ་བརྟགས་སོ། །རང་གི་མིང་གིས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གནས་བརྟན་པས་རབ་ཏུ་བརྟགས་པ་སྙིང་གི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་མིང་གིས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་མེད་དེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་དེ་ཉིད་ཡིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་སྨོས་པས་དེ་རྣམ་ པར་དཔྱད་དོ།།དེ་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། དགེ་སློང་ཡིད་ནི་མང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་གིས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཞེས་ བརྗོད་ནས།ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

刚灭意根也如前所述。俱生所依缘是染污意。对此，应当对分别说部诸师说：既然同是转识，为什么第六识的所依只是等无间缘，而不是俱生依？第六识不仅仅是有过去所依，因为是转识的缘故，如眼等识，这是以推理而破斥。
对大众部和说地部所说的根本识和有为蕴是六识共同不异因的观点，也应当说：意识不仅仅是共同所依，因为是转识的缘故，如彼等。对于认为心脏部位是不共所依的观点，也会导致心所受的性质消失，因为依靠积聚的极微，一切都将成为身受。
推理也相违：欲界和色界的意识所依不是色法，因为是意识的缘故，如无色界所行的意识。对经部也应当说：'俱'字依据等无间表述，'俱'字也见于等无间，如'慈'等。对此也应当有特殊区分。
为什么不仅仅是俱生所依呢？因为从灭尽定等出定时，等无间缘不是俱生的缘故。以自宗也应当说：意识有以自名表示的不共生处所依，因为是诤者共许的转识所摄的识，如眼识。其中'生依'一词是为了遮遣染污所依，因为那是六识都无差别的缘故。
为了成立对经部的比喻，若说俱生所依，则会成为彼现。说'不共'是为了观察等无间所依，也为了观察根本识等，因为他们认为无种子差别而是六识聚的共同所依。说'以自名表示'是为了观察上座部所计的心脏部位。
彼无名言表示，因为意识无'意'的言说故。若说彼即是意，则以'处'字而观察。也不能说彼即是处，因为有'比丘们，意是法处，无色、不可示、无对'等教证相违。说'转识所摄'后又说'识'，是为了以显示是识蕴而观察非相应。

།ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་གྲགས་པ་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་རྒོལ་བ་ལ་ གྲགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་འགྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་ཁམས་གཞན་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་གསུམ་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་ཁམས་གཞན་དུ་གཏོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་འགྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་གསུམ་པས་བསྡུས་པ་དག་ཁོ་ནས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་འདས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་རང་ལ་རྟེན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་ན་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རེག་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་ཡང་ཡིད་གྱུར་པ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ནི། རེས་འགའ་ནི་གཅིག་དང་སྟེ་གང་གི་ཚེ་ཡིད་དང་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །རེས་འགའ་ནི་གཉིས་དང་སྟེ། ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་ཚེ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིད་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན་ནི་འདི་ཡང་ཡིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། འདི་སྐད་དུ་རེས་འགའ་ནི་གཅིག་དང་སྟེ་གང་གི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཞེས་ཀྱང་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་བརྒྱལ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཡུལ་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་དེ་མི་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུན་འཆང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ན་།ཡིད་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་རིགས་གཅིག་པ་དང་དམིགས་པ་ཉེ་བ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་བ་གོ་ཇི་ལྟར་རྒྱུན་འཆད་། ཡིད་དེ་ཡང་ཁ་ ཅིག་ན་རེ་གནས་སྐབས་དེ་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་རྒྱུན་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བས་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་པར་འཇོག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་རང་གི་རིགས་ལས་ བདག་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྱུང་ངོ་།།ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་ལས་ལངས་པ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁྱད་པར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་སློབ་པའི་གནས་ སྐབས་ན་ས་བོན་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ནུས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ ཟེར་རོ།།ཅིག་ཅར་བདག་མེད་པ་གཉི་ག་མཐོང་བའི་གགས་སུ་གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐག་པའི་སྲིད་ཀྱི་དབྱིབས་ལ་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་སྤྲུལ་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལྟ་བ་ཅིག་ཅར་ཆོས་དང་ གང་ཟག་ཏུ་རབ་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་འབྱུང་ངོ་།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྐྱེས་ན་ནི། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པར་ཡིད་དེ་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་གསལ་བ་དང་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཏི་མུག་དང་ལྟ་བ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འབྱུང་ངོ་།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གགས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

对于反诘者所承认的地狱守护等的意识也不是不定，因为能立是由诘难者所承认的特性所限定，所以与彼不同。
俱生所依烦恼意的自性等无边所立与相违法成立相违，其他界中有情的意识和有情三聚所摄诸法也不定的缘故。
由其他界所摄的特性所限定也不能成立，因为仅由有情三聚所摄诸法不定的缘故。
以正等觉佛陀过去的意识为一方，相违所依不成立的缘故。
若以有漏性为特征，则因触及一切法故，具有能立所立的过失。
出世间定中学地阶段的意识也不是不定，因为彼时意的转依仍然存在。
解深密经中说：'有时与一，即是与意'。'有时与二，即是与意及意识'的缘故。
假使彼时转依不是意，则此也将不是意，应说'有时与一，即是与意识'。
又于昏迷等入识蕴依境而生者，因彼不近故断流，此说合理。
意于轮回期间同类近缘从阿赖耶识生起，如何能断流？
关于此意，有人说在此阶段是无漏的，如是烦恼性者由入圣道故不生起相续，安立为种子阶段。
无漏则如无始时来自类中现证无我的圣道一样从阿赖耶识生起。
又从无漏出定时，有漏心所现行时，无差别烦恼性者将生起。
若谓学地阶段因断种故永无烦恼意，则唯生无漏，正因如此经中说：'阿罗汉于一切所作行为寂静'。
有人说是有漏的，因为具有二种功能的缘故。
同时见二无我的愚痴所依，如依绳起蛇相分别一样，与烦恼意相应的见同时分别法与补特伽罗。
若生出世间道，则声闻圣者见补特伽罗无我故，无补特伽罗增益，其意于诸法不明了及增益自性，与痴见相应而生。
非烦恼性者也因不障碍声闻果故，是所欲果之因故，是能得涅槃故，因非胜义故非善。

། གཞན་ཡང་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཡང་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་སྤྲུལ་པ་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །ཟག་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པས་རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་ང་རྒྱལ་དག་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཁ་ཅིག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་སྣང་སྟེ། དེ་ནི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱའོ། ། འོན་ཏེ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་འམ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། གནས་སྐབས་དེ་ན་བདག་མེད་པ་གཉིས་མངོན་སུམ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས ལྟར་ན་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཅིག་ཅར་ཡིན་པར་བཤད་པར་བྱའོ།།མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ནི། །དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་ཏེ་བྱམས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཅིག་ཅར་རམ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་རུང་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ ལྟར།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངེས་པའི་ཚིག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་ངེས་པའི་ཚིག་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མི་རུང་གི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་ནི་རུང་སྟེ་དེ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ་།།འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་མི་སྐྱེ་བ་ཙམ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྟེན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་འགོག་པའི་གནས་སྐབས་དང་། འགག་པ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པས་དྲངས་པའི་བག་ཆགས་ཏེ། ལངས་པ་ཡང་དེ་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསལ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་སྤངས་སོ། །རྟོག་པ་གཞན་གཉིས་ལས་ཀྱང་འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ངར་འཛིན་པའི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།བདག་ལ་ཆགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མ་ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ འཕགས་པ་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་ཡང་འདོད་དེ།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཡང་ས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉི་ག་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འདིར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཁས་བླང་དགོས་ཏེ།དེ་འགགས་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་འཛིན་པ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མ་ ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདི་གཉིས་ལ་འཕགས་པ་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བའི་གནས་ཉིད་ཀྱིས་སྤོང་བར་མཛད།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་ནི་མི་ཁོམ་པའི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ།

另外，虽然是从业所生，但由于不适合作为行为者和化现者，且无覆无记，所以说是从异熟所生。由于与诸漏同生同灭，通过自身种子增长的方式而生起，所以是有漏。对非烦恼法的贪著和我慢也相应。正因如此，某些圣声闻现起如同烦恼所生的行为，这称为习气。
然而，如果是菩萨已回向菩提或是定性种姓者，在那个阶段就只会生起现证二无我的无漏。所谓俱生依，按照毗婆沙师的观点，'俱'字应解释为同时。按照经部的观点，则是相续，如同'与慈俱'。
如同眼等的生起依是独特的俱生，不论是同时还是相续，意识也是如此，这是词义。'将成为无定义之过失'，这是破斥。其他人认为正确的定义，对转识不适用，但对染污意则适用，这在前面已经说明。
'无想定与灭尽定'，即灭尽和无想二定。有些人认为，择灭的特殊自性仅仅是心心所不生。有些人认为是心不相应。有些人认为是所依的心心所和灭的状态，以及灭时心心所活动引发的习气，出定时也具有彼相应，因为经中说'具足八解脱'。
由于说'行蕴'，且排除不相应法，所以否定第一和第二种推测。在其他两种推测中，虽然灭尽定与无想定在加行等方面有差别，但无想定因为生起我执的我慢和我爱，所以是不寂静。
此二者在圣者与非圣者相续上还有其他差别，因为圣者们像避深渊一样完全舍弃。如果两种定中心心所寂灭无差别，为何会如此？因此必须承许染污意，因为它灭故灭尽定是寂静，它未灭故无想定有执著、我慢和我爱生起，所以是不寂静。
若非如此，这两种定就不会有圣者与非圣者相续所造成的差别。关于'无想天'等，如果没有染污意，为何圣者们要舍弃非烦恼的无想天作为无暇处？仅仅转识寂灭并非无暇处，如同灭尽定。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་ན་ནི་ངར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་གནས་དགོས་པས་མི་ཁོམ་པའི་གནས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ནོ། །ང་སྲོག་ཆགས་གསོད་དོ། །ང་རི་མོ་འདྲིའོ་ཞེས་ངར་འཛིན་པ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དུས་ན་ ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་གྲགས་སོ།།ངར་འཛིན་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ཐ་དད་པ་ལས་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་དང་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་ཟད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ངར་འཛིན་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླང་དགོས་སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན། རེ་ཞིག་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཟག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་དག་འདས་པ་ཉིད་ དང་།མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་རྒྱས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཟག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཕྱིའི་དམིགས་པ་བཙལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་པོ་ཙམ་གྱིས་ཡིན་ན་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ།།ཡང་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ན་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་ན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་བོ། །གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ངར་འཛིན་པ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཇི་ལྟར་མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ ཀུན་དུ་འབྱུང་།མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་དང་རང་གི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ངར་འཛིན་པ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དག་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མི་དགེ་བ་ནི་འདིར་དགེ་བའི་ མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།བསྒྲིབས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདོད་པ་ཅན་ཡིན་པར་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལྟ་བུར་ངར་འཛིན་པ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དུ་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་ཏེ། མི་དགེ་བའི་སེམས་ ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བས་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཞེས་སྨོས་སོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ངར་འཛིན་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་འདི་དག་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ངར་འཛིན་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཉེས་པའོ། །གཞན་དག་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དེ་། ཚིག་དེ་གཉིས་ནི་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་ཅར་གྱི་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ གྱི་ཡིད་ཡོད་ན་ནི་ངར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྷན་ཅིག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བཤད་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་བས་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་དད་པར་ཡང་ཡིན་པས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་བཤད་པའི་དོན་ཉིད་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་མེད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་དང་།ལྔ་པོ་དང་འདྲ་བའོ།

如果有染污意，则我执等一切生起，由颠倒而长时存在，因此成为无暇之处。关于'一切时'等，即我布施、我杀生、我画画等我执，在善等心显现之时，广为人知是生起的。
我执生起与刹那差别，由于时间差别极其微细，是否仅仅因为迷乱而被执为与善等心同时而已？不是的，应当承许我执必定在一切时中生起。
若不如此，善法与无记法怎么会是有漏性？首先，并非由缘于自相续中的漏性，因为在那个时候，它们已经过去或未来而不存在。不存在者不会使诸漏增长。也不是由缘于他相续中的漏性，因为那是寻求外境。
若仅由增上力，则应成无漏。或者因为不缘无漏，则应成为常。若由种类相同性，则成为假立过失。也不是由有漏种子相应性，因为这样会有遍及道谛的过失。
若有染污意，则由与有漏同时生起而成立为有漏性。关于'若非如此'等，按照毗婆沙师的观点，我执是有覆无记，那么它如何在不善心中生起？
按照经部师和自宗观点，我执和我慢同时生起都只在有覆中生起，那么它们怎么不是在不善心中生起呢？这是不对的，此处不善是指与善相违。
虽然也是有覆，但并非意指有不悦意的异熟果。如毗婆沙师所说的我执和我慢，在自宗看来只是遍计，只在不善心中生起，故说不善心。
'同时生起而生起'是指与染污意相应的我执，'相应而生起'是指与转识善心相应时就不会有这些过失，即无有一切时我执生起的过失。
其他人主张'不相应而生起'，这两个词是总结六种含义的。若有染污意，我执等与六转识同时生起，但不与它们相应。
若说'同时生起而生起'则也会成为相应，所以说'不相应而生起'。生起也可以是刹那差别，所以说'同时生起而生起'。
'若无染污意'等偈颂是总结前两个偈颂的含义。'二者皆无'是指无杂染无明和如五识。

།གསུམ་པོ་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་དག་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། ངར་འཛིན་པའི་སྐྱེ་བ་དང་གསུམ་མོ། །མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་ནི་མི་བརྟན་པ་དང་བརྟན་པ་སྟེ། མི་བརྟན་པ་ནི་ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པས་རང་དབང་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གོང་དུ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟན་པ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་ པར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་དེ་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གོང་དུ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་སིལ་བུའི་མདོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ནི་སྐྱེ་ཞིང་འགག་།ཅེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་མ་བཀོད་ཅེ་ན།འདི་ལས་མ་རིག་པ་དངོས་སུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོན་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་སེམས་འཇུག་པའོ། །བགེགས་སུ་རྟག་གྱུར་པ་ནི་ཇི་སྲིད་ ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་བར་དུའོ།།དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་རེས་འགའ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་ཡང་ཐོབ་པ་དང་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་བཞིན་དུ་བགེགས་སུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེའོ། །ཐོབ་པ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་བགེགས་སུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ པར་ཡང་རིགས་ན།ས་བོན་གོ་ཇི་ལྟར་དེ་འདི་ལྟར་དེ་མ་ཉམས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཉམས་པ་ནི་དེའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་པ་ལ་ས་བོན་ཉམས་པ་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་སྤྲིན་དང་བཅས་པའི་ཉིན་མོ་གཟུགས་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་མཐོང་བ་ཡིན་ལ་མི་སློབ་པའི་ནི་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྤྲིན་མེད་པའི་ཉིན་མོ་གཟུགས་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མི་ཤེས་པ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་ སྐབས་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་།ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་གགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འགགས་ན་ནི་མུན་པ་འགགས་ན་སྣང་བ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་ ཁྱད་པར་གཞན་བརྟག་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གང་ཞིག་མི་གསལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མཐོང་བའི་གགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་། །མུན་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་སྒྲིབ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་གྱི་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ་ཕྱིའི་མུན་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་སོ།།ཕྱིའི་མུན་པའི་ས་བོན་ནི་མཐོང་པའི་བགེགས་བྱེད་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་ནི་མ་ཉམས་པ་དང་ཉམས་པ་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ཀྱི། རིགས་གཞན་གྱི་བགེགས་བྱེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་པ་མཉམ་པའི་ རྒྱུ་མ་བསགས་པ་ཉིད་དང་།བསགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་སྤྲིན་དང་བཅས་པ་དང་། སྤྲིན་མེད་པའི་ཉིན་མོ་གཟུགས་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལྟ་བ་དག་གིས་ཆོས་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི་ས་བོན་བགེགས་སུ་གྱུར་ པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ནི་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་མ་རྒྱས་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པ་དེ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པ་མ་མཐོང་བ་དང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་པ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།

所谓'三者相违'是指：等持的差别、决定的言语、我执的生起这三者。
无明不相杂是指不坚固和坚固，不坚固的仅是与意识相应，因为向内观照而具有自在性。这也仅是见所断。为了成立烦恼意，上文所安立的也是见断和修断。
现在以《阿毗达磨经》中所说的偈颂来说明。因为已在上文中详细证成大乘是佛语，为何不引用《杂阿含经》中'同时生灭'等偈颂呢？因为此经中未直接宣说无明。
其中真实性是指义，即四圣谛的本性。心缘于此而趣入。障碍恒常存在是指只要有漏心生起就会有障碍。
依据毗婆沙师和经部师的观点，虽然有时不现行，但从得和种子的角度来说，由于成为见真实的障碍，所以一切时中都会生起。因为应当承许：当其成为障碍时，如同现前一样会一切时中生起。
得既然是为了显明它，且前后无差别，理应不成为障碍。种子又如何呢？未损坏的种子是见真实的障碍，而在苦法忍的刹那损坏时则不是其障碍。
因此，有学位由于种子已损坏，如同多云之日见色一样见法；无学位由于已断除，如同无云之日见色一样见法。
或者说，见所断的无明在烦恼状态、有漏善法状态和无记状态中现行，以及从种子的角度成为见真实的障碍。当它灭时，如同黑暗消失而光明生起一样，真实见解生起。因此不应观察无明的其他差别。
这是不合理的，因为唯有以不明了为性的障蔽本质才是见真实的障碍。现行的黑暗是障蔽的本质，而种子状态则不是，这与外在的黑暗相类似。
外在黑暗的种子并非所知的障碍。种子未损坏和已损坏是对自果的生起与不生起起作用，而不是对其他类的障碍起作用。
由于等流因未积集、已积集而未圆满、已成熟的缘故，如同多云和无云之日见色一样，有学和无学的见解见到诸法，而非因为种子成为障碍。
若问：那么从不善种子未圆满和已圆满本身，应成不见真实和见真实？答：不是这样，因为已经说明唯有无明生起的状态才能作为见的障碍。

། བགེགས་བྱེད་པ་མེད་ན་ནི། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་པ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟག་ཏུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་མི་ཤེས་པས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་མི་སྲིད་པར་ཐལ་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པ་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པ་ སྟེ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མི་འགལ་པས་སོ། །དགེ་བ་དང་མི་འགལ་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་གནས་དང་མཐུན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།ཞར་ལ་འོངས་པར་རྫོགས་སོ།། །།དཀྱུས་མ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སེམས་ཀྱི་ལུས་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་གསུམ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ ཀྱང་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བསྒྲུབས་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ། །གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱང་དོན་གཞན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ ཤེས་པ་གྲུབ་པ་དེ་ཅིར་དགོས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ལས་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུ་མཚན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །སྣ་ཚོགས་ཉིད་ དང་སེམས་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་མ་བཀོད་དེ།གང་ཚེ་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཐུན་མོང་ལ་བརྟེན་ཏོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྲ་མོ་དང་རགས་པའོ། །ཕྲ་མོ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། རགས་པ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་རགས་པ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དག་གིས་གོམས་པར་བྱས་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་དང དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་པ་ནི་ཞར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ སྟོན་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་བློ་མི་གསལ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་རགས་པ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་ནུས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འགྲུབ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དེ་ཉིད་སྟོན་ ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནུས་པ་ཡང་ཡོད་ལ་དོན་དུ་ཡང་གཉེར་བའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ།

如果没有障碍，即使以微小的有漏善心也能如实见到，因此烦恼将会断尽。因此应当承认恒常遍行的无明。这也不是说没有其他识，因为在善和无记的状态下，将导致它不可能存在的过失。因此，染污意是成立的。
由于是染污的等等，由于染污性遮蔽如实见，是有覆的，如同色界和无色界的烦恼一样，在一切时中相应。一切时中相应性由于内向性而微细，因此不相违。由于不违善法，所以是无记的，如同色界和无色界的烦恼与止相应而无记一样。旁述完毕。
依据正文而言'心的第三身'，从宣说的角度是第三，而不是从教示的角度。'除阿赖耶识'是依据不共因缘的趣入而说的。'心'是表达异于识的含义，因为是'心、意、识'这些词的一部分，如同'所成就的意'一样。由于同样的理由，意也表达不同的含义，如同'识'一样。
如果问阿赖耶识成立有何必要，为此说'从一切种子者生起意识'。现在以'由所积集的法习气种子'等说明不共因缘。由于差别性和思维是不共的，所以未加安立。当'心'字用于心、心所、心不相应等时，是依据共同因缘。
'又为何'是显示大乘不共的异门。'为摄微细所知故'中，所知有二种：微细和粗显。微细是从共相角度的法无我，和从自相角度难以了知的阿赖耶识。粗显是从共相角度的人无我，和从自相角度的色等。
其中声闻们通过听闻和思维粗显的共相和自相而修习，能依次第以圣道和后得智现证，因此对他们只说这些。为什么呢？因为智慧是附带的，而涅槃是主要的。这就是说他们不是通达一切所知。
因此他们由于智慧不明利，不是为了通达一切所知而趣入，仅以能知粗显的程度成就他们的解脱。因此说'他们'等等就是显示这个意义。
'诸菩萨'等是因为若无则无，而一切智智是主要的。由于有能力且也希求，所以属于遍知一切所知。

།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་ པའི་ལམ་གྱིས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རགས་པ་དང་ཕྲ་མོ་དང་།དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་རགས་པ་དང་ཕྲ་མོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དགོས་པའི་གཙོ་བོ་མ་ཐོབ་པར་འཁོར་བ་ཉིད་ན་ཡོངས་སུ་རྒྱུའོ། །དེ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དེ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ ལྟར་གང་ཁོ་ན་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དག་གིས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཕྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བཞི་ནི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། གདུལ་བ་འགའ་ཞིག་རྣམ་གྲངས་འགའ་ཞིག་གིས་དོན་གྲགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། གདུལ་བ་རྣམས་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ས་བོན་བསྐྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་དེའི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་བྱེ་ བྲག་གིས་ཚིག་གསུམ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེའི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་འགྲོ་བ་དང་། ལྷའི་འགྲོ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིག་གསུམ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་དང་རྫོགས་པར་བྱེད་པ། ཡི་དགས་དང་ ལྷའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་དག་གིས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཡང་ན་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཚིག་བཞི་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་དང་། འཇིགས་པའི་སྲེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་སོ། །ཡང་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་བརྩམས་ནས་སོ། །ཉན་འདོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བཞི་ནི། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམས་ པ་དང་།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་དེའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་མོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཆོས་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་མོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་སློབ་པའི་ལམ་མོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ ཏུ་ན་ཆོས་ནི་དོན་དམ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །ལུང་རྣམས་ལས་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་སྨོས་པ་ནི། །ལུང་མང་པོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་བསྟན་ པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རྟོགས་སོ།།དེ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་གཞན་ཉིད་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་གཞན་བཞིན་ནོ། །རྩ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་འཇུག་སྟེ་དཔེར་ན་སྲོག་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་ཙམ་སྟེ་དཔེར་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ བར་དུ་འཇུག་གོ།།ལ་ལར་རེས་འགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་སེམས་དག་གི་རྒྱུད་འཆད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

因此，以圣道观察粗细共相，以其后得智现见粗细自相后，在未获得主要所需之前，仍在轮回中流转。因此说'为彼等宣说'等。如是，唯有通过闻思所缘之境，后来方能现见。
就声闻乘不共而言，又说'复次'等，这是说一切有部的观点。
'于阿赖耶欢喜'等四句，仅是异名而已，或为令钝根者了解，或为令某些所化众生通过某些异名了解其义，或为于所化众生中生起各别正知的种子。
或者，'于阿赖耶欢喜'是所诠，其余是以时间差别而作的解释。依过去、现在、未来境界的差别而次第安立。
或者，三句依欲界、色界、无色界的差别而次第解释。
或者，三句依恶趣、阿修罗趣、天趣而次第解释。因为投生和圆满是由饿鬼趣和天趣所摄而成就，故阿修罗趣另立。
或者，四句依胎生、卵生、湿生、化生的差别而次第安立。
或者，依欲贪、色贪、无色贪、怖畏贪而安立。
或者，依四颠倒而安立。
'欲闻'等四句，是依止善士、闻所生、思所生、修所生慧的次第。其中依止善士是三者的加行。或是闻所生慧的差别。或是承事阶段所生的俱生慧。
'随顺法法'中，法是见谛，随顺法是其加行道。另一说法是，法是无学道，随顺法是有学道。另一说法是，法是胜义涅槃，随顺法是一切无漏道。
说'诸教'的复数，是因为出自多种教典。
'根本识'是说另一种意识，应当如是了知。这仅是遍计而已，因为意识不可能有别相续，如眼识相续。
'如依根的树'是说，因为它是其他诸识的根本。
'尽轮回际'是说尽其寿命而转，如命根。有些仅是刹那，如转识。阿赖耶识则直至涅槃而转。
'有时某处'是说，在无色界和灭尽定等定境时，次第见到色和心相续间断的缘故。

།འདི་ལ་དེ་དག་ནི་ལྡན་པ་མ་ ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞིག་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ།ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཤེས་བྱའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞར་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐུན་མོང་ མ་ཡིན་པའི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ཐུན་མོང་གི་ཚིག་གསུམ་དང་། དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པས་ནི་དེ་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །དང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དང་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གོང་མ་རྣམས་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་སྡེ་བ་གཞན་དག་འདོན་པ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་རྣམས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་བསྟན་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་དང་། གནས་བརྟན་པ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ བཞིན་དུ་བསྟན་ནས།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལས་རིགས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་པོ་ཆེ་བཏང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་གཤེགས་ཤུལ་ལོང་བ་ རྣམས་ཀྱིས་མི་མཐོང་ཞིང་མི་ངན་པས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐལ་བ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའམ།དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་གཤེགས་ཤུལ་གསེར་གྱི་བྱེ་མས་གཡོགས་པ་དེ་དབང་ཐང་མེད་པ་རྣམས་ལ་ མི་སྣང་བ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།བརྩད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདིར་ཚིག་འབྲུ་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྔར་བཤད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་ནི་མིང་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་ཚིག་འབྲུ་ནི་མིང་གི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ཉིད་ཀྱི་འདས་པ་ནི་ཡིད་དེ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་པ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དོན་གཞན་རྗོད་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་ཏེ།ཚིག་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་སེམས་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དོན་ཐ་དད་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྒྲུབས་པའི་ཚད་མའི་ལུགས་ ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ལྟ་བ་ལ་གྲགས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ བཙུན་པ་མིའུ་ཐུང་སྟེ།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །ཡང་ན་འདོད་ཆགས་དང་དུས་མཉམ་པ་སྟེ། ཕྱོགས་འདི་ལ་ན་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་བསྡུའོ། །གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དབྱངས་ སྒྲོགས་ཏེ།དོན་དེ་དག་གསུམ་ཆར་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་གིར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །ལུང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རགས་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་ རང་གི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རགས་པ་ཁོ་ན་རྟོགས་ཀྱི་ཕྲ་མོ་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཤེས་བྱ་རགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེ་ཡང་ཤེས་བྱ་རགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་རུང་བ་ཉིད་དོ། ། ཆོས་བཟང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于这些，应当了知它们是非相应行的差别，是轮回的本性，为了遣除非相应法，这是不合理的。所谓所知处是显示自性，以及取识等附带说明大乘不共的异名，与声闻乘共同的三种名称，以及说'这是阿赖耶识'这种不共的异名的显示，是为总结。
关于'以及轮回时分的蕴'中的'以及'一词，是总摄前面诸法的意思。或者是为了总摄其他部派的说法，例如大众部在说明眼等六识之后又说异熟识，以及上座部同样在说明之后又说有支识等，这些也因为是异于六识的其他种类，所以是阿赖耶识。
'唯是舍弃大道'是说，譬如盲人看不见大王的行迹，恶人不能行走其上，同样，阿赖耶识也不是无缘者的境界；又如转轮王的行迹被金沙所覆，于无福德者不显现，这也是如此。
为了辨析而说'此处文字不同'。前面所说的六种，仅仅是名称有差别而已，这是在显示，因为文字是名称的所依。
'由于意识和了别识二者所缘不同的缘故'，是说在他们的教义中，过去是意，作为因，现在是识，作为果。因此，'心'这个词表达的含义与识不同，因为是这些词的一部分，如同'意'这个词。
也不能建立未来是心，因为无法确定词义。或者说'由于所缘不同的缘故'，是依据前面所立的量理而如此说的。
'有些人'是指尊者德友。'五取蕴'是指在他的见解中所知的不属于阿赖耶识的诸法。'其他人'是指前面提到的尊者小个子。'有贪'是指与贪相应，或者与贪同时，在这种观点中也包括缘贪的。
'其他人'是指尊者妙音，这三种含义都是因为为贪所摄，所以称为阿赖耶。'经教'是指从中分别显示的缘故。'通达'是指通达粗略的共相，以及在其后所得智慧仅能通达色等粗略的自相而不能通达细微的。
声闻乘的建立是依据粗略所知而安立的，所以他们的观察也适合于趣入粗略所知的人们。'法胜'是说，结生相续遍及一切有情的缘故。

།དེ་ཡང་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་མི་སྲིད་པ་དང་། རང་གི་ལྟ་བ་ལ་སྲིད་པས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དེ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་མི་སྲིད་པར་སྟོན པ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་འཕེན་པར་བྱེད་པ་དང་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་ལུས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མེད་དེ་། །མནར་མེད་ པ་ལ་གཏོགས་པ་ཚ་བ་དང་གྲང་བ་དག་ན་ནི་རླུང་བསིལ་བ་དང་དྲོ་བའི་རེག་པས་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ཡོད་དོ།།ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་དག་ན་ནི། མི་དགེ་བ་ཁོ་ནས་འཕངས་མོད་ཀྱི་རེས་འགའ་ཞིག་ལ་ལར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དགེ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་ པ་བདེ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མནར་མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ངན་འགྲོ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན། མནར་མེད་པ་མ་གཏོགས་པ་དམྱལ་བ་དག་ན་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་མེད་དེ། རླུང་གི་ རེག་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ།།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི། མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་ཁ་ཅིག་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་ ལ་གྲགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མེད་དེ།དེ་དག་དང་འབྲལ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ལ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་བདེ་བ་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །དེ་དག་གི་ལྟ་བ་དེ་ནི་མཐར་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་གོང་མ་ལ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དང་ལྡན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། ། ཀུན་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྤོངས་པའི་ཕྱིར་ལ། སྦྱོར་ བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་མོད་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཆགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ལྟ་བ་ལ་སྲེད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུའོ། །རྣམ་པར་གཞིག་པར་འདོད་པར་ནི་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ ཕུང་པོ་འདི་དག་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་མེད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱི་།བདག་ཉིད་མེད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱང་འདི་ལ་སྦྱོར་བས་སོ། །ཡང་ཇི་ ལྟར་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡང་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་བདེ་བའི་ལྟ་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་ མི་བདེ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི། གཉི་གའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། མི་དགེ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། མི་གསལ་བས་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་སྦྱོར་བ་སྲིད་དོ། །རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་རྫོགས་སོ།

而且，以他人的见解为不可能，以自宗见解为可能而作证成。'如是'等词是显示在他人见解中为不可能。
依据毗婆沙师们的观点，投生和圆满的业唯是不善业才能在诸地狱中成就身体，因此异熟所生的感受既非安适乐受也非苦受是不存在的。
在无间地狱中，属于热和冷的地方，有由风的凉触和暖触作为等流所生的乐受。
在饿鬼和旁生中，虽是唯由不善业所投生，但有时某些圆满业是善业，故有异熟所生的乐受以及不苦不乐受。
因此，无间地狱是极其痛苦的恶趣。
依据其他经部师的观点，除无间地狱外，在其他地狱中也无等流所生的乐受，因为风的触受仅仅只是暂时止息痛苦而已。
虽有不苦不乐受，但因为是不悦意的行相，所以它不随顺贪欲。某些饿鬼和旁生也是如此。
因此，对于双方都承认的取蕴，没有贪欲的系缚，因为都希望与之分离。
'第四禅以上'等词，是因为某些经部师认为，由于直至第四禅之间有眼等识的存在，故有乐受和苦受，由于直至有顶之间有意识的存在，故有意乐。
他们的这种见解因为与次第入定所说的经等相违，所以说'上界中无'。
'与之相应'是指与第四禅等相应。
关于'萨迦耶见'，萨迦耶见有两种：遍计所执和俱生。
遍计所执的萨迦耶见，对于有学来说因已断除，对于住于加行道的凡夫来说因不再生起而成为不随顺。俱生萨迦耶见虽在二者中都会生起，但因信解无我故对此不生贪著。
依据自宗见解中的贪著而说'对阿赖耶识'等。
'内'是指内在。'永远不会想要毁坏'是因为与舍受相应，无有违逆之故。
如是虽想'即使没有无数苦蕴又何妨'，但不会想'即使没有我又何妨'，因为无有对治我见，且与烦恼意相应的贪欲也系缚于此。
又问：如何不善业的果报既非乐受又非苦受？答：此非如是，此处并非如乐见那样。此中，乐受和意乐是从善业的异熟所生，苦受和意苦是从不善业的异熟所生。
不苦不乐受是从二者的异熟所生。从不善异熟所生的不苦不乐受，因为不明显，所以烦恼意可能系缚于此。
分别说明完毕。

། །།ད་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྐབས་ལ་བབ་པོ། །འདིར་ཡང་དངོས་པོ་བདུན་ཉེ་བར་བཀོད་དེ། མཚན་ཉིད་དང་། བག་ཆགས་དང་། དེའི་དེ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དང་། ཕན་ཚུན་དུ་རྐྱེན་ཉིད་དང་། སྣ་ཚོགས་དང་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །འདི་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཞར་ལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དངོས་པོ་དང་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས འདིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་ནི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གང་ལ་རྒྱུ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། ས་བོན་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་དབང་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྨིན་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཞན་གྱི་དབང་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ན་ས་བོན་ཏེ་རྒྱུ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་སྒོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ལ་ལྟོས་ན་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ འབྱུང་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དབྱེ་བ་མ་བྱས་པར་ས་བོན་གྱི་ཆ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆ་བསྡུས་ནས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། འོག་ནས་མདོར་ བསྡུ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ། །བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་ནས་དབྱུང་སྟེ། འདིས་ ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཤད་དོ།།དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ སོ།།འདི་ནི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དག་གིས་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ས་བོན་གྱི་ཆ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་སོ། །མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་ བོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་གཞན་དུ་འབྱེད་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ས་བོན་གྱི་ཆ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆ་ཡང་ གང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་མཐུན་པ་གང་གིས་ན་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ། བག་ཆགས་དེ་ནི་ཅི་ཡིན་ཞེས་དྲི་ བ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ།

现在轮到讲解性相安立的时候了。在此也安立七种事，即性相、习气、彼之自性、他性、互为缘性、种种性与非种种性、缘起及缘安立。这一切都是随顺性相的缘故，故安立为性相。
依据第一事而说'此性相安立如何'等。'略说'是指广说如《摄抉择分》中所说。关于自相，有人说：'凡是有未成熟种子因和已成熟种子者，即是依他起缘起种子，而依他起即是果。'因为经中说'彼生起之因相'，所以这是不合理的，因为未成熟不是生起之因相。
有人说：'依他起缘起自相，对果而言是种子即因，对能熏习法而言则是果。'这也不合理，因为经中说'彼生起之因相'，又说'依习气而生'。
因此，不分已成熟和未成熟，总摄种子分和异熟分而说自相，因为经中说'异熟种子一切'，又因为下文说'略说阿赖耶识'等。
即以'彼阿赖耶识自相'等来说明。'依习气'是从此处'生起'之省略语，这是说明异熟分缘起。
'彼生起之因相'是指彼即是彼等染污法生起之因相。又问：如何是因相？故说'具有执持种子'。
这是为了观察胜论等，如此具有执持种子是以与诸生起相应者俱生俱灭而执持习气。这是说明种子分。
其中一切染污习气即是此，即言说习气、有支习气、萨迦耶见习气。言说习气是因缘，因为是阿赖耶识自体成就之因故。
有支习气是增上缘，因为是善趣恶趣转变之因故。萨迦耶见习气也是增上缘，因为是分别自他之因故。若不如此，则一切有情将成为一。
分别彼种子分已，以'彼等染污法'等显示为因相。异熟分亦以'所谓阿赖耶识'等显示为果性。
依习气而说'此所谓习气是什么'等，是问以何法相顺称为习气，此习气是什么，此二者之义。

།བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྒོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་གྱུར་ནས་སྒོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ནི་བག་ཆགས་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཏིལ་རྣམས་ མེ་ཏོག་དང་ཕྲད་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དང་འདྲ་བའི་དྲི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའམ།དཔེར་ན་བསྟན་བཅོས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་མང་དུ་ཐོས་ པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་དེ་དག་དང་འདྲ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་བ་བག་ཆགས་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།འདིར་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་བྱེ་བྲག་ལ་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དགག་པ་ ཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་ལ།རང་གི་ཚོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ཕ་རོལ་བག་ཆགས་ཁས་ལེན་དུ་བཅུག་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འགགས་ན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི།དྲི་བ་གཉིས་པའི་ལན་ཡིན་ནོ། །སྒོ་བར་བྱེད་པའི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བས་ཤུགས་ཀྱིས་ནི་དྲི་བ་དང་པོའི་ལན་ཡང་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་བག་ཆགས་ནི་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ལ་ནི་མི་ལྟོས་པར་ཆོས་ཉིད་ ཀྱི་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པས་ནི་ཡོངས་སུ་གསོ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ཏེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བག་ཆགས་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ན། དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པས་རང་གི་བག་ཆགས་སྐྱེད་པར་མི་སྲིད་དེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གསོ་བར་བྱེད པ་ན་མི་འདྲ་བར་ཡང་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འགལ་ལོ།།གཞན་དག་ནི་ཏིལ་ལ་སོགས་པ་ལ་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པས་མཐོང་ནས་སྒོ་བར་བྱེད་པས་སྔོན་མེད་པ་སྐྱེ་བ་དང་། སྒོ་བར་བྱེད་པས་སྔོན་བསྐྱེད་པ་ཡོངས་སུ་གསོ་བར་ཡང་འདོད་དེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པའི་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པར་འདྲ་བས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་བག་ཆགས་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་སྐྱེད་པར་ཡང་སེམས་སོ།།འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རིགས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་ པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་རྒྱུད་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་སྲབ་པའི་ཕྱིར་སྤང་དུ་རུང་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡིན་ལ། གང་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡིན། གང་ལ་གཉི་གའི་ས་བོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སྤང་དུ་མི་རུང་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རིགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་མེད་དོ། །རྐྱེན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བག་ཆགས་ནི་ཆོས ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཡོངས་སུ་གསོ་བར་བྱ་བ་དང་།སྔོན་མེད་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་དུ་མ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བག་ཆགས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དང་། སྔོན་མེད་པ་བསྐྱེད་པ་ པའི་བག་ཆགས་དུ་མ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་བརྟགས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཡང་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་སེམས་སོ།

所应熏习的阿赖耶识与能熏习的诸法同时生灭，由这些能熏习的诸法成为未来生起的因缘，这就是习气。譬如世间芝麻与花接触后同时生灭，依此成为产生相似香气的因缘。又如论中所说，烦恼随顺分的贪等，以及清净随顺分的多闻所摄的念慧等与心同时生灭，成为生起相似心的因缘，这就是习气。
在此，由于刹那差别中能熏所熏的遮止会成为断灭，故以相续方式安立阿赖耶识。自身诸蕴相应的心令他方承许习气，说'同时生灭'。'这生起的因缘'是第二问的答案。由'能熏相应性的习气'间接也是第一问的答案。
对此有三种分别：有些人说习气不依赖能熏，仅是法性住位中贪等同时生灭所滋养而已，并非新生。这是如此的，因为阿赖耶识和圣道生起的因性是自性种姓，若承许习气是因缘，则它们不可能由同时生灭产生自己的习气，因为阿赖耶识二者不相遇，圣道也非串习。滋养时虽成不同，但这并不相违。
其他人见到芝麻等习气依赖能熏，认为由能熏生起前所未有，也认为能熏滋养前所生起。缘内处的意识所摄的阿赖耶识所缘相同，故也认为能生起作为阿赖耶识所生因缘的习气。
圣道种姓也非无漏道体性，然而，某相续中烦恼障和所知障种子微薄而可断除者是菩萨种姓，具有烦恼障种子者即是声闻缘觉种姓，由二障种子粗大而不可断除者是无种姓。圣道最初刹那无因缘，因为说'缘基'是随所应有而说。
其他人说习气是法性安住所应滋养，也是生起前所未有。多种所生习气是同时因性的法性习气的增上缘，法性习气以及多种前所未生习气，如毗婆沙师所观察的同分因，也认为是刹那一果生起的因缘。

།དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་ལ་གླེང་བར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གསོ་བ་ ཙམ་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ།དཔེར་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གསོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གཉིས་ པ་ལ་གང་གི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འགལ་ལོ། །དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་མཐུན་པའི་ས་བོན་ཡོངས་ སུ་གསོས་པས་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་རྫས་གཞན་ཉིད་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རྫས་གཞན་གྱི་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་མི་འདྲ་བའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གསོས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཏིལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་པའི་བག་ཆགས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒོག་སྐྱའི་རྔོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེ་ཏོག་དང་ཕྲད་ཀྱང་དེའི་དྲི་མི་འཛིན་པ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏིལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ནས་དྲི་འཛིན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ སོ།།གཞན་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏིལ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནའི། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པར་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་གྲགས་པས་བག་ཆགས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ཙམ་དུ་བྱས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ན་ ན་ཇི་ལྟར་དེ་དང་འདྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར།རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཁ་ཅིག་གླེང་བ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བག་ཆགས་སུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེའོ། ། དམིགས་པ་འདྲ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བག་ཆགས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྫས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྫས་སུ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་དང སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི།དེ་དག་ཁོ་ན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་སྐྱེད་ལ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་གཉི་ག་ལྟར་ ཡང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་འདྲ་བར་འགྱུར།འོན་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བརྒྱུད་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།དེའི་དབང་གིས་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་བརྒྱུད་པའི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་མི་འདྲ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། རྟོག་པ་འདི་ལ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བའི་དབང་གིས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར།དེས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་ པར་འགྱུར་རོ།།རྒྱུད་དེ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་དེའི་སོ་ན་འདུག་གོ། །གང་ཡང་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྲབ་པ་ཡིན་ནོ།

对于第一种分别，应当讨论：贪欲等仅仅是滋养而住，故不成为因缘，如'以行缘识'中，行是滋养识之种子，故是增上缘。
若问第二种缘起是何缘？由于经中说是增上缘的缘故，因此说阿赖耶识如是，染污法也是因缘，这是相违的。
这并非如此，由于滋养同类种子故是因缘，如毗婆沙师所说同分因是异体法，由于同分故是异体法。增上缘是由于滋养不同习气的缘故。
若说因为在芝麻等中未见如是，如何成为法性住习气？这是不合理的，因为看到韭菜茎等虽遇到花也不沾染其香，由此可知芝麻等唯由法性而有持香的功能。
再者，除了心和心所之外无实体，故芝麻等只是世间共许为习气所依，仅作为习气生起等的比喻而已，怎能与之相同？
对于第二种分别，有人议论：阿赖耶识与其他阿赖耶识无同时生灭，故不成为其生起因缘的习气。
难道不是说所缘相同的意识产生习气吗？这是不合理的，所缘有二种：心心所自性实有，及色法自性无实。
其中缘于心心所的意识，为生起彼等而产生习气，缘于色法者亦为生起彼等。依唯识宗，二者皆不成立所缘和行相，如何能从所缘门说相同？
若说有现前所缘和间接所缘二种，其中现前所缘是所取相，间接所缘是阿赖耶识，因为由其力现现所取相的缘故。
因此认为从间接所缘门中缘于实有者怎能不从所缘门相同？对此分别也有过失：由他人心心所的力量，意识也生起执取所缘和行相，故由其所生习气成为他人心心所的因缘，将导致一切有情成为一相续。
若说相续即是所缘，由于所缘和行相皆不成立，所缘和行相不同之过仍在。又自性种姓烦恼障和所知障微薄。

།འཕགས་པའི་ལམ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་མེད་ དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྡེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་བཞིས་སྐྱེ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གཏན་ ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་སྲབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་ནུས་སོ།།དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་ཡི་གེ་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་དག་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་གཉིས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན། དེ་དག་ལ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་ས་ བོན་གང་དག་སྡེ་པ་དག་ལས་གྲགས་པ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ།སྡེ་པ་དག་ལས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་གྲགས་སོ། །ཡང་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཀུན་གཞི་མ་ཡིན་པ་ཞིག་བྱ་བ་ལས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བསྡུས་པ་ གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་པ་དེ་བཤད་པ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ།།སོ་སོའི་ཐ་དད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རྫས་སུ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཞིག་གམ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གཞན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན་ནི། གཟུགས་ནི་བསལ་བའི་ཕྱིར་ས་བོན་དེ་དག་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རྟེན་གཅིག་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མང་པོ་ཞིག་འབྱུང་ལ། རྒྱུད་དུ་མ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ ཞེ་ན།འདི་ལ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་རག་ལས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་འབྱུང་ལ། རྒྱུད་དུ་མ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གཅིག་ལ་རག་ལས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བོན་རྣམས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རང་དབང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་དུ་མར་ཐལ་པ་སོ་ན་འདུག་གོ། །འོན་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ས་བོན་རྣམས་ཐ་མི་ དད་པ་ཞིག་དུ་གྱུར་ན་ནི།དེ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ས་བོན་རྣམས་ཀྱང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་འབྱུང་བར་ནི་ རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཉེས་པ་གཉིས་སྣང་བས། དེ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་དང་རྫས་སུ་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།དེ་ལྟ་བུར་གྲགས་པ་གཞན་ཡང་ཆུད་ཟད་ལྟ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཡོད་དེ་དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ད་ལྟར་གྱི་རྫས་ལ་འབྲས་བུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་རྫས་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་བྱེད་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་ འོང་བས་སོ།།གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་བྱེད་པ་ཡོད་པས་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ།

说'圣道没有助缘'这种说法是不合理的，因为经中说'自性住种性是六处的差别'，并且在一切部派中也说一切心和心所都由四缘而生。
从《抉择分摄》中可以推知其意趣是：说明有无漏的法性种子，即烦恼障种子微薄的法性。
依据《即异品》文字，说到'阿赖耶识和杂染法的种子是什么'等。杂染即是有漏法种子的异名。
若问：'难道没有无漏种子吗？'对此，持第二种分别见的人们说：'若是就凡夫相续中的法种子而言，他们是没有无漏种子的。'这是不合理的，因为要断除这种分别见。
因此，是就凡夫相续中为诸部派所承认的种子而说的，诸部派中承认有漏种子。或者，将要说明的非阿赖耶识的无漏种子，是就摄入阿赖耶识的角度而说的，因此没有过失。
'是否各自差别'是指是否以实体异于阿赖耶识而住。如果是如此异体，由于色法已被排除，那些种子就成为心和心所的体性。
这样一来，即使是一个所依，也会成为多个有情相续。
若问：'难道不像在一刹那中生起多个心和心所，却不成为多个相续那样吗？'对此没有过失，因为心所是依赖而生的。
若问：'难道不像在一刹那中生起七转识，却不成为多个相续那样吗？'对此没有过失，因为它们是依赖一个阿赖耶识而生的。
如果种子是独立的心和心所体性，由于独立于阿赖耶识而住，就有成为多个相续的过失。
若种子与阿赖耶识无别，由于阿赖耶识是无覆无记的，种子也应成为无覆无记，则只能生起无覆无记法，而无覆无记法生起善法和不善法是不合理的。
如是在两边都有两种过失显现，因此说'与彼等住不异实'等，意思是说它们不可说是与阿赖耶识即是一体或异体。
若问：'是否还有其他类似的说法？'答：有，例如说一切有部所说现在实法中的持果相。它不异于实法，因为若无实法作用，将成为非现在；也不是不异，因为若与实法自相无别，过去时也有作用，将成为现在。

།ཡང་དཔེར་ན་མདོ་སྡེ་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འཕགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ མངོན་དུ་གྱུར་ན།སེམས་དེ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྣམས་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བར་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་ འོང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་མཐའ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་སྡུད་ཅིང་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་ངོ་བོ་སྟོན་ཏོ། །འབྱུང་བའི་མཐུ་ཡི་ཁྱད་པར་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་ནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ས་བོན་གྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །ཕན་ཚུན་རྐྱེན་གྱི་ལེའུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ།།མདོ་སྡེ་པ་ཡང་འདི་ལ་དེ་བཞིན་དུ་རྒོལ་ཞིང་རྟོག་སྟེ། དེའི་ལྟར་ན་རྐྱེན་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །དེ་གལ་ཏེ་དུས་མི་མཉམ་པ་དག་ཁོ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་ཀྱང་རུང་། འོན་ཏེ་དུས་མཉམ་པ་དག་འགོག་ཀྱང་རུང་སྟེ་། གཉི་ག་ལྟར་ན་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་རབ་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མེ་ལྕེ་དང་ཚིག་པ་དང་མདུང་ཁྱིམ་དག་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཚིག་པ་སྔ་ལ་མེ་ལྕེ་འཕྱི་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བུད་ཤིང་མེས་བྱས་པའི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མེ་ལྕེ་མེད་པར སྔར་ཚིག་པ་མེད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེ་ལྕེ་འཕྱི་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལྕེ་སྔ་ལ་ཚིག་པ་འཕྱི་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འབར་བ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཐལ་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་བུད་ཤིང་མ་ཚིག་པ་ཁོ་ནར་མེ་ལྕེའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚིག་པ་དང་ མེ་ལྕེ་དག་ནི་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། ས་བོན་གྱི་ཆར་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆར་བསྡུས་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བཤད་དོ། །ས་བོན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པ་ལྟར་ན་སྙིང་དང་སྐྱེད་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ གང་ཁོ་ན་ལས་ས་བོན་སྙིང་ལས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ས་བོན་གསར་སྐྱེད་དེ་།གསར་དང་རྙིང་ཉིད་དབྱེ་བ་མ་བྱས་པར་སྤྱིར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཡིན་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡང་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་དག་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་དང་པོའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་ལྟར་ན་ས་བོན་གང་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གསོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདིར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དངོས་ཁོ་ནར་དཔེ་དང་པོའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡིན་ལ།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྡུས་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་རག་ལས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཚེ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ མདུང་ཁྱིམ་གྱི་དཔེའོ།།ཇི་ལྟར་མདུང་ཁྱིམ་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པས་མི་འགྱེལ་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་དབང་གིས་མི་འཇིག་གོ། །འདི་ཡང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ གྱི་ཡིད་ཀུན་དུ་འཆད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ།

又如经部宗认为在无色界中若现前圣者无漏心，则彼心中的烦恼种子既不能说是彼心自体，因为这样会导致成为无漏；也不能说是异体，因为如前所说会导致成为多相续。同样也应当应用于其他宗派。
'然而'等词是总结前义并显示种子的自性本质。'具有大种功能差别'这句话的意思是，因为是功能差别，所以也不是阿赖耶识的自体。
同样，'大种'这个词的意思是，也不异于阿赖耶识，因为不是单独以阿赖耶识为因。'一切种子'这个词是表示如是种子的一切种子。
依据互为缘品而说'阿赖耶识'等，此处所说的'烦恼'应如前解释。
经部宗对此也如是争论思考，按他们的观点，将缘安立为不同刹那。若是成立唯异时的因果，或是遮遣同时的因果，为显示两者皆不决定，应当说明火焰、烧及矛盾的比喻。
其中首先，烧不先于火焰后于火焰，因为所谓烧即是柴被火所作的变化。因此无火焰则先前无烧。正因如此，火焰也不后于烧。
同样，火焰不先于烧后于烧，因为会导致如燃烧般柴无变化的过失。柴未烧时怎能成为火焰的所依？因此烧与火焰是同时的。
阿赖耶识有二分，即摄种子分和摄异熟分。根据第三种分别，种子也有二种，即能引发和能生起。
其中，正是从某一刹那的种子能引发识生起的那一刹那，于阿赖耶识中新生种子。不分新旧，总的转识种子是因，转识也是种子之因，为成立此等义故，是第一个比喻。
按第一种分别，为成立'正从何种子生起即滋养彼种子'之义，这正是第一个比喻。
所摄异熟是转识的，转识也是所摄异熟的增上缘，因为互相依待而生，如说一切有部所说的寿等互相依待。为成立此义故，有矛盾的比喻。
如诸矛相互依靠而不倒，如是阿赖耶识与转识由互相作用而不坏。对于灭尽定等中遍计染污意的观点，应解释为'有漏位中'。

།གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་སྤྱིར་ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་གང་ཡིན་པ་དེ་ན་ས་བོན་གྱི་ཆ་དང་། འཇུག་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲང་བར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཆའི་རྟེན་ཙམ་གྱིས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཆ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་ བཤད་པ་དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་མཉམ་པ་དང་དུས་མི་མཉམ་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་མི་མཉམ་པ་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ ཀྱི་ས་བོན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ་བ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །དུས་མཉམ་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན། འདས་པ་ནི་མེད་པས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཉིད་ དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་།རྒྱུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་པས་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་པ་ལས། དུས་མི་མཉམ་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་དུ་འབྱུང་བས་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ གི་ས་བོན་བཞིན་དུ་དུས་མི་མཉམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དུས་མཉམ་དུ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་དྲང་སྟེ། རྒྱུ་ས་བོན་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྒྱུད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་མ་ འོངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ས་བོན་མ་འོངས་པ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་ཡིན་པས་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རིམ་པ་འདིས་ན་ས་བོན་ནི་རྒྱུན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྒྱུན་འཇུག་པས་ས་བོན་གྱི་ཡིན་པས་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དཔེ་གཉིས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དུས་མཉམ་དུ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་དུས་མི་མཉམ་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་དུས་མཉམ་པ་དང་དུས་མི་མཉམ་པ་གང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་ལ་གླེང་པར་བྱ་སྟེ། ས་བོན་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་དུས་ མཉམ་དུ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རུང་ངོ་།།ས་བོན་སྔ་མ་ནི་རྒྱུན་འཇུག་པས་ས་བོན་ཕྱི་མའི་དུས་ཐ་དད་པ་ཁོ་ནའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་པ་མཉམ་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་རྒྱུན་འཇུག་པས་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བར་ཐལ་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ པ་ཡང་གཞུང་ཡི་གེ་དང་མི་མཐུན་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།གཞུང་ནི་ས་བོན་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཁོ་ནར་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ལ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པ་ཁོ་ན་ བཟང་སྟེ།དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུས་མཉམ་པ་ནི་ས་བོན་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གོ། །དུས་མི་མཉམ་པ་ནི་ས་བོན་རྒྱུན་འཇུག་པས་ས་བོན་གྱིའོ།

对于其他方面，应当说是一般而言。如此安立为因缘的论典中，应当理解是就种子分和转识而言。其中成熟分是以种子分的所依而为增上缘，种子是种子分生起的因，故为因缘。
所说的三种种子中，萨迦耶见习气种子是同时和异时的增上缘。有支习气种子唯是异时增上缘。所说的戏论习气种子为因缘，对此有人说，由于经中说'同时互为因'，故唯是同时缘。若是现在果，过去已无，如同空花般不应理为因；若是现在因，未来尚无，不应理为果，如是而说。
其他人说，由《摄抉择分》中说唯是异时缘，因缘如同有支种子唯是异时。所说'同时互为因'应如是理解：虽然因种子是现在，果将生是未来，然而现在因即是未来果。同样，已生的转识是未来种子将生果之因，现在因即是未来果，故是同时，以此次第，种子是相续转识之因，转识也由相续而为种子的，应知互为因，对二个比喻也应如是配合，如是而说。
有人说，由于经中说'同时互为因'，且《摄抉择分》中说异时因缘，因缘是同时和异时二者，如是而说。首先对第一种观点当议论：种子和转识可以同时为因缘。前种子由相续而唯是后种子异时因缘。非增上缘，因为是等流圆满之因。非等无间缘，因为非心心所自性。非所缘缘，因为种子无所缘。
也不能说种子相续不生，因为将导致所作成无用过失。第二种观点也与论典文字不相符，论典是说种子和染污法在现在时唯是同时，且说于此互为因。因此唯有第三种观点最好，其中同时因缘是种子和转识，异时则是种子相续而为种子的。

།དུས་མཉམ་དུ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ས་བོན་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཕན་ཚུན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་རྒྱུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡིན་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་པས་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི། དོན་དམ་པ་བསམ་པ་ལ་ནི་དེ་དེ་ལྟར་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དུས་མཉམ་ པ་དང་མི་མཉམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་དང་། མར་མེ་དང་འོད་ལྟ་བུའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་རག་ལས་པས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་གྲགས་སོ། །དོན་འདི་ཉིད་མཇུག་བསྡུ་བར་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུང་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་རང་གི་བག་ཆགས་འཇོག་པ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དག་གི་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དེ་དག་གི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་གཟུང་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་ མི་གསལ་པའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་སྐྱེད་མི་ནུས་ཀྱི།ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་ཁོ་ནས་འབྱུང་ངོ་། །བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་མི་འཇོག་སྟེ། འདི་ལྟར་ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཁོ་ནས་མ་ཤིའི་བར་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་ མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ཅན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་།འདི་ལྟར་གཉི་ག་ཡང་རྫས་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་དག་ལ་གདགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཙོར་ ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ཕན་ཚུན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ།དེའི་སྒོ་ནས་ནི་ཁ་ཅིག་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ས་བོན་སྐྱེད་པའི་རིམ་གྱིས་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ཏོ། །གཞན་དག་ནི་བརྟགས་པ་ནི་མེད་པ་དང་འདྲའོ་སྙམ་དུ་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །ཡང་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་ མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་ཀུན་བརྟགས་པ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདིའོ།།ཇི་ལྟར་མི་དམིགས་ཤེ་ན། རེ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དུས་ཐ་མི་དད་ པ་ཉིད་ལ་རིགས་མི་མཐུན་པ་རྣམས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི།བདག་པོའི་རྐྱེན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རིགས་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ས་བོན་དང་རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་རེ་ཞིག་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་རང་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ས་བོན་འཇོག་པ་ནི་མེད་དེ། གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་ལྡན་ པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ས་བོན་འཇོག་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་རང་གི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་ཞིང་རང་གི་ས་བོན་འཇོག་པས་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་སོ་ཞེས་ཁས་མི་ལེན་ཏོ་།།རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

所谓'同时一者成为一者之因'这一说法，是依据种子与转识相互关系而说的。有人说：'如果因是现在的，则不会有未来的，因此不合理成为果'，这在胜义谛的思维中确实如此。但在世俗谛中，因缘的建立既不是同时也不是不同时，如种子与芽，如灯与光。有事物与无事物也都具有这种关系，并且依赖于此而运作，因此如此广为人知。
为总结这一意义，说到'阿赖耶识'等。对此，有人说：染污法与阿赖耶识相应的触等也应包括在内，因为这些在安立自己的习气时是阿赖耶识的因，而阿赖耶识也通过使这些习气种子成熟而成为它们的因。
另有人说：应该包括与之相应的诸法，因为由于异熟性而是无记的缘故不明显，所以不能产生习气，只是由业力牵引而生起。已生起的诸法也因为要产生等流果而不安立习气，因为只是由业力牵引直至死亡而生起。
'因为不见其他因缘'是指除了心和心所之外，不与色法相应，因为两者都不合理成为实体，所以安立于心和心所的状态中。因此，主要是心和心所才互为因缘，由此某些人也承认色法通过产生种子的次第而成为因缘。其他人则认为分别就如同无，所以不承认。
或者，'因为不见其他因缘'是指其他部派所计度的五因性等所谓因。为何不见？首先，俱生因和相应因由于互为异类故。如果说因为同时存在而异类法不能离开对方而生起就是因缘性的话，那么就没有增上缘的差别了，这样眼等也会成为彼等诸识的因缘了。
因此，因缘是依赖于同类果的成就。这又通过种子和实体两方面而有两种。首先，从种子方面来说则不是。俱生和相应诸法为了生起自身而互相安立种子是不存在的，因为色法和不相应行法明显，因为否定在转识中安立种子，因为其他也不承认。
其他人不承认说俱生和相应诸法从自己的种子生起并安立自己的种子，所以称为俱生因和相应因。从实体方面来说也不是，因为俱生和相应诸法互为异类，如前所述。

།སྐལ་པ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་ དུ་འགྱུར་ན།རྫས་འདྲ་བ་དང་ས་བོན་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་གྲང་ན། རེ་ཞིག་རྫས་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་ནས་རིང་ཞིག་ལོན་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐལ་པ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡང་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་རུང་བ་མ་ ཡིན་ཏེ།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་མེད་པར་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འགགས་མ་ཐག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ས་བོན་གྱི་རྟེན་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལ་ས་ བོན་འཇོག་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བོན་ནི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལ་སྲིད་པས་དེ་ཁོ་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་སྐལ་པ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རྐྱེན་ ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ནི། འདས་ནས་རིང་ཞིག་ལོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རིགས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་སྟེ།རེ་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགགས་མ་ཐག་པ་དག་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བོན་གྱི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ སྔ་མས་བསྡུས་པའི་ས་བོན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ།ནས་ཀྱི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གང་ན་རྒྱུ་ཞིག་ནས་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྒྱུ་གང་དང་འབྲས་བུ་དག་སྔ་ཕྱི་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། གང་ལ་རྒྱུའི་བྱེད་རྒྱུ་མ་ཞིག་པར་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་ ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དུས་ཐ་མི་དད་པ་ཁོ་ན་སྟེ།དཔེར་ན་ཨུཏྤལའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འགགས་པར་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་དུས་ མཉམ་པ་ཁོ་ནར་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཨུཏྤལའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན། དེའི་གགས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞིའི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་སྔ་མས་བསྡུས་པའི་ས་བོན་ནི་ས་བོན་ཕྱི་མའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་དེ་ལྟར་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་པས་མི་འགལ་ལོ། ། སྣ་ཚོགས་དང་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པའི་ལེའུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བག་ཆགས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་བག་ཆགས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་མི དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་ལ།དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཕན་ཚུན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོར་མངོན་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན། འདི་སྐད་དུ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་ལས་སཱ་ལུ་ དང་ནས་དང་གྲོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་ཅིང་སྣ་ཚོགས་པ་དག་སྐྱེ་བ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དཔེར་ན་ཚི་གུ་རྩི་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚི་གུ་རྩི་ནི་ཚོན་གྱི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་མི་མངོན་པ་ཞིག་གོ། །ཡང་ན་ཚི་གུ་རྩི་ནི་ཐ་གུས་བཅིང་པའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་མི་མངོན་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་བག་ཆགས་ཀྱི་དུས་ན་སྣ་ཚོགས་སུ་མི་མངོན་ནོ།

如果同类因和遍行因成为因缘，那么是否应该从相似事物和种子两个方面来理解呢？首先，不是相似事物，因为对于已经过去很久的事物来说没有补特伽罗的作用，并且同类因和遍行因刚灭的也不适合作为因缘，因为是由等无间缘所引发的。
没有种子的话，诸事物也不可能自行成就。刚灭的刹那也不是种子的所依，因为否定了转识中安立种子。种子是接近于成就果的，而这只存在于阿赖耶识中，所以只有阿赖耶识才是因缘。
如此，在他人的见解中，同类因和遍行因即使从种子的角度也不适合作为缘。异熟因从自体的角度来说，由于已经过去很久而不存在。从种子的角度来说，由于异类性而被增上缘所引发，因此不适合作为因缘。
或者说，所谓其他因缘是指时间不同，首先，刚灭的心和心所不是因缘，因为是由等无间缘所引发，且不是种子的所依。当有阿赖耶识时，前刹那所摄的种子也不是后识的缘，就像稻种和芽等一样。
如此，从某因灭后成为果的，因与果是前后的；对于因的作用未灭就成为果的，因与果是同时的，比如青莲的根等。种子阿赖耶识未灭时也称为识果。
因此，种子阿赖耶识与果同时而为因缘，因为与果不相违，如青莲根等。为何不相违？因为不障碍它。阿赖耶种子的因性不是转识，因为是它的相续，前刹那所摄的种子成为后种子的因缘。
那么如此一来，'因为不见其他因缘'这句话岂不相违？这是就转识而言所说的，所以不相违。
就杂种和非杂种品而言，说'习气非差别'等。习气如何是非差别且非杂种呢？因为以阿赖耶识为因而转起，所以非差别；因为不见善与不善性，所以非杂种。从此所生的诸法，由于彼此自相差别，以及显现为善、不善等自性，所以是差别且杂种。
这是说明：未见从非杂种的稻种生出稻、麦、小麦等差别且杂种的事物。
如'以杂色'等，杂色是指颜色的差别不明显的。或者说，杂色是指以线系缚的差别不明显的。同样，由杂多能熏所生的杂多习气，在习气阶段也不显现为杂多。

།འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཚོན་གྱི་སྣོད་དེ་དེར་བཅུག་པའོ། །རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་གོས་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ།ཚོན་ལྟ་བུའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ལེའུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྲ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཏིང་དཔོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཕྲ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཏིང་དཔོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཕྲ་བ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་ པས་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཤེས་པས་ཀྱང་གཏིང་དཔོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་ཤེས་པར་དཀའ་ཞིང་གཏིང་དཔོགས་པར་དཀའ་བ་ དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་ལས་བསྟན་ཏོ།།ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ནུས་པའང་དེར་དགོས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ནུས་པའང་དེར་དགོས་པ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ ལས་འབྱུང་བས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ཡང་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པས་ན་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡན་ལག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རིམ་པ་འདིས་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་ཉིད་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དག་ཏུ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ནི་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་དང་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་ལས་བསྟན་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གཉིས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཟབ་པ་མ་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ལ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་གླང་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་སྔོན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་ལ་བསྟན་པ་ནའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་སྣ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ ཐོས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ནུས་པ་བསགས་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་ནས་ལོག་པར་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ས་བོན་ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཞར་ལ་ས་ བོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཕྱིའི་ས་བོན་སཱ་ལུ་དང་ཨུཏྤལའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པའིའོ། །ནང་གི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའོ། །མི་གསལ་བ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉིས་སམ་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་མི་གསལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བ་སྟེ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

果实成就即是放入染料器中。为了安立为缘起，如衣服是阿赖耶识，因为显示如染料般的种种法。依缘起品而言，说'此于大乘'等，微细是因为凡夫难以了知。最极甚深是因为声闻缘觉难以测度。或者微细是因为声闻等难以了知。最极甚深是因为信解行地的菩萨难以测度。或者微细是因为非等持者难以了知。最极甚深是因为即便等持智也难以测度。
因为如是依阿赖耶识而生起种种法难知难测，所以此唯在大乘中宣说。摄入近行缘起自性差别中而说'略说'。其中能分别诸自性且于彼中所需的是自性差别。如是能分别善趣恶趣且于彼中所需的是善趣恶趣差别。
由于分别种种自性，由于缘成事物，故称缘起，即从此生起故为缘起，此即戏论习气的自性。关于善趣恶趣，善趣恶趣即是名色等乃至受，以及生等。其中业和烦恼自性诸支作为缘，故是善趣恶趣差别性。或者善趣恶趣即是十二支，因为依前前支而生后后支。
依此次第，十二支即成为善趣恶趣之因。其中第一缘起因微细及甚深故唯在大乘中宣说，因为从阿赖耶识中宣说。第二因未分别阿赖耶识故非如是甚深，故在声闻乘中也宣说。其中有人说'大象'是阿赖耶识，如同往昔佛陀所说那样，诸如来对外道宣说时。
有人说'大象鼻'是譬如于阿赖耶识本身，如同外道听闻一切种子等事。有人说是譬如彼等外道仅见积聚功能后，错误地执著自性等为因。由于此处说'种子'，故顺便为了详细了知种子而说'外与内'等。外种子是稻谷、莲根等。内是阿赖耶识所摄。'二种不明'是善与不善二者，或者染污与清净二者不明且完全不明，即是无记的意思。

།ཁ་ཅིག་ནི་གཉིས་སུ་ཞེས་འདོན་ཏེ་ས་བོན་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉིས་སུ་སྤྱད་ནའམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ་རྣམ་པར་བྱང་ བ་གཉིས་སུ་དཔྱད་ན་མི་གསལ་ཏེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཕྱིའི་ས་བོན་ནི་ལུང་དུ་བསྟན་པ་སྟེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་ཡང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཕྱིའི་ས་ བོན་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་གི་ཡང་ཆུང་ཟད་ཅིག་མི་གསལ་ཏེ་ནང་གི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་སྟེ་ཐ་སྙད་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དམ་པའི་དོན་ནི་ནང་གི་སྟེ། བརྟག་བཟོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ས་བོན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རྟག་པ་ལས་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་ས་བོན་གཉི་ག་སྐད་ཅིག་མ་ ཡིན་ནོ།།ནང་གི་འབྲས་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །ཕྱིའི་ཡང་ཆུང་ཟད་ཅིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་གྲགས་ཏེ་དཔེར་ན་ཨུཏྤལའི་རྩ་བ་དང་ཆུ་ཤེལ་དང་སྒྲོན་མ་དང་གྲིབ་མ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་ཕྱིའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འབྲས་ བུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་དུས་མི་མཉམ་པའི་ངོ་བོར་གྲགས་པ་དེར་ཡང་མྱུ་གུའི་གནས་སྐབས་ན་ས་བོན་སཱ་ལུའི་འབྲུའི་རྒྱུན་འཇུག་པས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་དུས་སུ་ཡང་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པས་སོ་།།རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པས་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ་མི་འགལ་ལོ། །ཕྱིའི་ས་བོན་ནི་འགལ་ བའི་རྒྱུ་དང་མ་ཕྲད་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཙམ་གྱིས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ནང་གི་ཡང་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་བྱུང་གི་བར་དུའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ས་བོན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྤྲོས་པའི་བག་ ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་གཉེན་པོ་མ་བྱུང་གི་བར་དུའོ།།དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་བར་དུ་རྒྱུན་འཇུག་པ་ཙམ་གྱིས་ རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་ས་བོན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ཡང་གློག་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་གསུམ་དུ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཅི་སྟེ་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། ངེས་ དང་ཞེས་བྱ་བས་ལན་འདེབས་ཏེ་འབྲས་བུ་འགའ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱུ་ལ་ལ་ངེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ངེས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ལན་འདེབས་ཏེ། རྐྱེན་རྟག་ཏུ་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ས་བོན་ དེའི་ས་བོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རང་གི་འབྲས་བུས་བསྒྲུབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་བོན་དང་ས་བོན་ཅན་དག་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདིའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ས་བོན་ནོ། །འདིས་ནི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་པ་སེལ་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ས་བོན་གྱི་ ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བོན་དང་ས་བོན་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་འདིར་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པར་བཞེད་པས་བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བརྟན་པ་ནི་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། ཏིལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་རྒྱུན་ཆགས་ སུ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་རླུང་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

有些人读作'二'，意为种子若分为善与不善二者来行持，或者分为烦恼与清净二者来观察时则不明显，即是无记之义。其中外在种子是有记的，正因为无记而不明显。内在的也因为不能执著于善等自性故而不明显。或者说外在种子是因为无记的缘故。内在的也稍微不明显，因为内在由善法与不善法所生者，是善与不善的缘故。
'二与世俗'是指外在的，因为是世俗智慧的对境故而非圆满成立。胜义谛是内在的，因为经得起二种观察而圆满成立。
'刹那'等词说明了六种种子。其中因为从常法中不见果，所以内外二种种子都是刹那性的。内在的与果同时生起已如前所证。外在的也有一些同时生起，比如乌巴拉根、水晶、灯光、影子、芽等。或者说所有外在种子都是与果同时生起的。
对于种子与芽等被认为是因果事物不同时的情况，在芽的阶段也是由稻谷种子相续而生起。这是如此的，因为即使在相续最后时也是由果明显成就的缘故。由相续而生起者，也因为没有芽等就不会生起，所以如同俱有因，既是因又是同时生起，并不相违。
外在种子在未遇到违缘之前，仅仅随顺而相续生起。内在的有支习气种子则是在未生起异熟果之前。萨迦耶见种子和染污戏论习气种子则是在未生起对治之前。善法与无记戏论习气种子则是在声闻缘觉未入涅槃之前。如来的则是直到金刚喻定之前仅仅随顺而相续生起。
因此，这说明种子虽然是同时生起，但不像闪电那样只住一刹那或二刹那或三刹那。如果是相续生起，为何不是一切从一切生起呢？以'决定'来回答，即是说某些果只由某些因决定。既然决定，为何不是任何时候都生起果呢？以'观待缘'来回答，因为缘不是经常现前所以没有过失。
那么这种子的种子是什么呢？因此说'由自果建立'，因为种子与有种子无始故，此中何者是果，那个就是种子。这排除了胜性等为种子，因为不具备如上所说的种子之法故。
这里认为种子与有种子的事物是观待所熏与能熏，所以以'坚固'等来考察所熏。其中坚固是指不变，如芝麻等因相续生起，而不像风那样动摇。

།རླུང་ནི་འབྲེལ་པས་དྲི་འཛིན་པ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོས་དྲི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་བཞིན་དུ་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བརྟན་པ་ཡང་གང་ཞིག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དྲི་མཉམ་པ་ཡིན་ གྱི་སྒོག་སྐྱ་དང་ཙན་དན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་ཞིམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྒོ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་མཉེན་པའི་ཕྱིར་བསྒོ་བར་འོས་པའམ་བསྒོ་བར་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན། ཡན་ལག་སྲ་བའི་ཕྱིར་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒོ་བར་བྱ་ བ་ཡང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་ཀྱི་མ་འབྲེལ་པ་སོ་སོ་ན་གནས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་བརྟན་པའི་ཕྱིར་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཆད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཕུང་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཆད་པའི་ཕྱིར་བསྒོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་དུས་དེ་སྲིད་དུ་བསྒོ་བར་བྱ་བ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའི་ བསྟན་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ཡོད་ཀྱང་བསྒོ་བར་བྱ་བ་གཟུགས་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུན་ནི་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་ དང་བར་ཆད་མེད་པར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཆེ་བས་གཅིག་ཏུ་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་སྒོ་བར་མི་བྱེད། གལ་ཏེ་སྒོ་བར་བྱེད་ན་ནི་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དུས་མི་ཐུང་བར་བག་ཆགས་ ཅན་དག་པས་ད་ལྟར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བག་ཆགས་ཉུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མཐུ་དམན་པར་ཡང་ཐལ་པར་འགྱུར་ལ།དགེ་བ་བསྒོ་བར་བྱ་བར་ཡང་ཐལ་པར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་སྒོ་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་སྐད་ ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སྒོ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ན་བཟང་ངོ་། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་དུས་ཉིད་ན་ཅིག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པ་ལས་ཡིན་གྱི་སྔོན་ མེད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བག་ཆགས་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་གདོན་མི་ཟ་བར་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཁས་བླང་དགོས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལས་བསྒོ་བར་འོས་པའམ་བསྒོ་བར་ནུས་ཀྱི། བརྟན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་གྱི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་།རྒྱུད་གཞན་དུ་གཏོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་འདི་ཡང་འདིར་བསྒོ་བར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། རྟེན་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་བརྟེན་པ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྡེ་པ་ལ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ དེ་སྐད་དུ་མ་བསྟན་ཏེ།སྡེ་པ་ལ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲགས་སོ། །བསྒོ་བར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་གཞན་ལ་གྲགས་པའི་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དགག་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དགག་པ་རྒྱས་ པར་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ནི་བསྒོ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིན་པས་བསྒོ་བར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་པ་གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་དབང་པོ་རྟེན་དང་ བཅས་པའི་གཟུགས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་སེམས་པ་དེ་དག་གི་དགག་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།

风仅仅是由于关联而持有香气，并非以自性为了产生香气而持有习气。也不像声音那样断灭。稳固的是无记的平等香气，而不是像葱和檀香等不香和香的气味。
所谓'熏习'是指由于肢体柔软而适合熏习或能够熏习的，那就是所熏习的。由于肢体坚硬的缘故，石头等则不是。所熏习也是与能熏习有关联的才能熏习，而对于无关联各自存在的则不能。
同样，唯有阿赖耶识由于稳固而是所熏习，色法则不是，因为在无色界时会断灭。
若问：那么阿赖耶识在无蕴涅槃中也会断灭，岂不是也不应成为所熏习？答：不是这样。这是针对只要有能熏习存在的时候，所熏习就会相续不断生起的教法而言。
在无色界中虽有能熏习，但所熏习的色法是不存在的。同样，由于是无记的缘故，唯有阿赖耶识才是所熏习，转识则不是，因为它的相续是有间断的，且无间断地行善和不善，由于显著可知不是唯一无记。
又问：是否熏习法界体性智？如果熏习的话，过去的如来长期具有习气清净，现在的如来们由于习气少而力量就应成为低劣，也应成为善法所熏习，因为佛的功德都是纯善的缘故。如果不熏习，那么刹那相续的妙观察智等如何能生起呢？
答：不熏习这个说法是正确的。妙观察智等的生起是由于往昔种子相续在金刚喻定时顿时圆满，而不是从无中生。
除如来以外的众生，若无习气则不会产生殊胜的染污和非染污法，因此必须承认是所熏习。
同样，由于无常的缘故，唯有阿赖耶识适合或能够被熏习，而虚空和择灭由于稳固则不能。
自相续所摄的阿赖耶识是与能熏习同时生起有关联的，而过去、未来和他相续所摄的则不是，这也应当说是此处所熏习的特征。
是所依能被熏习，而能依的触等则不是。由于部派中不承认，所以没有这样说。在部派中不承认阿赖耶识相应的触等。
这个所熏习的特征是通过否定他人所承认的所熏习而建立的，广泛的否定将要解说。
所说'这是习气的特征'是因为习气是所熏习的法，所以所熏习的特征也是习气的特征。
对于那些认为五识身和具根身色是所熏习的经部师们的观点，将要解说否定。

།གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཁོ་ན་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་པ་དེ་དག་གི་དགག་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བར་བཤད་ཟིན་མོད་ཀྱི།དེའི་ཞར་ལ་དྲུག་པོ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དགག་པ་གཞན་བརྩམ་མོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་བག་ཆགས་འཇོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་གཞན་གྱི་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་ཤེ་ན། ཐ་དད་གསུམ་དང་འགལ་པའི་ཕྱིར། །འདི་ལྟར་གསུམ་པོ་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ལ་སོ་སོ་ཐ་དད་པར་མཐོང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་ གྱུར་ན་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། གང་དང་ཟླ་བ་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་ཀྱང་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བ་ མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བྱ་སྟེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་བསྒོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པའི་འབྲེལ་པ་ནི་མེད་དོ། །དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱིས་འབྲེལ་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུད་གཞན་ལ་ཡང་བག་ཆགས་འཇོག་པར་ཐལ་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གཅིག་གིས་བྱས་པའི་འབྲེལ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གོ་འབྱེད་པ་ཙམ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་གྱི། འབྲས་བུ་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་ཅིག་ཅར་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཅིག་མེད་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ།།རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཅིག་སྐྱེ་བས་འབྲེལ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་གསུམ་འགལ་བའི་ཕྱིར། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སོ་སོར་ཐ་དད་པར་མཐོང་སྟེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་འདི་ནི་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པ མེད་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུད་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་གཞན་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གཅིག་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་མདུང་ཁྱིམ་བཞིན་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མའི་སྒོ་བར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་དག་ནི་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཐ་དད་པའི་ཏིལ་དང་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དག་རྒྱུན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིགས་ གཅིག་པའི་ཕྱིར་བསྒོ་བར་བྱ་བ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། རིགས་ལ་བྱ་ན་གཞན་དུ་ཐལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ཡང་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་གྱི་དང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སེམས་ཀྱི་ རྒྱུད་ཁོ་ན་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་ནི་བསྒོ་བར་བྱ་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་པས། དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་སྒོ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཕྱི་ དང་ནང་གི་ས་བོན་དེ་གཉི་ག་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཕྱིའི་ས་བོན་ནི་མྱུ་གུའི་མངོན་སུམ་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

有些人认为只应熏习六识聚而不是色法，对此已经解释过'因为不是无记'而予以否定。在此顺便以'对于六识'等来开始另一个否定。
对此有人说：六转识之间不能互相熏习，因为由于承认它们是其他的缘故，没有同时生灭性质的关联。
若问：为何他人如此承认？因为与三种差别相违。也就是说，六识聚的所依、所缘和作意这三者被见为各自不同，如果同时生起就会与此相违。
这是不合理的，因为即使根等不同，也未见同时生起；而在看日月等时，虽然众生的根等不同，却见到同时生起。
因此应当另作分析：六转识因为无关联故不能互相熏习。首先因为非色法故无接触关联。
仅仅同时生起也不构成关联，因为这样会导致对其他相续也能熏习的过失。
也不是由等无间缘一者所造成的关联，因为它只用于开导，而不用于果法之间的相互联系。
而且当六转识之后同时或次第生起六转识时，也因为没有一个等无间缘的缘故。
也不是由所依、所缘和作意同一而生起的关联，因为与三种差别相违。六转识的所依、所缘和作意被见为各别不同，若是这样就会相违。
这六转识因为所依等不同故无相互关联，如同他相续一样，为他比量所破。
也不是由属于一个有情相续而有关联，因为由于所依等差别性，难以成立属于一个有情相续性。
转识和阿赖耶识如同竹筒一样互相依靠，所以有关联。
若说因为所依相同而有关联，前眼识是后眼识的能熏，为此说'因为刹那不俱'。
这些不是所熏和能熏，因为时间不同，如同不同时的芝麻和花。
即使前后由于相续同一而同类，若说是所熏能熏，为此说'若依类则成他过'，
也就是说，色根也因为同类，前刹那的色根也会成为所熏。
因此不应说只有心相续是所熏。
因为如此观察时，除阿赖耶识外都不适合作为所熏，因此不熏习其他，所以说'外内'等。
外内二种种子都是能生和能引，外种子是现前能生芽。

།སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱུད་པ་སྦྱང་ན་འདུག་པའི་བར་གྱི་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མིང་ དང་གཟུགས་ཀྱི་ནི་མངོན་སུམ་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བརྒྱུད་པ་རྒ་ཤིའི་བར་གྱི་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡིན་ལ་རེག་ན་ཡང་འཕེན་པར་བྱེད་པ་གོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། མ་བཏབ་ཤི་བ་འཕེན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན།ནས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་སྦྱང་ལ་སོགས་པ་ན་འདུག་པ་མ་བཏབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་དུས་རིང་པོར་འབྲེལ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མ་བཏབ་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་བཏབ་པ་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་འཕངས་པ་མ་ ཡིན་པས་སོ།།ཤི་བའི་ལུས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ཤི་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ས་བོན་མ་བཏབ་པ་དང་ཤི་བའི་རོ་རང་གི་རྒྱུན་ཁོ་ནས་འཇུག་གི་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རང་གི་ངང་གིས་ མཐར་འཇིག་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕྱིའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པར་སྙིང་པོ་དང་སྣུམ་ཟད་པའི་མར་མེ་འཇིག་པའི་ཚུལ་དུ་རང་གི་ངང་གིས་མཐར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་འཇིག་པ་མཐོང་ངོ་། །དེས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཟད་དེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་འདུ་བྱེད་ ཀྱི་རྒྱུན་གཞན་རྒྱུན་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གི་ས་བོན་དག་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ཕྱི་རོལ་ས་བོན་མ་བསྒོས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་འདྲ་བ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །འམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསྒོས་པ་ཡང་ཡིན་ པས་ཏེ།བསྒོས་པའི་ས་བོན་ཉིད་ནི་མ་ཏུ་ལུང་གའི་ས་བོན་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བས་བསྐུས་པ་རྣམས་སོ། །མ་བསྒོས་པའི་ས་བོན་ཉིད་ནི་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའོ། །ནང་ནི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྔོན་མེད་པ་སྐྱེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ཡང་ རུང་གལ་ཏེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གསོས་པ་ཡང་རུང་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོས་པ་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ནང་ལ་སོགས་པ་རང་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆུ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་གསོས་ཤིང་ནུས་པ་ བཞག་པ་ཡང་ས་བོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་གསོས་པ་ཞེས་ནི་བྱའོ།།གཞན་དག་ནི་ཕྱི་རོལ་ས་བོན་མ་བཏབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བར་འདོན་ཏེ། མ་བཏབ་པའི་ས་བོན་ཉིད་ནི་དཔེར་ན་ཏིལ་དང་ཨུཏྤལའི་རྩ་བ་དང་དཱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སོལ་བ་དང་། བ་ལང་གི་ ལྕི་བ་དང་།ལུག་བལ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བུ་སྟེ། སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཏིལ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་བཏབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཏབ་པའི་ས་བོན་ཉིད་ནི་ནས་ལ་སོགས་པའིའོ། །ཕྱིའི་ས་བོན་འདི་ནི་རྣམ་པར་བཏགས་པའི་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།སྔོན་མེད་པ་བཞག་པས་ས་བོན་བཏབ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་། སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་བཏབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གྲགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་གི་ནི་བསྒོས་པ་ཁོ་ནའམ་བཏབ་པ་ཁོ་ན་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན་བཤད་པ། ཐོས་སོགས་བག་ཆགས་མེད་ན་ནི། དེ་ འབྲས་ཏེ།འབྲས་བུ་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་མ་བསྒོས་པར་ཏིལ་དང་ཨུཏྤལའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ། གློ་བུར་དུ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་གཏོང་བ་ཅན་དབུལ་པོར་འགྱུར་ ལ།སེར་སྣ་ཅན་ཡང་དབང་ཕྱུག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་བྱས་དང་མ་བྱས་འཇིག་དང་འཕྲད་། །ཉེས་པར་འགྱུར་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།

如果净化茎等相续，则会投射到住的阶段。内在的种子阿赖耶识也会直接产生名色。相续会投射到老死的阶段。暂且是能生，但触时如何成为能投呢？
为了投射未播种而死亡，如是所说。如果仅是能生而非能投的话，稻等种子在净化等住时未播种者的相续就不会长时间相连。说'未播种'是因为已播种者被水等转变故非所投。
死亡身体的相续也不会相继。那么如何呢？死后即刻会坏灭。即使未播种的种子和死尸仅由自相续而行，而非由能投的力量。
'自然最终坏灭'如是所说。如此，依外缘如精华和油耗尽的灯灭的方式，可见自然最终变化而坏灭。因此必定能投已尽，所以彼行蕴相续不会相续不断，如是推知。
如是显示外内种子相似性后，以'外在种子未加持或'等说明不相似性。'或'字表示也包括已加持，已加持的种子即如以红花汁涂抹的摩睹楞伽种子等。未加持的种子即稻种等。
内在则不应如是。若是生起前所无，如二分别论中所说，或是法性安住种子的圆满滋养，一切方面若是加持种子性，外在则不如是。内等为生起自类果故，由水等圆满滋养而安立功能，称为种子差别的圆满滋养。
其他人则读作'外在种子未播种或'。未播种的种子性即如芝麻、莲根、吉祥草等依次在炭、牛粪、羊毛等中，炭等中未播种芝麻等种子。已播种的种子性即稻等。
此外在种子是假立的，因为内在是法性安住故。若由安立前所无而成为已播种性，炭等中则非如是播种，因为无共识故。若说内在唯有加持或唯有播种才是种子性，则说：
若无闻等习气，彼果。因为未见多闻、神通等果故。复次，若如未加持的芝麻、莲根等，突然生果的话，则施者会成为贫者，悭吝者也会成为富者。因此'已作未作坏灭相遇'将成过失，将违背宗义。

།བྱས་པ་སྦྱིན་པའི་ས་བོན་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བྱས་པ་དབུལ་པོ་ཉིད་དང་ཕྲད་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།གལ་ཏེ་ཕྱིའི་ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན། སྔར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེ་ན། ནང་ནི་ཕྱི་རོལ་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་ འདེབས་ཏེ།འདི་ལྟར་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་དེ་དག་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པ་དག་གིས་དེ་དག་ཏུ་སྣང་བ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐུན་ མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཞར་ལ་འོངས་པ་ས་བོན་རྫོགས་སོ།། །།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཇུག པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཡིན་ཏེ།ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དྲུག་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན་འདི་ལྟར་ལུས་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དང་ཕྲད་ན་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་གཙོ་བོར་བདེ་བ་དང་ སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་གསལ་བ་ཡིན་པས་སོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་མི་སྲིད་དེ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱང་གསལ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་། དེ་ནི་གཙོར་ལྟ་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་ཚོར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ནི་གཙོར་ ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཁོ་ན་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་སོ། །གཅིག་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་མོད་ཀྱི་ས་ བོན་གྱི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པ་ལ་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ནི་གཙོར་འཇུག་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་ཡོངས་གཅོད་དོ། །ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དེ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ་གཙོར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་འབྱུང་བ་སྲིད་པར་སྟོན་ཏོ། །སྔར་གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་ལུང་གིས་བསྟན་པར་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་པས་གཞན་རྣམས་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་དོགས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཞར་ལ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་འདིར་བཀོད་དོ། །ཆོས་ཀུན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྐྱེན་བྱེད་དེ།ས་བོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། རྟེན་སྦྱིན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལ་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཆུང་ཟད་འབྱུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཅན་ཡིན་པའོ།

由于已作的布施种子会毁灭，以及未作的将会遇到贫穷而产生。如果外在的种子与阿赖耶识是不同的，那么之前所说阿赖耶识具有一切种子的说法岂不是相违？对此以'内是外缘'等来回答。
如是，对于稻等种子，具有受用这些种子的众生的业习气种子存在于阿赖耶识中，由此而显现。因此，它与阿赖耶识并非相异。共同与不共同缘起附带而来的种子部分完毕。
属于不共同缘起的受用缘起，为了说明这一点而说。所谓转识即是六种转识，因为经中说'六种识'。为何只是六种？因为在一切身和趣中，遇到可意和不可意境时，受用主要是明显的乐受、苦受和舍受。
阿赖耶识则不可能，因为不明显。虽然染污意也是明显的，但它主要是以见为主，而不是受。因此，受用主要是由受区分，所以只有六种转识是受用者。如所说的，即是受用者的依据。
'一是缘识'，虽然阿赖耶识也是果，但由于是种子所依，是诸法自性的因，故由缘而区分，称为缘识。转识由受用区分，故称为受用者。受用主要是与转识相应的受。
其中，执取相是遍计。对此受用而转起的是除此之外的诸行，即与转识相应的诸心所。因此，这表明即使没有外境，众生的受用也可能生起。前面所说一者的缘是一，为了以经证明这点，故说'如阿毗达磨经偈'。
由于说'缘识'，为了遣除怀疑其他识非缘的疑惑，以及为了附带说明下文将要阐述的缘，故在此处引用。'一切法系属于识'，如《瑜伽师地论·摄抉择分》中说：阿赖耶识是两种转识的缘，通过种子体性和给予所依的方式。
其中，通过种子方式，凡是所生起的转识以及善、不善、无记等一切，都是具有阿赖耶识种子的。

།དེ་ལ་རྟེན་སྦྱིན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཟིན་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་མ་ཟིན་པ་དག་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་བཞིན་ དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་།ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། །མེད་ན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྐྱེན་བྱེད་དེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ས་ བོན་ཡོངས་སུ་གསོ་བ་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་དེ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་འཇོག་པའི་སྒོ་ནས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་རྒྱས་ན་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བ་ལུང་མ་བསྟན་པ་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རང་གི་རྟེན་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པས་སྒོ་བར་བྱེད་དོ།།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་རྣམས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་ཆེས་རྒྱས་པ་དང་ཆེས་སྦྱངས་པ་དང་ཆེས་གསལ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།རྐྱེན་གྱི་ལེའུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ས་ བོན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་དང་ཕན་ཚུན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ ཤུགས་ཀྱིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོར་ཡང་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རེ་ཞིག་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞིག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་སྐྱེ་བའི་གགས་བྱེད་པ་ལ་འགགས་ན་སྐབས་འབྱེད་པས་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ དེ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་ མི་བྱ་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དངོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། མི་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོ་ཙམ་གྱིས་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ འབྱེད་པར་ནུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རྟེན་ཙམ་གྱིས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྔར་ཕན་ཚུན་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་དང་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པར་བྱས་ནས། གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཕན་ ཚུན་དུ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གཉིས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འགྲོ་བ་ཅན་ལའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འགྲོ་བ་འགྲུབ་ཅེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་བདག་ཉིད་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ རྣམ་པ་གསུམ་ལ་འཇུག་སྟེ།དེ་དག་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡིན་ནོ།

关于所依的门中，依靠阿赖耶识所执持的有色根，产生五识身，而非依靠非所执持者。如同眼等所依，若有阿赖耶识则产生五识身、意及意识，若无则不生。
其中转识以二种方式作为阿赖耶识的缘：通过现法中种子的滋养以及为后世现行而安立种子熏习的方式。
因此，当现法中种子增长时，依阿赖耶识所生的转识，无论是善、不善还是无记，都以与自所依同时生灭的方式而熏习。
由此因缘，后来的转识以善等自性更加增长、更加清净、更加明显地生起，如是等等所说。
就缘品而言，说'若于第一缘起中彼等识'等。当阿赖耶识自性差别现前时，依彼种子是转识，复依彼是由有为生起的阿赖耶识，如是彼等具有自性差别的缘起识互为因缘。
由此，间接说明第一缘起是一切法的因缘。阿赖耶识对彼等虽具等无间缘、所缘缘及增上缘的自性，
若问：岂不应说为等无间缘等？首先不应说为等无间缘，因为某识现行时障碍其他识生起，灭时开启机会而顺生，此乃等无间缘，而阿赖耶识对转识并非如此，因为阿赖耶识现行时转识仍可生起。
也不应说为所缘缘，因为眼等识不能现量所缘，故非真实所缘缘。也不应说为增上缘，因为仅以无障自性而非主要故。此亦不能作为自性差别，因为仅以所依而作助益故。
前已成立互为缘，且阿毗达磨中亦以偈颂宣说而成立后，说'若于第一缘起中彼等识互为因缘'。
'于第二缘起中'是指于善趣恶趣中。又问：如何成就善趣恶趣？对苦愚痴者为令自身安乐而趣入三种行，此即无明缘行。

།དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་མ་འོངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ས་བོན་ཡང་མ་ འོངས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ན་རེག་པའི་ས་བོན་ཡང་མ་འོངས་པའི་རེག་པའི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ན་ཚོར་བའི་ས་བོན་མ་འོངས་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ན་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་བོན་དེ་ཅིག་ཅར་ཡོངས་སུ་གསོས་ཀྱང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གང་ཇི་ལྟར་སྨོས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བརྗོད་དོ།།ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་ལས་ཀྱིས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཚོར་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པའམ་དེ་དང་ མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་སྲེད་པ་ཆུང་ངུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་གསོས་པ་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའོ།།འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་ པར་འབྱེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་སྲིད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་རིམ་གྱིས་མངོན་ པར་འགྲུབ་པ་ནི་སྐྱེ་བའོ།།དེ་ཡོད་ན་སྐྲ་ཉམས་པ་དང་མདོག་མི་སྡུག་པ་དང་པགས་པ་འཁུམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་དང་སྲོག་འཆད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་འཕེན་པ་མེད་དོ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་སྲིད་པ་ མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྨོངས་པ་ནི་འདིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་མི་གཡོ་བའི་ལས་བསམ་གཏན་སྤེལ་མ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚེ་རབས་གཞན་མ་འདྲིས་པས་གནས་གཙང་མ་ལྔ་པ་འཕེན་ཅེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ས་བོན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཆེན་པོ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་འདྲིས་པ་འབྲས་བུ་ཆེ་བར་སྐྱེ་བ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་གནས་པ་བསམ་གཏན་སྤེལ་མའི་མཐུས་མི་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་བསྐྱུང་བར་བྱེད་དེ་ཡན་ལག་དེ་ནི་ས་འོག་མའི་མི མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་གཡོས་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པས་འགགས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལྔ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མི་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པ་ལྔ་སྒྱུར་བར་བྱེད་ཅེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དག་ཁོ་ནར་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པས་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于这些普遍的行为，未来果报识的种子依未来识的生起而安立，这称为'行缘识'。
当如是安立时，名色的种子为了生起未来的名色而安立，这称为'识缘名色'。
当如是安立时，六处的种子为了生起未来的六处而安立，这称为'名色缘六处'。
当如是安立时，触的种子为了生起未来的触而安立，这称为'六处缘触'。
当如是安立时，受的种子为了生起未来的受而安立，这称为'触缘受'。虽然这些种子同时成熟，但由于所生果报识等前后相依而被观察到，故如前所说次第安立为缘。
依于其他生世业力所成就的受的普遍行为阶段，缘于彼或缘于与彼相应的事物而生起微细爱，这称为'受缘爱'。
依于彼而缘于欲等的意欲贪著，这称为'爱缘取'。
由意欲贪著所滋润的福等种子即是有。
果报识等乃至受的种子，由于是戏论习气的自性差别之因，故摄入自性差别缘起之中，且是善趣恶趣之因。
在其他同类中，以有为先导而次第成就的果报识等乃至受即是生。
有此则发生发须变色、容貌丑陋、皮肤皱缩等状态及命终阶段，这称为'老死'。
由于经中说'见谛者无牵引，离爱者无有'，故此处的无明是见所断的无明。
如何不还者的不动业与等至禅相应，由于未曾熟习其他生世而牵引五净居处？
此非如是，因为具有漏染的第四禅等至种子从无始轮回以来熟习，能牵引大果报生，由等至禅的力量使其转为非大等生。此支由于不为下地违品所动故称不动，而非如涅槃般于异熟不动。
不还者是趣向殊胜者，岂非唯一次生于一处殊胜处，第二生等已为无分别灭所灭，既无五种大果报生，如何转为五种非大等生？
此非如是，因为唯于大果报处为无分别灭所灭故。

།དེ་ལ་འདིར་ མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་ཀྱང་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་གྱི་ཁྱབ པའི་ཕྱིར་དང་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྟེ། བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དྲུག་གོ་། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཡུལ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ།།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པའོ། །འདི་དག་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ནི་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་མ་བརྗོད་ དེ་འདི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ས་བོན་མེད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་རིགས་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སྐལ་པ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁས་མི་ ལེན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་མེད་པ་ཅན་དུ་འདོད་དེ།དེ་དང་མཐུན་པར་དེ་མ་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ལུགས་ཀྱིས་དེ་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ ཏེ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ནི་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ།ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་དང་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ན་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ནི་གསུམ་ པའི་བདག་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པས། དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ ཡང་བརྗོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་རྒྱུན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མིག་ ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཉིད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱས་ན་ལེགས་སོ།།འདི་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གསུམ་གྱི་རྐྱེན་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ནས་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སྔར་ནི་གཙོར་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཡོན་ཏན་གཙོ་བོའི་ངོ་བོ་ལ་མ་བརྟེན་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རེ་རེའི་རྐྱེན་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྐྱེན་བཞི་ ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་དབྱེ་བ་མ་བྱས་པར་སྤྱིར་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་པའི་སྒོ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གཞིར་འགྱུར་ཏེ་ས་བོན་གྱི་རྟེན་དང་མི་སྒྲིབ་པ་དང་དམིགས་ པ་དང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་པས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྟེན་སྦྱིན་པའི་སྒོ་ནས་སོ།

在此，无明等是后支的所缘和等无间缘，因为错乱的缘故，以及由于自性和行相的差别而成为不同种类的缘故，不承认是因缘、所缘缘和等无间缘，而是由于遍及的缘故和种类不同的缘故，唯立为增上缘。
又说'六识'是受用缘起，增上缘是眼等六根，所缘缘是色等境，等无间缘是六识灭已无间。
对于这些，难道不是也有如实的善等种子的因缘吗？为何不说呢？
有人说，由于不遍及的缘故而不说，如此，圣道因为是不熟悉的缘故，第一刹那生起是无种子的。
这是不合理的，因为已经成立了自性种性。
若说毗婆沙师不承认同类因，故认为圣道第一刹那无因缘，为符合此而不说，这也不合理，因为按照他们的观点，彼中也有俱生和相应性的因缘。
若想，受用者是依赖所受用，所受用即是心、心所和眼等身摄以及诸趣中的色等境，如是所受用即是三者自性，故以三缘分别显示。
这也不合理，因为阿赖耶识所摄的成熟种子以身摄性而成为所受用，则其因缘也应说。
因此，由于在自性造作品类的缘起中已说因缘，且受用也是由前后刹那灭生次第相续所分，以及眼等为所依、色等为所缘而闻名，故唯说等无间缘等而非因缘是妥当的。
'这些是'，有人说是依次总结前说三种缘起的诸缘。
其他人说，先是主要建立诸缘，现在是不依功德为主的自性而显示每个缘起皆从四缘生起。
其中，未分别戏论习气而从轮回住世的普遍角度，第一缘起阿赖耶识成为其他诸识的所依，即通过给予种子所依、无障碍、所缘和自类刹那中前刹那灭尽的等无间所依而成。

།དེ་ཡང་རྐྱེན་གཞི་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་སྟེ་རང་གི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་ཅིང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བདུན་ལས་དེ་དང་འདྲ་ པའི་བག་ཆགས་དང་འབྲེལ་པ་སྐྱེ་བ་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་།རང་ལས་གཞན་པ་མི་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པ་དག་ལས་ཏེ་བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་། རང་གི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་འགགས་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་ རྐྱེན་ལས་སོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་འབྲེལ་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་འགགས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་བས་ན་སྲིད་པ་བར་མའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐ་མ་ཡང་དེའི་མཚུངས་པ་ དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སོ་སོར་རིགས་མི་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེ་བར་ཅི་རིགས་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་དང་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་རྐྱེན་ བཞི་རིལ་མི་སྲིད་པས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་རྐྱེན་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེ་བར་བཤད་པར་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ངོ་། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་བདུན་གྱིས་སོ། །ཇི་ལྟར་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རྣམ་པར་འགོད་པ་ཡིན་ཏེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བསམས་ནས་གཞན་རྒོལ་ཞིང་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་སྲིད་མོད་ཀྱི་འདས་མ་ཐག་པ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་ པའི་འགྲོ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཉེ་བར་འགོད་དོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དག་པ་པའི་བསམ་གཏན་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་།འཕགས་པའི་ལམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྤྱིར་ན་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱུང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དེ་ ཡང་ཉོན་མོངས་པ་མང་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།དེ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་དང་འཕགས་པའི་ལམ་ ལས་ལངས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའོ།།དེ་ནི་རང་གི་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་པོ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ་མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའམ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའམ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་གཞན་ལ་བསྒོ་བར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བསྒོ་བ་ཉིད་དགག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་ པོར་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྨོས་སོ།

而且唯从缘起而生，与自相续相关联并同时生起的种子之门，从七识聚中生起与彼相似的习气相关联时，因缘取所依根为所缘故为所缘缘，从异于自己的无障碍者即为增上缘，从自类刹那灭的等无间缘而生。结生相续关联与六转识生起相违故，彼灭时与结生相续关联相顺故，是故中有意识烦恼最后者亦是彼等无间缘。
如是无明等，对于各自异类果生起而言，应当如理说从缘起自性四缘而生。种子及色法支分，四缘皆不可能具足，故应说六转识聚从缘起自性四缘而生。
'差别'即是不共等名称。'以相'即是以七品。'云何'即是安立如前所说，唯就转识而思维论辩。
其中世间虽有无边差别，然仅安立刚刚过去的善恶趣染污三位缘起近说，即烦恼染污等三种差别。世间清净即是净禅及无色相。出世间即是圣道相、灭尽定相及转依相。此等是出世间性，是因圣道力而入定故，及以圣道为先行故。如是染污清净总有七种。
烦恼再三生起即是烦恼染污，彼复因烦恼众多故是欲界。彼中所有分为三种：相续染污生起、从无想定出定时染污生起、从圣道出定时染污生起。
彼与所生习气相关联，若无阿赖耶识则不应理。其中第一染污，或贪等于眼识，或眼识于贪等，或具贪等习气之眼识于耳识等，或具贪等习气之眼识于后后眼识熏习。其中为遮遣贪等于眼识熏习，故说'如是何者眼识'等乃至'彼等成为种子性而熏习'。

།འདི་ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བག་ཆགས་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་རང་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ཆེད་ཡིན་ན་དེ་ནི་ལྟ་བ་འདི་ལ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་བར་དུ་ཆོད་པའོ། །བག་ཆགས་མེད་ཅིང་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཀྱང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་རྟེན་དང་བཅས་ཏེ་འགགས་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་མེད་པས་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའོ།།རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཇུག་ ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཟིན་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་དཀའོ་ཞེས་དེ་ནི། ཐ་དད་གསུམ་དང་འགལ་ བའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་དེར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་ཏོ། །ཇི་སྟེ་ཡང་འདི་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་དེ་དང་དེ་ནས་སྐྱེ་བ་ན་དེ་དང་དེའི་མིང་ཐོབ་པར་ཟད་དོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ བ་དང་འགག་པའི་ངོ་བོས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་བག་ཆགས་འཇོག་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་།བག་ཆགས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་གསོ་བ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཆད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་རྟེན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུད་ཀྱི་རྫས་གཅིག་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་དཀའ་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ།།ཡང་འདིར་བརྒྱལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉོན་མོངས་པ་འདས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་འདས་པ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདས་པའི་ལས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱུང་ཟིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ན་དཔེར་དགོད་པར་བྱའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་སྐད་ཅིག་མས་བར་དུ་ཆོད་པ་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ མི་འབྱིན་ཏོ་།།འདས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱུང་ཟིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་འདས་པའི་ལས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འོད་སྲུངས་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདས་པ་ཆུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཡོད་དེ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྒྱུ་འབྲས་མ་ཕྱུང་བའོ།།ཆུང་ཟད་ཅིག་ནི་མེད་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་ཕྱུང་ཟིན་པའོ། །དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་སྐབས་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་དགག་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུའི་སྐྱེ་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རང་ལ་བརྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བག་ཆགས་འཇོག་གོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་སེམས་ལ་བྱུང་བ་རྣམས་གང་ལ་བརྟེན་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་སྒོ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ནི་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། འཇུག་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས་སོ།

如果问这为什么不合理？因为没有必要。所谓熏习是为了产生与自己相应的果，但这在此观点中是不合理的。如'眼识灭去，被其他识间隔'等所说。'被其他识间隔'是指被耳识等间隔。
'无熏习且不见熏习处'是指贪等熏习连同所依已灭，因无种子故，不会从此生起与贪等相应的眼识。
虽然属于同一相续，但耳识紧随其后生起时，并非如阿赖耶识相续那样能持有并生起眼识所留下的熏习。若问为什么不是？这是因为所依不同，难以成立同一相续性，如'因与三种差别相违'中已经分析过。
即使认为这确实属于同一相续，认为同一识从眼等不同所依生起时只是获得不同名称而已，这样理解也不合理。因为同时生灭的本性使前刹那不可能在后刹那中留下熏习；即使熏习依法性而住，若无滋养也不应生起；在无心位时心相续断绝，将导致前述过失；又因所依不同，难以成立实质上的相续一体性。
此处毗婆沙师主张过去的烦恼是烦恼，而且能生起眼识。因此说'从彼无体之过去不应生起有贪'。'从过去业'是指已经产生异熟果的业可作为比喻。被刹那同类因间隔者不能产生自果，如同经过长时间才受取，已经产生异熟果的业。
'从过去业'这一说法是迦叶部的观点。按照他们的观点，有一部分过去是存在的，即一切同类因和未产生果的异熟因；有一部分是不存在的，即已产生果的异熟因。因此作如是说，这也是为了破斥经部宗的观点而如此说。
为破斥眼识能熏习贪等而说'眼识与贪等同时生起'等。若说眼识通过相应关系成为有烦恼，为了产生如是果而在依于自身的贪等上熏习，这是不合理的。
'因为依于彼'，这里不应理解为诸心所因其所依而不熏习，因为这样会导致七转识与阿赖耶识相应的触等也成为能熏习，这是不合理的。

།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གཞན་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱའོ།།མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་པ་ལ་སྒོ་བར་མི་བྱེད་དེ་རྒྱུ་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་གློག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དགག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཐ་དད་པའི་རྒྱུས་ གཞན་གྱི་ལྟ་བས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་དོ།།གང་དག་རྟེན་གཅིག་པ་ཅན་དུ་འཇུག་པ་ཅན་དེ་དག་ནི་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་སྟེ། དཔེར་སེམས་དང་སེམས་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ལྟ་བུའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལ་སོགས་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདས་ནས་རིང་ཞིག་ལོན་པས་ད་ལྟར་ལྟ་བུ་དང་མ་འོངས་པ་ལྟ་བུ་དང་རྒྱུད་གཞན་དུ་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དུས་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་ འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཏོ།།དེས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་འདིས་ནི་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ཁོ་ནས་གཞན་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པ་དགག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཕྱི་མའི་རང་གི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མའི་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། འགག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྫས་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་རང་གི་ནུས་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གསོ་བ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའམ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་ འགྱུར་རོ།།ཡོངས་སུ་གསོ་བ་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཏིལ་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་གི་དྲིའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེ་ཏོག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པར་བྱས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་འགག་པའི་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྒོས་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པ་དགག་པའོ་། །དགག་པར་མ་དགག་པ་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཇུག་བསྡུ་བ་མ་བྱས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ན་དཔྱད་པ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པར་བསྒྲེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པ་དགག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གང་ཡང་ས་གོང་མ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ཞེས་བྱ བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གོང་མ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དང་ནུས་པ་མེད་པའི་ཚིག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཉོན་ མོངས་པར་གྱུར་པ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་དང་པོར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།

因此，这样说道：不会对贪欲等进行熏习，因为每一刹那都依赖于他缘而生起的缘故，如同声音等。应当如此分别。
由于不稳固的缘故，不会对贪欲进行熏习，因为其因不稳固的缘故，如同声音和闪电等。
为了否定由具有贪欲等习气的眼识对耳识等进行熏习，而说'对其他诸识也不是'等。
对此，有人说：由于眼等诸识处所不同的缘故，不会与他识同时生灭。凡是依于同一所依而转的，则同时生起，如心与心所。因此，眼识不会对耳识等进行熏习，因为离开同时生灭的缘故，如同已过去很久的现在、未来，以及属于他相续的识等不同时分。
其他人说：'因为不与彼同时生灭的缘故'这句话的含义是：眼识不会对耳识等进行熏习，因为处所不同的缘故，如同他相续的识。由于不同时生灭的缘故，这是仅以他宗的观点来说明比量的过失。
为了否定第四种分别，而说'对自体也不是'等。其中，眼识是后眼识的自类，故是自体，而贪欲等是后者的。对彼等不会熏习，因为离开同时生灭的缘故，如前所说。
若问：由于是一体的因，是否如阿赖耶识般自己的功能相续？答：不是，虽有功能，但果的成就需要依赖圆满。若不如此，贪欲等将会恒常生起或者必定同时生起。
圆满也依赖于同时生灭，如同芝麻等花的香气习气需要与花同时生灭一样。
因此，'于眼识'是结束第一种分别。'于彼识也不应被识所熏习'是否定第四种分别。未否定的不是主要的，故未作结语。
'如是于余转识等'是由于观察相同而作相同的配合。
为了否定第二种烦恼杂染，而说'又从上地无想死'等。'上'字与'无想'相关，应知是无意义的重复词。'于此处所生者'是指欲界。
根据毗婆沙师，'最初所生起的烦恼'是指中有结生心必定是有烦恼的，所以那是最初的烦恼。

།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཐ་མ་གདོན་ མི་ཟ་བར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་པོར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ་འདོད་པ་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྟེན་བཅས་ཏེ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དེ་ གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གཞན་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་གཟུགས་མ་གྲུབ་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །གནས་གཞན་ནས་འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱི་ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ གྱི་སེམས་དང་པོར་སྐྱེ་བ་དེ་མི་རུང་མོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གླགས་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཁོ་ན་ནས་འཆི་འཕོ་བ་ཉེ་བར་བཀོད་དོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པ་དགག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །འགགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ ས་བོན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་འགགས་ན་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་གཏན་ལུང་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རུང་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་གཞན་དང་མཐུན་པར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་འགག་པ་ཁོ་ན་འཕགས་ པའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ས་བོན་འཇོག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལ་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་སློབ་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ། །ལ་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྒྱུད་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་མི་སློབ་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ།།འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ བས་ན་སློབ་པའི་གང་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་བཞིན་ནོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་ མེད་པའི་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དང་འགལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་གང་དང་འགལ་བ་དེ་ནི་དེའི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་མ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་མུན་པའི་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །འགལ་བ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཡང་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་གྲགས་སོ།།གང་དག་རེས་འགའ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པར་གྲགས་པ་དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ངོ་བོར་ཡང་མ་གྲགས་སོ། །དེ་ལྟར་ནི་རིམ་པ་འདིས་ནི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱང་ཉོན་ མོངས་པའི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་མ་ཡིན་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་ལངས་པའོ། །འདས་ནས་ཡུན་རིང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཐོབ་པའི་ཕྱོགས་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཉིད་ ཀྱིས་བསལ་ཟིན་པས་དེ་ནི་སྐབས་མ་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་པའི་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་རིགས་པས་གཏན་ལ་ཕབ་ ནས་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ།

经部师认为，中有最后心必定与贪等任一烦恼相应，因此它最初是有烦恼的。由于它没有种子，所以不应生起，因为欲界烦恼的种子已连同所依一起灭尽。
烦恼种子也不在色相续中，因为他人不承认色法有积集作用，而且对瑜伽行派来说色法也不成立。对于从他处转生到此处的众生，也如前所说没有种子，因此最初生起有烦恼心是不合理的，但由于心相续中断而无法避免，所以安立从无想天死亡转生。
为了遮破第三种烦恼，说'若生起对治烦恼的识'等。对治烦恼的识是指与苦法忍相应的识。'若灭'是说，由于与有漏性相同，在顺决择分位也会有烦恼种子，为了遮破这种说法而说'若灭'。
虽然以'完全无记'等说法不合理，但为了与他宗相顺而如此说。即使认为世间第一法灭时在圣道第一刹那安立种子，为此说'由于自性解脱'。
有些是唯自性解脱，即有学无漏心。有些既是自性解脱又是相续解脱，即无学无漏心。这两者都不是烦恼种子的所依，因为所缘和相应不会使烦恼增长，所以是解脱的。
因此，有学无漏心不具有烦恼种子，因为承许其为自性解脱，如同阿罗汉的心。'因为无同生同灭'是说，无漏心不是烦恼种子的所依，因为与之相违。
若某法与某法相违，则不是彼法种子的所依，如明与暗的比喻。如何相违呢？因为是不相顺且为对治，这也是众所周知无同生同灭的。
凡是有时同生同灭的，都不被认为是不相顺品和对治的本质。如此，按此次第，有漏善心尚且不是烦恼种子的所依，更何况无漏心。'其后'是指从见道起。'经过很久'等的含义易懂。
毗婆沙师的得的观点已被经部师自身破除，所以此处不是讨论这个的场合。经部师的说法也有无熏习所依的过失。因此，无阿赖耶识则烦恼和随烦恼的种子不合理，以此理证成立后作结。

།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁ་ཅིག་གི་ལྟ་བ་ནི་ཚེ་རབས་གསུམ་པའི་གནས་སྐབས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཁས་བླང་བ་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ནོ་། །དེ་ ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་བཀག་སྟེ།དེ་ཇི་ལྟར་བཀག་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྐབས་ནས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་སྡེ་པའི་ལྟ་བས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་འཇོག་པ་དེ་ཡང་དགག་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྐབས་སུ་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་པ་ལས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།སྔར་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་སྐབས་ཀྱིས་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །ད་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་མ་བཤད་དོ་། །འདུ་ བྱེད་ཀྱི་ས་བོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འོངས་པའི་ས་བོན་འདི་གཉི་ག་ཡང་སྤྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་མདོ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཡིན་པར་ རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེར་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུས་རྒྱུ་སྟོན་ཏེ་དཔེར་ན་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དག་གིས་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ལྟ་བུའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་འཕེན་པར་བྱེད་ པའི་ལས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རུང་ངོ་།།དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ནའམ། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་མེད་ན་ལས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་གང་ན་གནས་ཤིང་མ་འོངས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལེན་པ་ཡིན་ པར་འགྱུར་ཏེ།འདིས་ནི་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་འཆི་འཕོ་བའི་གནས་སྐབས་དང་འཆི་འཕོ་བའི་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་པའོ། །འཆི་འཕོ་ གནས་སྐབས་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པའི་སྐབས་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པའི་འོག་གནས་པའི་གནས་སྐབས་སོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པ་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ལ་ཡང་བྱེད་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར བའི་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པའི་སྐད་ཅིག་མས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པས་བསལ་ཏོ།

关于'由行缘识'这一说法，有些人的观点认为，在承认三世因缘和合的情况下，唯有结生相续的识是由行缘所生。这种观点已被经部宗所否定。如何否定的情况应当从缘起品中确定。因此，依据经部宗的观点，唯有被福德等诸行所熏习而生起的识，才称为'由行缘识'。
正因为如此，在业烦恼品中才宣说识支。关于行的习气熏习，如前所述的否定以及在缘起品中宣说识支，应当确定这些都不可能存在于转识中。因此，唯有由行所熏习而生起的阿赖耶识，才称为'由行缘识'。
先前是从不共增上缘的角度，仅就未来识而言解释为'由行缘识'。现在由于是业烦恼品的缘故，所以不作如此解释。行的种子和未来识的种子这两者都是总的识支。
如果识支是阿赖耶识，那么是否与经中所说识支是六转识相违背呢？并非如此，因为那是以随顺的方式以果显因，如同以饥渴等显示触的差别一样，这是佛陀的密意。
如此，若无阿赖耶识，能引发的业烦恼就不应理。'若无'是指若无阿赖耶识或无习气性的种子，则业种子依何而住，又如何趣向未来果报的现前，这就是取。这表明无有现前成就业的烦恼。
生的烦恼是异熟的体性。这又分为死有位和非死有位。非死有位又分为两种：结生相续位和结生相续后住位。结生相续位又因三界差别分为三种。所有这些若无阿赖耶识都不应理。
为了显示欲界的结生相续不应理，故说'从不定地'。对此，毗婆沙师的观点认为结生心是有烦恼的。这已被经部宗以'结生心是由结生相续刹那所摄，如同身根，是异熟所生'等理由否定了。

།དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་ཁས་བླངས་པ་སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཐ་མ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་མའི་མངལ་དུ་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་ལྷན་ཅིག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་ནུར་ནུར་པོ་ཉིད་དུ་འཆགས་སོ།།དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་ གཟུགས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཤུགས་ཀྱིས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ།།དེ་ལ་ཡང་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ན་རེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ སེམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ན་འགག་ལ།།དེ་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་འགགས་ནས་ཡང་མཚམས་སྦྱོར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ལས་བར་སྐབས་སུ་ཚེ་གཞན་དུ་བརྗེ་ཞིང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུད་འཆད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་མེད་དེ་ལུས་ཀྱི་དབང་ པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཀག་ལ།དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་འགགས་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་སུ་ཡང་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུད་འཇུག་གོ་ཞེས་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ངེས་པར་བྱས་ནས་གལ་ཏེ་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ།།འོ་ན་མངལ་ན་འདུག་པ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་སྤང་བར་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཐ་དད་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ པ་དང་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་ཕྱེའོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་གནས་སྐབས་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ། ། འདི་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མའི་འོག་མ་ལ་བྱ་སྟེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བཤད་པ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ལས་གཞན་ཞིག་གམ་འོན་ཏེ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན།གལ་ཏེ་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་ཉམས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་བཞིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མི་གསལ་པའི་ཕྱིར་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའམ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ།།འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་རྫས་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །འོན་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་མེད་ལ་ཀུན་གཞིའི་ས་བོན་ཡང་དམིགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ།

因此，唯有经部宗承许，中有最后一念心由于与贪著等任何烦恼相应，故为有烦恼，以此为前导，在母胎中结生相续之心为异熟自性，与精血同时形成，与乐受相应而成为凝酪位。
此非身识，因为身根尚未形成。由于无其他色根，故亦非其他色根识，由此推知是意识。
对此，尊者功德光说：'此异熟识后来生起善等心时即灭，彼等善等心灭后又结生相续。'此说已被破斥，因为依理趣相续，中间转生他世时，异熟相续不会中断，如同身根。又承许善等心灭后成为异熟心。
因此，从结生相续直至死亡，异熟相续恒时运转。如是确定他人见解后，才说'即是意识'。
若问：胎中若现起善不善境分别心，则意识应成另外差别？为破此说，依他人见解而说'依此'。
善与烦恼意识并非异于异熟意识，而是异熟识某些状态差别上以胜解相执取及贪著等自性，称为善与烦恼识。此亦唯依理趣而分别。状态差别亦依其他状态，故如是说。
此是就结生相续刹那之后而言，因为结生相续刹那是无覆无记。此处所说胜解等行相，是否异于异熟识执取行相，抑或无异？
若无异，则善与烦恼性将失坏，如同识之执取行相。业所成就之无记因不明显，故不能无颠倒决定或颠倒推测。
若是异者，则信等将异于异熟识，因为执取行相差别故，如受想思等。
如是经部宗许受等三心所为实法。若谓如阿赖耶识种子般胜解行相不可言说，此理不成，因为许为能执故。
能执所缘未见有不可言说，阿赖耶种子亦不许为能执所缘。

།དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་འདིས་རེག་པ་ལ་ སོགས་པའི་དབང་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གཉིས་པར་གྱུར་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བྱས་ནས།དེས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཐལ་བ་འདི་ནི་མངལ་ནས་བྱུང་བ་ལ་ཡང་སྲིད་མོད་ཀྱི་མའི་མངལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་ཉེ་བའི་གནས་སྐབས་ཐལ་བ་ སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ན་གཞན་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རིང་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་དང་འགལ་ལོ། །ཇི་སྟེ་ཡང་མདོ་དེ་ནི་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་རིགས་མཐུན་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་སྐྱེས་པ་མེད་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དྲང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆགས་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་གཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན།གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལྟར་ཡང་ཕྱོགས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ལྡོག་པ་མེད་དེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་ལྟ་བུར་བརྟེན་ཏེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་འདི་ལ་ཡང་ མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཐ་མ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་གཏན་ཚིགས་འདི་ངེས་པར་བཟུང་ བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་འདི་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་ས་བོན་གྱི་རྟེན་ཡང་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པར་ ལྟ་བ་དགུ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་དུ་ངེས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཐ་མ་ཁོ་ན་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བཟུང་སྟེ་དེ་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་པར་དམིགས་སོ། །དུས་རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡང་དོན་འདི་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ དེ་སྐབས་འབྱེད་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་སྦྱོར་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར།སྐབས་འབྱེད་པ་ཙམ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་འཕེན་པ་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཡིན་ཞེས་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ཕན་ཏེ་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ངེས་པར་འཕང་བར་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་མ་ལ་གྲགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉིང མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ་དུས་རྟག་ཏུ་སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཐ་མ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ།

如是，此方面应当成立：触等感官识所经验的对境上，分别思维的言说等相应的其他识也是另外的。因此确定意识是第二个其他识后，所以说'意识有二'等。
虽然此过失在出生后也会有，但'在母胎中'这句话是说明结生相续的阶段，因此显示与彼相近阶段的过失。
若非如此，则与'非他'等和'远行'等经典相违。即便认为那些经典是指善或不善的同类不能同时生起，而如是解释，故说'意识贪著'等。
'因为是烦恼住'这一点应当观察：如果暂且认为与烦恼基相应的意是烦恼住，因此它不是意识，如贪等，则所立因不成立，因为烦恼意未成立。若认为已经成立，如是也会转向他方，故在一切方面都无法遮遣因的不定性，因为意识也是存在的。
若认为'因为是烦恼识等无间缘'是如此依据因义，此结生心也有烦恼中有最后心作为等无间缘，则如是也是不定，因为意识也有烦恼识作为等无间缘。
若说此因是决定的，则不成立，因为此结生心不仅仅依靠等无间缘，也承许有种子依。也是不定，因为意识中断善根的无有见第九相应的等无间缘决定依于烦恼的原因也存在。
如是，若执取唯中有最后心在此是烦恼性，彼亦是引发结生心故是增上缘性的所依，如是一切结生相续都观察到唯以烦恼心为前导。说'恒时'也是为了显示此义，
若仅以烦恼心开启机会而作为等无间缘性，为何一切结生心中必定安住？仅仅开启机会时，烦恼与非烦恼二者并无任何差别。
因此，结生心的引发者是烦恼心，这对于是否为意识毫无帮助，因为如是必定被烦恼心所引发在诸有情相续中皆所共许。
所以，结生心是意识，因为恒时被中有最后烦恼心所引发，如身根。

།གཞན་དག་ནི་ལུས་རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འགོད་ དེ་།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དུས་རྟག་ཏུ་མ་ཤི་བར་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།གསལ་བའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཉིད་དོ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ།།འདི་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་མདོ་སྡེ་པས་བརྒྱལ་བ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་གང་ཞིག་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དམིགས་པ་ཅན་དུ་སེམས་པ་དེ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །རེ་ཞིག་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་དེ་འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྔོན་རོལ་གྱི་ལུས་ རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་མེད་དོ།།མ་འོངས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དག་གིས་བརྟགས་ནས་མ་འོངས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་མི་སྲིད་དོ། །ད་ལྟར་ བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ནི་མི་དམིགས་ཏེ་རྟོག་པའི་རྒྱུད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ལ་ནི་མི་དམིགས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྟོག་པར་མི་རུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ལ་ཡང་དམིགས་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དྲངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་ལེན་གྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་བརྒྱལ་བ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་རེ་ཞིག་ཅིག་ནི་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་དེ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཞུགས་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།ཅིག་ཤོས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པ་བརྒྱལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མི་ཙམ་ལ་བརྩད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་བྱ། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་བརྒྱལ་བ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱོད་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ས་བོན་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་པ་ས་བོན་དེ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བའི་རྟེན་ཅན་ཉིད་ཡིན་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་དེ་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་དེ་སྐྱེ་བ ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བ་དེ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤུགས་ཀྱིས་སྨྲས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ།

其他人则将'身体恒常'等词另外安立为因相的差别。结生心不是意识，因为如同身根一样，在未死之前恒常随行于异熟体性。
由于不见意识所缘的行相，若问何为意识所缘的行相？即是明了的行相的决定性。由于无彼，故是所缘行相未断。因此，不是意识，因为如同身根一样，所缘行相未断。
若问此于他者岂非不成立？并非如此，因为经部承许在昏迷、无想、灭尽定等中意识的所缘行相未断。
也非不定，因为无想等心也唯属于一方。
对于认为结生识有所缘行相的毗婆沙师，也应如是回答：意识的所缘有四种：过去、未来、无为法和现在。
首先，彼结生心不缘过去，因为无神通则不能忆念结生之前的身体。
也不缘未来和无为法，因为无见闻。由见闻推度而缘未来和无为法，在结生阶段是不可能的。
现在有二种：属自相续和属他相续。其中不缘他相续，因为如前无分别相续。
属自相续中也不缘根色，因为不应如实分别。
也不应缘境色，已说承许由眼等根识引生的意识了知色等，而非现量，而且在结生阶段也无彼眼等识。
关于'纵使彼意识是昏迷'等，对于所说意识成为二种的说法，首先承许一种，即入善等者。
另一种则是异熟性的昏迷。对此仅争论名相于我等何用？应观察事物真实性。
'纵使彼意识是昏迷'等，是说你承许染污和非染污诸法依种子而生，若彼种子以昏迷识为所依，且由因缘作为增上，从彼种子生起染污和非染污自性，依彼而生。
则由于彼昏迷识具一切种子性，间接说明即是阿赖耶识，因为以异门成立阿赖耶识的实体。

། འོན་ཏེ་གང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་པོ་ཙམ་གྱིས་རྟེན་ཅེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི། དེ་ལ་བརྟེན པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་དང་།སྒོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པའི་འོག་གནས་པའི་གནས་སྐབས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པར་བྱེད་པ་ དང་།མིང་དང་གཟུགས་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཟས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ཡང་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ན་ སྲིད་མོད་ཀྱི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་གཟུང་ངོ་།།དེ་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དབང་པོ་ཞེས་སྨོས་པས་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཟིན་པ་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དགུ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འགལ་བའི་ ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ།།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དགེ་བའི་ཕྱིར་ལམ་བཞིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་དགེ་བ་བཞིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཞན་སྤྱོད་ལམ་ དང་བཟོ་བའི་གནས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་བས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ལས་གཅིག་གིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཉིད་དང་འདྲ་བར་ གྱུར་པ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བསྟན་པས་དབང་པོ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།རང་གི་ལྟ་བས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་གཞན་གྱི་ལྟ་བས་ནི་ཁས་བླངས་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན།གལ་ཏེ་དམིགས་པའི་དངོས་པོར་རང་གིར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་ཡང་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དབང་པོ་ནི་ཟིན་པར་འགྱུར་གྱི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའི་གཟུགས་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའི་གཟུགས་ནི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པ་ཁོ་ནས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་རིམ་པ་འདིས་ཀྱང་འཛིན་པར་བྱེད་པར་མི་ འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གནས་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་གནས་རྣམ་པར་བཅད་དེ་རང་གི་གནས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཅིག་མངོན་དུ་ གྱུར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་རྟེན་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཤི་བའི་ལུས་ཀྱི་བཞིན་དུ་དབང་པོ་གཞན་རྣམ་པར་འཆད་པས་ཡང་རྒྱུད་མེད་པར་ཐལ་པར་འགྱུར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིའི་གཟུགས་བཞིན་དུ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་གཟུགས་ ཅན་གང་གི་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་ཡིན་ནོ།

然而，'依彼而起'等词，是说昏厥的识是一切种子性，因为是染污和非染污识的所依，仅仅是所依而已。不能说依彼而起的染污和非染污识就是一切种子性。为什么呢？因为依彼而起的识不是所依，而是能依，是有记，诸转识不与之同生同灭等，这就是其所显示的。
生起杂染、结生相续之后的住位也有三种：执受有色根、缘名色的因果、及有情食。其中就第一种而言，说'已结生相续者'等。这虽然在欲界和色界都存在，但因为是非等引位，所以只取欲界。'其余'是指转识。'执受有色根'，此处说'根'，也包括与根不相离的色等，因为凡是所执受的都是能执受，而所执受也不是其他，如说'九有二'。
对此，无漏识不是根的执受者，因为相违，如涅槃。有漏善识也不是执受者，因为是善性，如道。不善识也不是执受者，如有记善。其他无记的威仪、工巧、变化所摄也不是执受者，因为非异熟，如善。异熟识与根同一业所引，故成就和安乐性相似，互相显示，成为根的执受者。
虽然依自宗转识非异熟体，但依他宗承许后称为异熟识，那么此转识如何成为执受者？若说因为摄为所缘事，则外境也应成所执受。若说因为摄为所依事，则应执受根，而不应执受与根不相离的色。若说正因为摄为所依事而成执受者，与根不相离的色则因与根不相离而成所执受，为显示转识以此理趣也不应理，故说'由处所决定故'。
转识由处所决定故，遮遣他识处而执自处，故若一识现前，则不执受他识所依，如死尸身，则应断绝其他根相续。意识如外色不依止有色根，故不是任何有色根的执受者，以比量于余成相违。

།དབང་པོ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དབང་པོ་གཞན་གྱི་རྟེན་འཛིན་པར་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཛིན་པར་བྱད་པ་ཉིད་དུ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མི་ བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་སེམས་མེད་པའི་གཉིད་དང་བརྒྱལ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ན། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འགགས་པས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ དེའི་རྣམ་པར་ཆད་པའི་ཐལ་བ་སོན་འདུག་པས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གཞན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ནི་ཡིན་ཏེ་ལུས་དབང་པོ་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ གཞན་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཟིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་ཁོ་ནས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཡོད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མ་ཟིན་པ་སོ་ན་འདུག་སྟེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལྟ་བས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ ལ་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གསལ་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་གཟུགས་འདི་ཐམས་ཅད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དག་ལ་གདགས་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་དེ་ན་ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འགགས་པས་གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཁས་མི་ལེན་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་འགྱུར།ཡང་ན་དེའི་ཚེག་ཉིད་ལོག་པ་དང་བརྒྱལ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་པོ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིག་ཡིན། འོ་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་ པ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ནི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྟེན་གྱི་ཕྱིར་ཡིན་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཞན་ ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་འདི་ཡང་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་རང་གི་ལྟ་བ་ལྟར་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཟིན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་ཏོ།།སྐྱོ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་པ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མདོ་འདིར་ནི་མིང་ཕུང་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བཟུང་སྟེ་ མིང་དང་གཟུགས་རྣམས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གང་ཞིག་མིང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར།རྒྱུན་འཇུག་པས་མིང་སྔ་མ་ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་ཡང་མིང་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། མདུང་ཁྱིམ་གྱི་དཔེས་མིང་དང་ གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དུས་མཉམ་པ་དག་ཁོ་ན་ཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་ལྟ་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གསོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་རུང་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ།

即便承认其他根识能执持其他根的所依，但为了说明转识不可能成为执持者，所以说'因为不坚固'。当处于无心的睡眠、昏迷和入定状态时，由于一切转识都已灭尽，因缺少能执持的识而诸根未被执持，故有断绝的过失，因此转识不适合作为执持者。
如果认为此时由于身根遍及全身，故能执持其他根，这也不对，因为身根本身也因缺少其他执持者而成为未被执持的过失。若认为仅仅依靠业力的牵引，即使转识灭尽，诸有色根也能相续，所以说'无识'等。即使有业力牵引，由于离开了识，仍然是未被执持的过失，如同瓶子等，这是其义。
或者，'无识的有色根是不合理的'这是依自宗而说，除了心和心所之外，若显现事物，则一切内外色法都是安立于心和心所的差别状态。在那种状态下，由于一切转识都已灭尽，如果不承认阿赖耶识，则眼等诸根将由何种差别状态来区分？或者在那时应成为完全的睡眠、昏迷和入定者。
若问：既然阿赖耶识也依止有色根，如何能成为执持者？这是不对的。此处并非因为依止而成为执持者，而是因为是所依，阿赖耶识是一切法的所依，所以也是有色根的所依。
而且如是，有色根的执持性也是它的果。再者，如何按自宗观点执持诸色法，同样地由于摄受一切有色根的执持性，如前已详细分别。
为了说明若无阿赖耶识，第二种厌离烦恼状态也不合理，所以说'识'等。此经中认为名是四蕴的自性，因为在分别名色时如是说明。因此，若无阿赖耶识，何识能作为属于名的转识的缘？属于名色的转识又以何识为缘？
也不能承认说由相续流转，前名是后转识的缘，前转识是后名的缘，因为以相依之喻已成立唯有同时的名、色、识互为缘故。依自宗，染污意也因为非一切法之处所，且非为一切法所资养，也非转识和色法之因，故不可能归属其中。

།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་པ་གསུམ་པ་ཡང་ཐ་མི་དད་པར་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ནི་སེམས་ ཅན་འབྱུང་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཟས་སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཟས་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དེ་ལ་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ནའོ། །རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཅན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་མཐའ་དག་ཁྱབ་པ་མི་ སྲིད་པས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་གང་ན་མི་སྲིད་ཅེ་ན། སེམས་མེད་པའི་གཉིད་དང་བརྒྱལ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །རེག་པ་དང་སེམས་ པ་དག་ཀྱང་དེ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཟས་ཉིད་དུ་མི་རུང་བར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པ་བྱས་ན་དེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་དོན་གྱིས་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མི་བརྗོད་དོ། །དེའི་ ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་ན་ཟས་མེད་པར་གནས་པ་མི་འཐད་དོ།།འདི་ལ་མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ་ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པས་བཟུང་བའོ། །སེམས་མེད་ པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་པ་དང་པོ་མི་སྲིད་དུ་ཆུག་།གཉིས་པོ་གོ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དགག་པ་བསྒྲུབས་པས་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་གལ་ཏེ་སེམས་དང སེམས་ལས་བྱུང་བ་རིལ་མེད་ན་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལུས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ནུས་པ་དེ་ཅི་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར།གནས་སྐབས་དེ་ན་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་ཁས་མི་བླང་། ཡང་ན་ སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སུ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ།ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་འདོད་པའི་ཡུལ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་སེམས་པ་ནི་ ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གསོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟས་ཉིད་དུ་ཡང་རིགས་ན།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གོ་ཇི་ལྟར། གལ་ཏེ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བདེ་བ་ལ་ སོགས་པ་མྱོང་བར་གྱུར་པའི་རེག་པ་དང་རེ་བའི་སེམས་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་གགས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཟས་ཉུང་ངུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཡུལ་ཡོངས་ སུ་གཅོད་པ་ཙམ་གྱིས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་དེ་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ ལྷན་ཅིག་ལས་གཅིག་གིས་འཕངས་པ་སྟེ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཉིད་གཅིག་པར་གྱུར་ཅིང་།དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་གནས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟས་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་སོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱས་ནས། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ནས་དོན་གོ་བའི་ཕྱིར་ཟློས་བུར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ཟས་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཟས་[(]ཉིང་ངུ་[,]ཉིད་དུ་[)]དགོངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་གཙིགས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

为了显示生起的一切烦恼住处的第三种情况也是无差别的，所以说'其他识也是众生有情的食'等。关于'食有四种'这部经，段食仅存在于欲界。触等是属于三界的。其中，转识遍及三界一切是不可能的，所以'六识中任何一个'这句话是在说明能作食。在什么情况下不可能呢？在无心的睡眠、昏迷、入定和无想的状态中。
触和思在那时也没有，难道不应该说它们也不适合作为食吗？不应该这样说，因为已经说明转识不可能存在时，与之相应的法也已经隐含其中了，所以不用另外说明。因此，在那种状态下无食而住是不合理的。
对此，经部师说：意思食有两种：一是现行的思，二是与思相应的由异熟因所生的习气已成熟所摄持的。在无心位时，第一种思虽然不可能存在，但第二种为什么不可能存在呢？这应该用阿赖耶识之外无所熏习的道理来回答。
再者，如果内在的见解认为心和心所完全不存在，那么在那种状态下身体的差别相也不存在，业力所引发的功能将依托于什么？为什么不承认在那种状态下阿赖耶识也是能作利益的呢？或者应该考虑有心的状态：段食是增长的因，与转识相应的触能感受快乐，意思具有追求所欲境界的特征，因为这些都是对身体有益的因，所以通过圆满异熟果的方式而成为食，那么转识又如何呢？
如果说是因为能作利益，这是不对的，因为除了能感受快乐等的触和希求的思之外，它单独不可能作为利益。如果说仅仅是不造障碍，这也不对，因为这样的话眼等也应成为食了。如果说仅仅是了别境界，这也不对，因为圣道也会有这样的过失。如果说是因为随顺，那么应该考察到底如何随顺。
因此，眼等是与异熟识同一业所引，与之同时形成、同一安乐性，并依之而住，所以阿赖耶识作为食是合理的。这样确定之后，才说'如果没有异熟识'等。
阿赖耶识能执持有色根，仅凭这一点就能理解其义，难道不会成为重复吗？不会，因为在'食有四种'这里重点要显示只有阿赖耶识才是识食。

།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཐ་མའོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མྱོང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་འདྲ་བས་དེ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའོ། །དེ་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཐ་མ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དཔྱད་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ལྟར་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཐ་དད་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཁོ་ནར་སྐབས་སུ་བབ་པར་བྱས་ཟིན་མོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་ཉེ་བར་བཀོད་དེ་འདི་ལྟར་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་སོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་དང་འདི་ཐམས་ཅད་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྒོ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་དོན་གོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདིར་ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མི་འཐད་ པས་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེར་ཡང་དེར་ཐལ་བར་བྱ་ལ།ཇི་ལྟར་དེར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཐལ་བར་བྱའོ། །ཡང་དེའི་ས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། སྐྱེ་བའི་ས་པས་ གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ངེས་པར་དེའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པའི་སྲིད་པ་དང་། ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཐ་མ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ།།འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མ་ངེས་ཏེ་རེས་འགའ་ནི་ས་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་རིག་པས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ནའི་འདུ་བྱེད་དག་ཏུ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་ནའོ། །རེས་འགའ་ ནི་ས་མི་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཏི་མུག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྟེ།འདོད་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ས་གོང་ མ་གང་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་གོང་དུ་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ སྦྲེལ་བས་ས་མཚུངས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན།འོ་ན་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་པ་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་འཆི་བ་ལ་གང་གིས་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པར་ཉིང་[(]མཚང་ས་[,]མཚམས་[)]སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་འཆི་བའི་སེམས་ཐ་མ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འབྱུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ནམ མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འཆི་བའི་ས་གོང་མ་པ་ཡང་བརྗོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

关于生起的烦恼在色界结生的情况下，说'从此处死亡转生'等。'意识'是因为与结生相应。'有烦恼'是指中有最后的心。'非等持'是指与受用相应的禅定也是有烦恼的。因为它与等持相似，所以为了区分而这样说。'结生相续'是指生有。其中以'非等持'等说明中有最后的有烦恼心，如前所说的烦恼观察，不应该是趣入识种子的差别。
虽然这里已经专门讨论了烦恼性的烦恼，但由于与生起的烦恼相应，这里也提到了，因为一切结生都是以有烦恼心为先导。如果是这样的话，对于欲界活动的结生也应该说明，因为通过两个方面的说明就能理解意义。
就像这里因为没有种子而有烦恼心不合理，所以不会有结生一样，在那里也应该如此推论。就像在那里会同时生起两个意识一样，在这里也应该如此推论。如果问为什么说'属于彼地'，是为了显示生起所在地的烦恼必定属于该地。
能成就的烦恼有两种：前世有的有和取的特征，以及色界生有中有最后心相应的烦恼。能引发的烦恼则不确定，有时地相同，如当欲界无明引发欲界诸行时。有时地不同，如当世间初禅近分无间道相应的业被引发时，是见所断的欲界愚痴。
因为未离贪者不会生起上地烦恼，在离贪状态时也不会现前无间道，而且只有通过无间道才能往上地投生。如果结生相续只能由地相同的烦恼造作，那么当从色界死后投生无色界时，成就无色界生有的有烦恼心是什么呢？
对此，经部师们的观点是：离色贪者在色界死时，会生起色界有烦恼的最后死心，由此结生无色界。同样，对于死于空无边处等上地者也应如是说。

།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ནི་འཆི་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ན་དེར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེར་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འཆི་བ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་འཆི་བའི་སེམས་ ཐ་མ་འབྱུང་བ་དེ་སྲིད་དུ་གང་ཞིག་འཆི་བའི་སེམས་ཐ་མས་བར་དུ་ཆོད་ཀྱང་བརྒྱུད་པས་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པས་གོང་མ་པའི་ལུས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འབྱུང་ངོ་།།གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་དེའི་ཚེ་ ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་དེ་བའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་མི་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་བར་དུ་ཆོད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ལས་དགོངས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བརྗོད་དོ།།འོ་ན་གང་གི་ཚེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པས་གསུམ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་ན་འཆི་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་གང་གི་དབང་གིས་ན་འོག་མར་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་འགྱུར་བས་གང་པ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་འོག་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ས་གོང་མ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ས་འོག་མ་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ན་ཡང་འཆི་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གང་གི་དབང་གིས་ན་འོག་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་འགྱུར་པས་འོག་མ་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལྟར་ན་རྣམ་པ་འདིས་གཟུགས་མེད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་དོན་གོ་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཉེ་བར་དགོང་པར་མི་བྱའོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ ཁོ་ནར་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གནས་སྐབས་རྣམ་པ་གསུམ་སོ་སོར་བསྟན་ཏེ་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཞར་ལ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གནས་པའི་ གནས་སྐབས་པ་འདོད་པ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདིས་ནི་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་གཟུགས་མེད་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་གློ་བུར་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་དད་ པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ས་བོན་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ནས་ཉེ་བར་བསྩགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པར་ནི་མི་འཐད་དེ་འདས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བོན་རང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་དུས་མཉམ་པ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་ས་བོན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ནི་གང་གིས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའམ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་ས་བོན་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་དགེ་བ་དག་གིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་ པས་བསྒོས་པ་ཡིན་ནོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་གཅིག་པའི་རྒྱུན་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果说在大乘中死亡的一切心都是无覆无记的话，那是怎样的呢？在那里，离欲者临死时，乃至最后死心生起之时，虽然被最后死心所间断，但由相续而成就无色界的有，因此生起与贪著上地身相应的烦恼心。
又如所说'那时不还者没有彼'，是依据从何地离欲而不会生起追求彼的意乐而说的。如是，无色界的结生是由间断因所致，故说是烦恼住。
那么，当从有顶死后，从识无边处死后，结生于无所有处等三处时，以何烦恼心之力而结生下地，又说'是烦恼住'呢？有顶等地的烦恼不能结生下地，上地的缘也不能引发下地的烦恼。
并非如此，在那里也是以死时烦恼种子之力而结生下地，故说'是烦恼住'，下地烦恼增长。如是，以此方式无色界的结生为了理解义理，不应另作观察。
'已说诸结生'等，是依欲界结生而说，唯在欲界出生的烦恼住三种情况分别显示，'三界众生'是顺便提及。其后显示色界结生。
现在为显示欲界和色界不共的生起烦恼住情况，故说'又生无色界'等。此说明：无色界有情突然生起贪等或信等，这些并非以色界烦恼心的种子为前导，因为无始轮回所积集的过去已灭。
也非与种子相应心为前导，因为不承认因果同时，且将导致阿罗汉心也成为有烦恼。眼等识的种子也不是，因为无色界中没有这些。
种子也非刚灭的无记意识，因为彼无记是由与烦恼善法俱生俱灭所熏习而成为贪等或信等的种子。无记法不是本性具有种子，因为没有同类相续。

།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྒྱུན་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པ་ཅན་དག་གིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་ས་བོན་དེ་རྣམ་པར་འཆད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །ས་ བོན་མེད་པར་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་མེད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །འདི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེར་ནི་ གལ་ཏེ་ན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྟེན་དང་བཅས་པ་ལ་ས་བོན་ཉིད་དུ་བརྟེན་པར་སེམས་པས་ཉེ་བར་བཀོད་དོ།།གཞན་ཡང་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱུང་བ་དེ་དག་རྟེན་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཁམས་གང་ན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དང་དགེ་བའི་སེམས་དུས་མཉམ་དུ་འབྱུང་བ་ནི་མཐོང་ངོ་།།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐབས་སུ་མ་བབ་པར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་སྐབས་སུ་མ་བབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་ གནས་དང་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་སྐྱེ་བར་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་ཀྱང་འདི་སྟོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འགལ་བར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ མངོན་དུ་བྱེད་པ།གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འབྱུང་བ་ཁས་མི་ལེན་ན། དེས་ན་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་མཚན་ ཉིད་ལོག་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།བག་ལ་ཉལ་བའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའམ་ཕུང་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བ་ནི་ལྡོག་པར་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །མདོ་སྡེ་པ་ལ་འགྲོ་བར་ཡོངས་སུ་རྟག་པའི་རྒྱུ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ པའི་སྲོག་དང་རིས་སུ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པས་གསུམ་ན་ནི། རང་གི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡོད་པ་སྲིད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་འདུ་ཤེས་ཞན་པའི་ ཕྱིར་རང་གི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ས་གསུམ་དང་མི་མཐུན་པས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལོགས་ཤིག་ཏུ་དཔྱད་པར། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདིས་ནི་འདི་སྟོན་ཏེ་སྲིད་ པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན།རེ་ཞིག་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འགྲོ་བའི་རྟེན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྟེན་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགྲོ་བའི་རྟེན་མེད་པར་ནི་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་གནས་པར་མ་གྲགས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྟེན་ ཡིན་ནོ་སྙམ་ན།དེའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟེན་མ་ཡིན་ཞེ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་ པ་དང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའོ།།འདི་གཉི་ག་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།

无记的意识并非从无始轮回以来相续不断，因为被欲界和色界的有漏意识、善等诸多心以及眼识等不同所依的识所间断。因此，那种种子并非前行，也不能承许无种子而生，因为这样会导致阿罗汉的心也成为有漏的过失。因此，显示此无因缘。
难道不应该在色界中也说此吗？不是的，因为在彼处是以具所依的色根为种子而安立的。再者，善和有漏生起时也将无所依，因为在任何界中都可见到不依赖异熟果相续而同时生起有漏心和善心。
难道不是说这不应该在生起烦恼的场合讨论吗？这并非不当，因此意在说明应当承许阿赖耶识是有漏心和善心种子的所依处，摄属于生起的异熟。
此中等言也显示此义：若不承许阿赖耶识相续生起，则于无色界中圣者入世间道时，其无覆无记性的特征必定消失，然而也不承许具余依或无余涅槃的解脱道会消失。经部师也没有恒常的命根、同分等作为轮回的因。
在空无边处等三处，可能有自地的圣道。在非想非非想处则因想微弱故无自地圣道。因此，由于与三地不同，故另外考察非想非非想处，说'非想非非想处'等。
此显示：生于有顶者现前无所有处道时，首先无所有处非为轮回所依，因为已离其贪。有顶也非轮回所依，因为无彼地的心心所。无有众生能离轮回所依而住。圣道本身也非轮回，因为是轮回的对治。
若想：是涅槃所依。为此说'涅槃轮回亦'，此处轮回一词表示自性。为何涅槃非所依？涅槃有二：有余依涅槃和无余依涅槃。此二者皆不可能，故不能作为所依。在圣道最初刹那并非有余依涅槃，因为仍有余随眠。

། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་གསོན་པོའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བ་མི་སྐྱེ་བ་ཙམ་ཡིན་ན་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པས་མེད་པ་ནི་གང་གི་ཡང་རྟེན་ཡིན་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན འགྲོ་བར་བསྡུས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འཆི་འཕོའི་གནས་སྐབས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ལེགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའམ་ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་འཆི་འཕོ་བ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།སྨད་དམ་སྟོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཆི་བ་ན་ལེགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལུས་ནི་རྐང་མཐིལ་ནས་བཟུང་སྟེ། རིམ་གྱིས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་ལ། ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ནི་སྤྱི་བོ་ནས་བཟུང་སྟེ། རིམ་གྱིས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རིམ་གྱིས་ལུས་ཡོངས་སུ་འདོར་བར་ཁས་བླངས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་དཔྱོད་པར་བྱ་བའོ་། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་མ་ཤིའི་བར་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་དང་གང་གིས་ ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་དེ་དང་དེ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་བོར་བའི་ཕྱིར།དབང་པོ་འགགས་ན་དྲོད་ཡལ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་དེ་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡིད་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱང་དེ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་རྟེན་ལ་མི་སྐྱེ་བའམ་རང་གི་འབྲས་བུ་མི་བྱེད་ན་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་ན་དེ་གཉི་ག་ ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལུས་སུ་ལྷན་ཅིག་མི་སྲིད་དོ།།འོན་ཏེ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བ་ཡིན་ལ། མེད་པས་ནི་ཡོངས་སུ་འདོར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྲོག་ཐ་མ་ཆད་པ་ཚུན་ཆད་རྟག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པས་རིམ་གྱིས་ལུས་ ཡོངས་སུ་འདོར་བ་མེད་པར་ཐལ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་གང་གིས་ན་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་ལ་ཕྱིས་རིམ་གྱིས་ཞུམ་པའམ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་འགག་པ་ན་རིམ་ཁོ་ནས་རང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་ཡོངས་སུ་འདོར་བར་འགྱུར་བ་ཡན་ལག་དང་ བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་གིས་ལུས་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བའམ་ཡོངས་སུ་འདོར་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སེམས་མེད་པའི་གཉིད་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་དབང་པོ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གནས་ན་འཆི་བར་ཐལ་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་རིམ་གྱིས་ཟད་པའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འགག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རང་གིར་མ་བྱས་པའི་དབང་པོ་ ཁོ་ན་དུས་རེ་ཞིག་ཅིག་གནས་ནས་རང་ཉིད་ལས་ཀྱི་མཐུ་ཟད་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གམ།འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རང་གིར་བྱས་པ་དུས་རེ་ཞིག་ཅིག་གནས་ནས་ལས་ཀྱི་མཐུ་ཟད་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་ན་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་རྟོག་པ་ དང་པོ་ཡིན་ན་དེ་ནི་གྲགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་སེམས་ཁས་ལེན་པའི་བྱིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་ནི་གང་དུ་ཡང་མ་གྲགས་སོ། །ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་ ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་བོར་བས་དབང་པོ་རྣམས་མི་གནས་པར་གསུངས་སོ།།འོན་ཏེ་རྟོག་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ཡོངས་སུ་བོར་ན་འགག་པར་འགྱུར་ཞེས་དཔྱད་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་བརྟེན་ཏོ།

不是无余涅槃，因为是活着的状态。或者说，如果涅槃仅仅是烦恼和生死不再生起的话，那么不生也是不存在的，未见不存在能作为任何的所依。因此，应当承许一切趣所摄的圣道所依阿赖耶识。
关于生起的烦恼，就死亡状态而言，说'行善或作恶时死亡'等。'从下或从上'这句话是说，行善者死时，从脚底开始逐渐失去温暖，作恶者则从头顶开始逐渐失去温暖，这就是其意义。
对于如此承许识逐渐舍弃身体的说法，应当观察'是哪个识'。首先，不是身识，因为在未死之前，任何身体部位的身识不生起，那些部位就已被身识所舍弃，如果根已灭，就应成立温暖立即消失。同样的道理也适用于眼识等。
也不是意识，为什么呢？因为意识不依赖于身体而是依赖于意根。身体也不依赖于意识，因为身体不是意识的果。若说不在自己所依处生起或不产生自己的果即是舍弃，那么意识和身体二者是不可能同时存在的。
如果认为仅仅是存在就不会舍弃，不存在才会舍弃，这也不合理，因为这样一来，由于直到最后一口气之前意识一直存在，就会导致身体不会逐渐被舍弃的过失。
它也不是遍布全身后来逐渐萎缩或部分灭尽时，仅仅按次第舍弃那些失去自身部分的身体部分，也不是连同肢体一起。
而且，由于意识恒常存在，因此不可能由其力量导致身体被舍弃或不被舍弃。若不如此，在无心睡眠等状态和其他根识生起时就应成为死亡，因为彼时意识不存在。
如果认为是因为业力逐渐耗尽而导致诸根逐渐灭尽，那么就应当观察：是仅仅诸根未被识所执取，在某一时期存在后，由于业力耗尽而灭尽呢？还是被识所执取的诸根在某一时期存在后，由于业力耗尽而被识舍弃时灭尽呢？
如果是第一种情况，这是不符合共识的，因为在昏迷等状态下也承许有心的传统中，从未听说有不被识执取的根。这也与'寿暖及与识'等经文相违，因为经中说诸根因被识舍弃而不住。
如果说是第二种情况，那么当观察'被哪个识舍弃时会灭尽'时，一切转识都不可能。那么，如果有阿赖耶识，如何可能呢？一切根都依止于它。

།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་ཕྱོགས་གང་དང་གང་ཞིག་ལས་ཀྱི་འཕན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བའི་ས་ཕྱོགས་དེ་དང་དེའི་དབང པོ་འགགས་པས་དྲོད་ཡལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རིམ་པ་འདིས་ན་དབང་པོ་མ་ལུས་པར་ཡོངས་སུ་བོར་བས་ལུས་རིལ་དྲོད་ཡལ་བའི་བར་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་ན་རུང་སྟེ། འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཁས་བླངས་པའི་ཚུལ་ཅན་ནོ། །ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་ལྟ་བ་ལ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལུས་མཐའ་དག་དུ་སྣང་བར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཟིན་པ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ལ་ནི་བདག་ཏུ། ལ་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་གང་ཞིག་བདག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དེ་ནི་ཟིན་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དྲོད་ཡལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གནས་ པའི་སྐབས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་ཁོ་ནར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་དཔྱད་པ་ཁོ་ནས་ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དགེ་བའི་སེམས་མི་འཐད་པར་ཤུགས་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྐབས་ཀྱིས་བསྟན་པར་ བྱ་བ་ཡིན་པས།ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟོན་ཏོ། །འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་གལ་ཏེ་ན་ཉེར་བསྡོགས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་ བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གིས་སོ།།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་རབ་ཀྱི་ཐ་མ་ལ་གནས་པ་དེ་གང་གིས་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའོ། །ད་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་ བོན་དུ་མི་རུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་འདྲིས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ས་བོན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཚེ་རབས་དུ་མར་འདོད་པ་ན་ སྤྱོད་པའི་སེམས་ཚེ་རབས་དུ་མས་བར་དུ་ཆོད་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའམ་བསྐྱེད་པའང་རུང་རྣམ་ པར་བར་མ་ཆད་པར་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྐལ་པ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ས་བོན་དེ་ཡོངས་སུ་གསོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བསྒྲིབས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འགགས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་ རྐྱེན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་རྩོལ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་གིས་རིམ་གྱིས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གསོ་བར་བྱེད་པ་ན་མཇུག་ཏུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་བར་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཅི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གཞན་གྱི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བསྟན་པའོ།

因此，由于业力的牵引力完全耗尽，在任何根的方向上，当识的异熟不适合生起的那些部位，其根灭尽而失去温暖。按照这个次序，由于完全舍弃一切根，直至全身失去温暖。如此说来是合理的。这是暂且依据承许外境的方式。
对于认为所知是内在的观点而言，当阿赖耶识显现于整个身体而生起时，则遍及整个身体。当身体的某些部分显现为自我，某些部分显现为外境时，显现为自我相的部分是被执持的，而显现为外境相的部分则因为未被执持而失去温暖。这一点在住位时已经在执持的情况中说明过了。
通过对烦恼、遍烦恼等的观察，由于无种子的缘故，已经间接说明了色界烦恼和善心是不合理的。又因为这是应当由清净品的情况来说明的，所以以'如何是世间'等来说明世间的清净。
对于未离欲界贪者，如果认为已得近分定的想法，说'未得色界心'。'欲界善'是指闻所生和思所生。'修所生心'是指安住于思所生最上品，由此后得生起色界修所生。
现在不适合作为色界心的种子，因为按照所说的方式，不适合执持种子。如果认为从无始轮回以来熟习的色界心就是种子，那么色界心被多生欲界心间隔，由于已成过去而不存在，因此不适合作为种子。
在阿赖耶识一方，色界心的种子从无始轮回以来法尔安住或者生起，相续不断传来，成为异熟，是色界等流因，所以是因缘；欲界修所生的种子是滋养它的，因为是无覆性，所以是增上缘。
又为何不说欲界等无间缘性？如果说因为它是刚灭的，这是不周遍的，因为唯有刚灭的才是等无间缘，其他则不是。增上缘是从加行开始，包括一切闻所生等心，因为它们次第滋养种子，最后无间生起色界心。
同样，为了离贪而修习的二禅等一切定地，也都应当如理类推。依据出世间清净初品而说'如何是出世间'等。'他音'是指佛陀及其声闻等所说法。

།སོ་སོ་རང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཚིག་ངེས་པར་བཟུང་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་ པར་བྱེད་པ་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཙོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སོ་སོ་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོའོ། །གཞན་གྱི་སྒྲ་ལས་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་རྒྱུ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་མེད་པས་མི་སྐྱེ་བ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་ཇི་རེ་ཞིག་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་སེམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སོ་སོ་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་གམ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་གཉི་གར་དུས་པ་ལ་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་འགྱུར་གྲང་།སྔ་མ་གཉིས་ལ་མི་འཐད་ན་གཉི་ག་ཡང་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པར་འགྱུར་བས་སྔ་མ་གཉིས་ཁོ་ན་བསྟན་པར་དེ་ལ་ཆོས་དེ་དག་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།རེ་ཞིག་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པས་སྒོ་བར་བྱེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རང་གི་ རིགས་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ནི་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་མྱུར་དུ་ཐར་པ་དེ་ཡང་ཚེ་གཅིག་ཏུ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གིས་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་བར་དུ་ ཆོད་དོ།།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་སྟོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་སེམས་ཡིན་ལ། དེའི་ཡང་ས་བོན་ནི་གཞན་ གྱི་ལྟ་བས་སྒྲ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ས་བོན་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་དེ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་པོའི་རྐྱེན་ས་བོན་མེད་པར་ཅི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། བདག་པོའི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡང་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ རེ་ཞིག་བདག་པོའི་རྐྱེན་མེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡང་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ པའི་སེམས་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་རུང་བས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་མ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ས་བོན་མ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྐྱེན་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཡང་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ སྒྲ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྐྱེད་པ་བརྒྱུད་ནས་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ལ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན།དེ་ལ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་སྨོས་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ དེའི་ཆེད་དུ་ས་བོན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཇི་སྐད་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།

所谓'各自'是指由耳识确定语言之后，随后获得的能够正确判断能诠所诠之相的本质，具有思维性质的意识即是以如理作意为主，因此称为'各自如理作意'。
由此因缘产生正见，这是指无漏智慧的最初阶段。
关于'由他人言语而作意'等，是说明即使没有他人见解的因缘和增上缘也不会生起。首先说明没有增上缘即胜法的心的殊胜状态。
对于各自如理作意，是仅仅熏习耳识，还是仅仅熏习意识，还是两者都熏习呢？前两者不合理，两者都熏习也不合理，为了说明这一点，故说'于此诸法'等。
首先，因为没有耳识，所以不能熏习。虽然与如理作意相应的意识能够与如理作意同时生灭而熏习，但是却不能产生与自类相顺的果。
为什么呢？因为其后不会立即生起胜法，胜法需要长时间才能现前。即使是速疾解脱，也是由于在一生中修习顺解脱分闻所生慧而成就的。
因此，与如理作意相应而缘声的意识，会被其他散乱的染污及无记识长时间间断。
'与如理作意相应的心'是指所谓胜法的心。这表明出世间正见的增上缘是胜法心，而其种子是由他人见解所生的与闻思相应的心。
如果认为就是种子，这是不合理的，因为已经灭去很久了。因此，如何能没有增上缘的种子？由于没有增上缘，也就没有正见，这样首先说明了没有增上缘。
为了说明也没有因缘，故说'任何与如理作意相应的世间心'等。其中，与如理作意相应的世间心即胜法，因不能执持种子，未熏习出世间心的习气，所以不是其种子，由于没有出世间心的种子，因此没有因缘。
如果认为由闻思所生的习气通过作意声音而间接到达诸胜法的，能成为出世间心的种子，对此说'闻思习气'等。闻思习气对于胜法不能作为出世间的种子而执持，如前所说。

།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ལ་རྒྱུ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་དག་མ་ཚང་བ་མེད་པར་གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་གནས་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་དང་ རྒྱུའི་རྐྱེན་དཔྱད་པའི་སྐབས་འདས་མ་ཐག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་འདོད་པའི་ཀླན་ཀ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རེ་ཞིག་རྗེས་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཁོ་ན་བསྟན་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཞན་གྱི་ཀླན་ཀ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ས་བོན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པས།དོན་གྱིས་ན་དེའི་ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་རང་གི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་དུ་རུང་སྟེ། དུག་ནི་བདུད་རྩིའི་ས་བོན་དུ་རུང་བ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཀླན་ཀ་གཞན་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ས་བོན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པས་དོན་གྱིས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་རུང་བས་དེའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་གི་ བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་འཇོག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཀླན་ཀ་གཉི་ག་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་རྣམ་པར་ དག་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།། དེ་ལ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉི་ག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་དག་པ་ལ་དམིགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁ་ཅིག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ལ་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་གྱི་དབང་གིས།ཁ་ཅིག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དང་ལྡན་ལ་རྣམ་པ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་གདུལ་བའི་རྒྱུད་དག་པ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གསུང་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྣང་བ་ནི་འདྲ་བས་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཐོས་པ་ཞེས་ཀྱང བྱའོ།།དེས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་བོན་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་རིམ་གྱིས་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་ས་བོན་ཡིན་པ་ནས་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་བར་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གིས་གཞག་པའི་ས་བོན་ནི་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྔར་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་བདག་པོའི་རྐྱེན་མེད་པར་བསྟན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་རང་གི་ལྟ་བ་ལ་བདག་པོའི་རྐྱེན་རིམ་པ་འདིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་ བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་གོ་སྐབས་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།དེས་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་དང་པོ་ནི་རྐྱེན་གསུམ་གྱིས་ སྐྱེའོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་ས་བོན་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，在此处关于阿赖耶识方面，应当向他人显示因缘和增上缘等无有不具足，由于所说内容简略，以及因缘考察的时机已过，并且为了遣除他人所持的诤论，暂时仅显示等无间缘。
首先，关于他人的诤论，即通过显示'与如理作意相应的世间心不适合作为出世间的种子'，实际上就等于承许其种子是阿赖耶识。
因此，如何能说阿赖耶识虽是杂染之因却适合作为其对治的种子呢？因为毒不适合作为甘露的种子。
另一诤论是，通过显示'与如理作意相应的出世间心，由于不与出世间心同时生灭，故不适合作为其种子'，实际上就等于承许阿赖耶识由于可以与出世间心同时生灭，故是其种子。
因此，如何能说非熟习的出世间心通过与阿赖耶识同时生灭的方式产生自体，从而熏习呢？
为了遣除这两种诤论，故说'法界极清净'等。
其中，法界即是真如。由于它本性清净，且就清净位而言，故说'极清净'。
其中，声闻和独觉的清净是如此。如来的清净则因离二障故为极清净。
因此，缘于极清净真如的出世间智慧，其后得清净世间智慧，按某些论典说是离所缘相而仅有作用，按某些论典说是具有十二分教的显现相且由相似因的缘故，在所化有情相续清净的耳识和其后得意识中，显现圆满的十二分教体性，由于相似故称为法界等流因，也称为闻。
其在阿赖耶识中所熏习的种子，即是思所成种子，也是从暖位乃至世第一法的种子，而世第一法所熏习的种子则是出世间的。
有漏如何能成为无漏的种子呢？对此，有人说为了对治前面显示他宗无增上缘，故以此次第显示自宗的增上缘：
其中，世第一法因是能作者及开导因，故是相当于增上缘的等无间缘。其所生种子唯是增上缘。真如是所缘缘。如是，最初无漏是由三缘而生。
如此则与'真如是所缘缘的种子'之说相符合。他们如是说，是因为认为无有因缘的缘故。

།གཞན་དག་ན་རེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ ཀྱི་རིམ་པས་ཡོངས་སུ་གསོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཕྲ་བའི་ཕྱིར་དངོས་སུ་ལྷང་པོར་ནི་མ་བསྟན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་བསྟན་པ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྐྱེན་བཞི་ཁོ་ནས་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་ས་བོན་ཅན་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་འདི་ཁོ་ན་ལས་དགོངས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཟག་པ་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ བཤད་པར་སྣང་བའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ།།དེ་ནས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་གི་ས་བོན་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ནས་རིམ་པ་འདིས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆོས་ཀྱི་ མཆོག་གིས་བསྡུས་པའི་བར་སྐྱེའོ།།དེ་ནས་དེས་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་ལས་འདས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སོ། །ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་ཐུག་པ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པ་དང་མཐུན་པ་འདི་རྣམས་ ཀྱང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གདགས་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཀུན་གཞི་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་ པར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་རིམ་པ་འདི་ནི་དངོས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་ན་ནི་གཞུང་དང་འགལ་ཏེ་འདི་ལྟར་འདིར་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ནར་སྣང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཡང་རྒྱུའི་རྐྱེན་མེད་པར་ཡང་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་ན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་སུ་འགྱུར་རོ།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་ཐེབས་པར་དཀའོ། །ཕྱོགས་པར་མ་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་རིམ་པ་འདིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་།རང་བཞིན་གྱི་ས་བོན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་གསོས་པ་ཡང་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཀླན་ཀ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་སྤང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རྒྱུ་རྐྱེན་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པའི་ བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པར་དོན་གྱི་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཉིད།དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་མི་དགོས་པས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཞུང་འདི་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་རྒྱུའི་རྐྱེ་ན་དུ་མི་འགྲུབ་པས། ཇི་ལྟར་དེའི་གཉེན་པོ་ས་བོན་དུ་རུང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་སྟེ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ནི་གྲུབ ན།གང་ཞིག་དེའི་རྟེན་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

有人说，无漏种子法性安住的法界顺因闻熏习，应当次第圆满。由于微细故未明显显示，如同在显示诸行缘时阿赖耶识一样。因此唯由四缘而生。所说'以真如为所缘缘的种子'，是依据法界顺因闻熏习种子这一次第而宣说的。
其他人说，依止无漏法性安住的耳识等种子，如前所说方式而生起所说的耳识。其后紧接着唯从自己的无漏种子中，生起缘于彼的无漏意识，为修所成所摄。其后依此次第生起色界所行无漏心乃至法胜所摄。其后从彼所生种子中生起与过去苦法忍相应的心。
从闻所生等乃至法胜的解脱分、顺决择分等，虽非相应，但由于与福分相似故，就假立而言是欲界、色界所行，又因与染污意俱故是有漏，如此将说明此为非阿赖耶识所摄。由于不明显故未见真实，因此此次第是依据事相而说的。
其中按第一种观点则与教典相违，因为此处唯显示成立因缘。若无因缘亦能生起，则阿罗汉也应成为染污心。按第二种观点，有漏如何能作为无漏因的答复也难以成立。第三种观点似乎无过。
因此，依此次第承许有漏种子为因缘，以及承许由闻所生等次第圆满的自性无漏种子为因缘，应知依次遮除第一、第二诘难。如是已成立因缘。
关于'即彼闻熏习'等教文，有人说，增上缘即是暖位等次第的法胜，义理决定，又不须成立，是为显示闻等熏习的差别。
有人说此教文是为成立增上缘。若是阿赖耶识自性，则因有漏故虽是增上缘而因缘不成立，故说'如何堪为其对治种子'。若非其自性则因缘已成，作为其所依并于出世间道起作用的增上缘则须说明，以'诸佛'等显示唯阿赖耶识是所依。

།བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ན་ རེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་རིམ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གནས་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་གང་ལའོ། །ལྷན་ཅིག་འདུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་འཇུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པ་ནི་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟར་དེ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་དོ། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་དེ་ནི་རྟེན་ གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ།འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ས་བོན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་དུ་ འདུག་ན་འདི་ལ་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཉེན་པོའི་ངོ་བོས་དེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་གཉེན་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་རྟེན་གཅིག་ན་དུག་དང་སྨན་དུག་སེལ་དག་འདུག་པ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་རིམ་པས་གང་གིས་གཉེན་པོ་དེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་བག་ཆགས་ཆུང་ངུ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཕེལ་བའི་རིམ་པ་སྟོན་ཏོ། །སོ་སོར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལན་མང་དུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཆུང་ངུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཉིད་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་ནས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོར་འགྱུར་གྱི་བར་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི་གལ་ཏེ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུད་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན་མངོན་པར་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ཆུང་ངུའི་རྒྱུན་ནས་བག་ཆགས་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་གྱི་བར་དུ་ཡང་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་རིམ་གྱིས་སྤོང་ངོ་།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི་ཆུང་ངུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་དེ་བོར་ནས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་བར་དུ་གྱུར་ན་ཅིག་ཅར་སྤང་བར་འགྱུར་གྱི་རིམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་ པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་པོ་དང་། ཆེན་པོ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ལྟ་བ་ལུང་ ན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དེའི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ རྒྱུ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྡུས་པ་ཉིད་འདི་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་ན། དེའི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་[(]རྒྱ་[,]རྒྱུ་[)]་ མཐུན་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

通过'依止菩提'这句话，有些人说是在阐述如前所说的法界顺因闻法次第。有些人说是为了获得菩提而依止菩提的意思。
'所依何处'是指众生相续。
以共住方式进入异熟识，关于阿赖耶识的说法是不周遍的，因为八地以上菩萨的相续以及阿罗汉、辟支佛的相续中没有阿赖耶识，但有异熟识。
闻法的习气因为属于同一所依，所以不会与烦恼种子成为一体，如同牛奶和水一样，因为自相各异。如同福分顺品种子与贪等种子自相各异，如同牛奶和水一样共存，那么这有什么特殊之处呢？
因此说'它也不是阿赖耶识'，意思是对治本性使其自相各异，而不仅仅是因为果报不同。
福分顺品也是阿赖耶识的对治。如同一处所依中毒药和解毒药共存一样，这也应当如此理解。
不能说因为无法说它与阿赖耶识是一是异，所以不适合作为烦恼习气的对治，因为真如性不确定的缘故。
又问，通过什么次第使对治增长呢？对此，'依止小习气'等说明了增长的次第。因为具足多次听闻、思维、修习，从小中到大大之间，应当修习诸善法。
若不如此，假设小等是各别相续，为了增长而修习就成为无意义了。
贪等习气相续从小习气相续到大习气相续都是完全不同的，这样就能渐次断除。若不如此，如果小的就是舍弃该阶段而成为大大的话，就会顿时断除而非渐次。
关于闻法习气的小、中、大种子，按照他宗见解，是法身无漏戒蕴等的体相，因为它是能生彼的种子。按照自宗见解，法身是真如体相，应知它是能得彼的种子。
为何如此理解呢？'因为是阿赖耶识的对治而摄为非阿赖耶识自性'这句话说明了前述的原因。
如果说这个非阿赖耶识自性摄是因为是它的对治种子，那么如何是它的对治种子呢？
因此说'虽是世间但是出世间法界极清净的顺因'等。

།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ན་གཉེན་པོ་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མ་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་གྲོགས་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་།།བག་མེད་པས་ཀུན་དུ་བྱུང་ན་ཡང་མྱུར་བར་རྣམ་པར་གནོན་ཏེ། རེ་ཞིག་ཉེ་བར་གཞོམ་པ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་དག་ལ་ཡང་གཉེན་པོ་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་ བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ངན་སོང་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཉེ་བར་བཅོམ་པས་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོའོ། །འོན་ཏེ་ཇི་ཞིག་ ལྟར་སོང་ན་ཡང་མྱུར་དུ་ཐར་པ་དང་།དེ་ན་ཡང་སྐྱོ་བ་དང་བཅས་ཤིང་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཡང་དག་ལྟ། །ཆེན་པོ་གང་ལ་ཡོད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་དུའང་། །ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཉེས་པར་བྱས་པ་ཐམས་ ཅད་དེ་ངས་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ངན་སོང་པར་འགྱུར་བའི་ལས་སྔོན་བྱས་པ་རྣམས་གང་གིས་ན་རང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་ཉེ་བར་འཇོམས་སོ། །ཇི་སྟེ་བག་མེད་ པས་སྡིག་པའི་ལས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ན་ཡང་མྱུར་དུ་ཉེ་བར་འཇོམས་སོ།།འོན་ཏེ་ལས་དེས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་ན་ཡང་རིང་མོ་ཞིག་ན་ངན་སོང་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཕྲད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གྲོགས་ ཉིད་བསྟན་ཏེ།ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་གྲོགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་གིས་ན་དེ་དག་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་མ་བྲལ་བའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །སྔར་ ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ས་བོན་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་དེ་གང་དག་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ས་བོན་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བསྡུས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གང་གི་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཤེས་པ་གང་འབྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་སྐབས་ནའོ། །གནས་ཀྱང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།འདི་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于这是世间的，是因为在见到真实的阶段时普遍行持的缘故。当彼种子成就功德差别时，能引发对治，因此虽然尚未生起出世间心，如是等所说。此说明烦恼、生死和业烦恼的对治即是助伴。
其中'烦恼缠缚的对治'，此说明是烦恼的对治，如是如是多次听闻等，如是如是因摧毁贪欲等故烦恼不生起。即使由放逸而生起，也能迅速降伏，暂时有能力摧毁，故如是说。
如是对下面诸法也应依对治的存在而解释。其中'恶趣道的对治'，此说明是生死烦恼的对治，如是如是多次听闻等，如是如是因摧毁恶趣戏论习气种子故，长时不堕恶趣。即使堕入，也能迅速解脱，且于彼处具厌离而成熟众生。
因此说道：'若人具有世间正见，虽经千劫时，亦不堕恶趣。'其中'能净除一切罪业的对治'，此说明是业烦恼的对治，如是多次听闻等，能摧毁先前所造能感恶趣的诸业，使其不能产生异熟果报。即使由放逸而行恶业，也能迅速摧毁。即使由彼业堕恶趣，也要经过长时，应当如是等配合。
其中'随顺值遇佛菩萨'，此说明是助伴，由于摄受听闻等习气的助伴，能感生善趣的有漏善业，于彼等处成熟，能值遇佛菩萨，不离具有佛菩萨的殊胜处所。
前说法身种子，于此何者是法身种子？因此说'初业菩萨虽是世间'等。因为是法身之因，故说摄于法身。其中真如从烦恼障和所知障及习气中解脱，因为是力、无畏等法之所依，故称为法身。
声闻缘觉种性的初业者摄于何身？说'摄于解脱身'等。其中因为是从烦恼障解脱的体性，故称为解脱身。异熟智何时减少，是在金刚喻定的阶段。'亦成为'是说成为以真如为相的法身的意思，此也是依佛而说。'若成为一切处'是说若成为真如处的解脱身的意思。

།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ ཐམས་ཅད་པ་ཡང་ས་བོན་མེད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷན་ཅིག་འདུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་།ཅེས་ཀྱང་བཤད། མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྲི་ཞེས་ཀྱང་བཤད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གླེང་སློང་བར་བྱེད་དོ། །ངང་པས་ཆུ་ལས་འོ་མ་ མཐུངས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་པའི་ངོ་བོར་འཇུག་ཀྱང་ལ་ལ་ནི་རིལ་གྱིས་ཟད་ལ། ལ་ལ་ནི་མ་ཉམས་པར་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་མ་བཞག་པ་ལ་རྟེན་ གཅིག་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སའི་བག་ཆགས་དང་།ལྷན་ཅིག་པའི་ངོ་བོར་འཇུག་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ཉེ་བར་བཅོམ་པས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་སའི་བག་ཆགས་འཕེལ་བར་བྱས་ནས་གནས་ འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བ་དང་།མ་ལུས་པར་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གནས་གྱུར་པ་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་སེམས་ ཏེ།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གོམས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་ཀྱང་ཆ་དེ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེའོ། ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་གྱུར་ཡིན་པར་སེམས་སོ། ། ཅི་འགྱུར་པ་རྫོགས་སོ།

所谓'异熟识一切种子变为无种子'，意思是断除一切烦恼种子。
这是针对声闻和独觉阿罗汉有余涅槃的情况而说的，因为在那种情况下，一切异熟都完全不可能存在。
也说'以共住的方式运行'。后面又说'异熟识也会减少'，因此又提出'如何'等问题。
'如同天鹅从水中只饮取牛奶'这是一个众所周知的比喻，意思是虽然以共存的方式运行，有些完全消失，有些则保持不变而摄取。
从'世间离贪'等开始的内容，是在说明如何在不建立阿赖耶识的情况下，在一个所依中，欲界烦恼习气与非等持地习气同时存在，由世间道所损坏而衰减，而等持地习气增长而转依。
同样地，在建立阿赖耶识的情况下，也应当了解出世间和烦恼种子是如何全面增长和完全断除的。
'如同转依'是指如同真如转依，意思是随着世间道的修习，由于摧毁烦恼习气，贪等烦恼不再生起，同样地，即使未现证真如，该部分也会完全转变。
有些人认为这是随眠转依。
转变品完。


